— На во, выбірай, што спадабаецца.
— Ого колькі ў цябе іх! — шчыра падзівілася Паліна — не адводзіла вачэй ад намаляваных кветак.
Села за стол. Рукі ў Паліны моцныя, але рэдка трымалі аловак, грудзі — абаперлася аб стол, перашкаджаюць геразнімаць. Вікця зайздросціла яе здароўю і сіле. Твар гладкі, без ніводнай маршчынкі, хаця, ведала Вікця, яна асабліва і не даглядала сябе.
— Вось гэты — для кофты, тое — для спадніцы.
— А вось гэтая?
— Для чаго хочаш.
— Тады дай я вось гэтую перазніму — наравіцца вельмі.
Вікця паклала на стол аловак, падала паперу. І ўвесь час, як размаўляла, услухоўвалася ў голас госці, прыкмячала пагляд — ці не трымае чаго за душой, ці гаворыць шчыра. І не заўважыла ніякай падробкі, Паліна цёпла глядзела на яе і гаварыла мякка, даверліва. Вікця нават здзівілася, колькі ў ёй непасрэднасці і прастаты.
— Ой, Вікця, штось у мяне не выходзіць, — у голасе вінаватасць і няёмкасць за няўмельства.
У Вікці атрымлівалася акуратна і хутка, як гуляючы. Паліна з захапленнем сачыла, як спраўна ходзіць у яе аловак — і зазубрынкі выводзіць на лісточках, і тонкія, амаль нябачныя лініі. Во, цяпер і ў яе будуць прыгожыя ўзоры, яна іх некалі вышые на сваіх файных абновах...
— Што яшчэ перазняць?
— Во гэтую, і во...
Захапіліся, затлуміліся, не заўважылі, як і час праляцеў. У спальні заплакаў сын. Вікця адразу памкнулася туды, вынесла яго на святло, пачала карміць.
— Як назвала?
— Валікам.
Паліна заканчвала ўжо сама. Заставалася ўсяго дзве кветкі.
— Вікця, папытаць хачу, Што ў войну було паміж Косцікам і Жамойдам? Мо ведаеш...
Вікця маўчала, збіралася з думкамі. Глядзела на малога, які заўзята смактаў з грудзей малако, аж балела.
— А хто іх ведае. Мой не расказвае, не любіць успамінаць — а што ўспамінаць? Як паліцаем быў?
— Любіш Жамойду?
Паліне, мусіць, нешта муляла, не давала спакою — гэта Вікця адчула, здагадалася.
— А Косціка ты... любіла?
«Во, дабралася і да галоўнага, дзеля чаго і прыйшла да мяне, — падумала, але ў душы была спакойнасць і ціхая затоенасць. — Значыць, ёй душа баліць. Прыйшла, каб зняць цяжар...»
— Ды як табе сказаць, Палінка. Ат, якая там любоў. Пацалаваліся разоў колькі ля веснікаў. І ўсе любошчы.
— А мне ўвесь час здавалася, што Косцік да цябе заляцаўся.
Вікця ўздыхнула, паправіла на каленях немаўля:
— Як хварэла, маці папрасіла, каб Жыльнага ў вёску прывёў. Ды не выпала неяк... Косцік у вольніцу прыходзіў. Вось і ўсе нашы спатканкі.
— А чаго ён цябе не ўзяў? Ты ж прыгажэйшая за мяне.
Паліна, відаць было, задавала апошняе пытанне, каб не пакінуць ніякіх сумненняў.
— Я не схацела. Жамойду выбрала. Ат, што было, тое сплыло. У вас хоць усё добра?
— Добра.
— Ну і слава Богу.
Вікця пакарміла сына, паклала зноў у люльку. Падышла да стала, нахілілася, на локці абаперлася. Паліна толькі цяпер убачыла на шыі карычневыя каралі, пахваліла:
— Прыгожыя якія.
— Да канца перазняла? — адвяла гаспадыня гаворку ў ранейшае рэчышча. — Яшчэ будзеш?
— Неа. Мо ў цябе, Вікця, якія ніткі мулінэ непатрэбныя ёсцека? — папыталася госця. — Усё не выберуся ў Еньск з'ездзіць ды купіць. Ездзіў Іцко, на караўкі даваў, ды я празявала.
— А якія трэба?
— Зялёных і карычневых. Мо трошкі жоўтых...
Яна паставіла на стол каробачку.
— Выбірай. Бяры, колькі трэба. У мяне іх шмат. Яшчэ з дзевак засталіся. У вольніцы некалі накупляў... бацька, там шмат вышывала, там і навучылася. А цяпер і часу таго не хапае, то адно, то другое...
— І ў мяне ж так, продыху няма.
Развіталіся ціха і мірна, нічога не тоячы адна на адну. Вікця правяла яе, зачыніла веснікі, вярнулася ў двор.
Доўга стаяла каля дзвярэй, нешта ўспамінала. Ледзьве не сказанула, што тыя ніткі купіў ёй Косцік, калі яна хварэла. Як і каралі. Ведаў, што яна вышывала. І ўзораў розных прынёс з жаночых часопісаў. Аловак, капірку, тканіну. Дзе ўсё дастаў, яна не ведала, а тады не спытала ад радасці, калі ўбачыла перад сабою такое хараство.
Зірнула ў бок Будкоў — другі рукаў вуліцы, што цягнуўся за рачулкай, што схавалася ў чаратах: сонца асядала на дахі дамоў. З каміноў курыўся дым.
«Пара рыхтаваць вячэру, — падумала абыякава, усё яшчэ думаючы пра госцю, пра размову, якую распачалі. Шчыра пашкадавала: — Чаго ж, дурная, за стол не пасадзіла ды наліўкай не пачаставала? З жанок мо першай і прыйшла яна, Паліна, у хату...»
— Ты чаго ж гэта, у лесе жывучы, хаты сабе паставіць не можаш? Ляснік без хаты, што воз без каня, — не раз гаварыў яму ляснічы Карабкоў.