— Па старым афіцэрскім звычаі той, хто выйграў, замаўляе вячэру. І падстава ёсць добрая — прынц Радзівіл ушанаваў нас сваёй увагай!
— А ты, я бачу, не чакаў сустрэць мяне тут? — падміргнуў яму Багуслаў.
— Шчыра кажучы, думаў, што ты зноў будзеш апраўдвацца «важнымі справамі», — і вокам не міргнуў Тарэнт. — Нездарма ж і ад палка адмовіўся…
Згадка пра тое, што ў гэтай кампаніі ён бы мог ужо камандаваць палком, зачапіла Багуслава. Разважаючы, ці не варта было б яму з’ездзіць кулаком у зубы нахабнаму французу, каб назаўсёды сцерці з яго твару гэтую агідную ўсмешку, ён прапусціў міма вушэй абураную прамову французскага герцага дэ ла Форса. Той прывёў пад сцягі прынца Аранскага французскі полк, ласкава прадстаўлены саюзнікам кардыналам Рышэлье, і вырашыў нагадаць маладым людзям, што цяпер варта думаць пра вайну, а не пра тое, як бы затуманіць свае галовы віном на пацеху іспанцам.
Але прынц Аранскі абарваў яго — ці то згадаўшы сваю маладосць, ці то не жадаючы сваркі паміж сваімі афіцэрамі.
— Такім чынам, — працягнуў штатгальтар, калі ўсе супакоіліся. — Як я і казаў, падчас гэтай кампаніі нам прыйдзецца сутыкнуцца з цэлым варожым войскам, таму што кардынал-інфант вырашыў не весці вайну на два франты. Пакінуўшы Арас (які зараз здабывае французская армія) на ласку божую, будзе ваяваць з намі.
— Гэта не ты, прынц, так напалохаў дона Фердынанда? — прашаптаў на вуха Радзівілу Карл Людвіг. — Ты, здаецца, сустракаўся з ім у Брусэлі?
Князь нячутна засмяяўся, але папераджальна паднёс палец да вуснаў, бо хацеў паслухаць штатгальтара.
— Такім чынам, — працягнуў прынц Аранскі. — Я прапаную не чакаць дона Фердынанда, а атакаваць Бруге, каб сустрэць яго там, за крапаснымі сценамі. Хто са мной не згодны?
Згодныя былі ўсе. Распрацоўка дыспазіцыі зацягнулася да змяркання. З штатгальтарскага намёту Радзівіл з сябрамі выйшаў, калі на начным небе пачалі з’яўляцца зоркі. Дэ ла Форс з яшчэ адным французам, генералам інфантэрыі маркізам Шатанеф, пачалі раіцца, ці варта пасылаць наперад разведчыкаў. Пакуль яны спрачаліся, прынц Насаў-Дзіц ужо аддаў загад сваім людзям ехаць наперад і абавязкова здабыць языка.
— І гарачых дзевак! — умяшаўся ў размову Тарэнт. — А што? Не ўсе ж такія прадбачлівыя, як прынц Аранскі, і ў паход з сабой не жанчын, а толькі зброю бралі.
Усе распараджэнні прынца Насаў патанулі ў рогаце салдацкай браціі, якую прыйшлося доўга супакойваць заклікамі ўспомніць свой воінскі абавязак і адказна паставіцца да задання. Пасля гэтага фрысландскі штатгальтар яшчэ доўга скоса глядзеў на французскага кузэна і адмаўляўся з ім размаўляць.
— Здаецца, Трэмуйлю іспанцаў мала, што і сярод сваіх ворагаў шукае, — весела заўважыў Багуслаў. — Той, хто адрэжа гэтаму прынцу балбатлівы язык, вялікую яму паслугу зробіць, бо язык яго рана ці позна без галавы пакіне.
Тарэнт, які пачуў гэтыя словы, па-забіяцку паглядзеў на князя і дэманстратыўна паклаў руку на эфес шпагі. Радзівіл гэтага не заўважыў, бо якраз абмяркоўваў з пфальцскім курфюрстам пачуты сёння план кампаніі.
Якім бы добрым ні быў гэты план, але ён захлынуўся ў водах канала паміж Гентам і Бруге, які бараніла знакамітая іспанская пяхота. Да таго ж надвор’е пачало псавацца. На змену сонечным дням прыйшлі зацяжныя дажджы, якія ператварылі дарогу ў непраходнае балота. Застаўшыся пры асноўных сілах біцца з іспанскім войскам і прыроднымі капрызамі, прынц Аранскі паслаў фрысландскага штатгальтара Генрыха Казіміра і маркіза Шатанефа здабываць не пераможаны да гэтага часу Хюлст — адзін з гарадоў, які ахоўваў подступы да вусця паўнаводнай Шэльды. З прынцам Насаў ад’ехала і ўся маладая арыстакратыя, крэўна ці па-сяброўску звязаная з маладым камандзірам. Тут, вядома, быў і Радзівіл са сваімі людзьмі. З нябёсаў ліло як з вядра. Заўсёды дагледжаныя вусы Ворстармана прамоклі і нагадвалі малярныя шчоткі. Пан Аборскі, каб не намачыць галаву, начапіў замест шапкі стары іспанскі марыён, які выменяў на ежу ў нейкага жаўнера. Ён цяпер нагадваў канкістадора, які сабраўся на касцюміраваны баль, дзеля смеху надзеўшы польскае ўбранне. Прынц Тарэнт быў нязвыкла маўклівым — да яго прычапілася прастуда, і час ад часу ён жаласна шморгаў закладзеным носам і прыкладаўся да пляшкі з віном, грэючы ім калі не цела, дык душу, а сагрэўшыся, гучна чхаў.
— Ты сваім насмаркам, Шарль, наклічаш на нас іспанцаў, — смяяўся з яго Багуслаў. — А штатгальтар, між іншым, вялікае значэнне надае нечаканай атацы. Да Хюлста ж яшчэ не прыбыло падмацаванне, і ёсць надзея, што іспанскі генерал Фантэйн, думаючы, што мы, як і раней, збіраемся ў дарогу да Бруге, гасцей не чакае.