— Трыста пар ботаў вельмі дорага абышліся няшчаснаму, — прамармытаў Багуслаў. — Бедная прынцэса Марыя Луіза!
Ян Невяроўскі шпурнуў птушкам недаедзены сыраваты пірог, набыты ў гандляра, які настойліва прапаноўваў свой няхітры тавар мінакам, і асцярожна паглядзеў на Багуслава.
— Тваёй княжацкай міласці не перашкодзіла б падсілкавацца. Сонца пачынае сядаць, а ў нас з раніцы макавай расінкі ў роце не было. Ніводная жанчына не вартая такіх пакут!
— Гэтая вартая, — уздыхнуў Багуслаў, думаючы пра Беатрысу.
Яна вярнула яму палымяны ліст, напісаўшы на канверце, там, дзе стаяла яе імя, «для маркізы Ганзага». Плёткі з Францыі, нягледзячы на актыўныя ваенныя дзеянні, у Брусэль паступалі рэгулярна.
Ян уздыхнуў, галодным позіркам правёўшы рэшткі свайго пірага, што якраз знікалі ў горле пражэрлівага лебедзя, і панюхаў паветра, якое сёння чамусьці пахла вэнджаным селядцом і смажаным мясам.
— Твая княжая міласць, аднак, не можа ажаніцца з жанчынай, рэпутацыя якой не бездакорная, — асцярожна нагадаў ён. — Яшчэ і каталічкай у дадатак!
— Хоць ты не пачынай, — агрызнуўся Радзівіл. — Мне хапае павучанняў ад пана Пуцяты!
Усё ж, зірнуўшы на няшчасны твар таварыша, злітаваўся.
— Добра, — сказаў князь. — Хадзем абедаць. Галодны страўнік — не найлепшы дарадца спустошанаму любоўнымі пакутамі розуму…
Есці пайшлі ў «Шалёнага сабаку» — найлепшую карчму каля царквы Святога Якуба, якой не грэбавалі і арыстакраты. Дарогай давялося праштурхацца скрозь натоўп шумных студэнтаў з суседняга Лейдэна, якія, стаміўшыся ад універсітэцкага жыцця, завіталі ў сталіцу ў пошуках новых забаў і цяпер гучна збіралі грошы на некалькі бутэлек віна, якія можна было танна набыць у бліжэйшай аптэцы. Нарэшце, князь з Невяроўскім аказаліся каля рознакаляровай шыльды, на якой грознага выгляду сабака спрабаваў адабраць кашалёк у бяскрыўднага мінака. Яшчэ раз ацаніўшы гумар мэтра Бокстала, уласніка «Сабакі», які такім чынам папярэджваў наведнікаў пра куслівыя цэны, Радзівіл падышоў да дзвярэй і сутыкнуўся з самім гаспадаром, што засланяў уваход шырокай спінай. Яго звыклая бадзёрасць, якая ў галандскіх шынках абавязкова сведчыла пра дабрабыт установы, цяпер саступіла месца дзіўнай разгубленасці.
— Што такое, шаноўны мэтр? — спытаў Багуслаў. — Перасмажылася мяса або скісла выдатная іспанская мальвазія, якая, я ведаю, заўсёды ёсць у тваім склепе, і ў мірны час, і ў вайну? Мы з прыяцелем паміраем з голаду і смагі!
Гаспадар не зрушыўся з месца, а яго гладкія шчокі жаласна задрыжалі.
— Ох, мансеньёр! — прастагнаў ён. — Сёння самы няшчасны дзень у маім жыцці, я павінен адмовіць вашай светласці і ў тым, і ў другім, турбуючыся, паверце, не пра сябе, а пра жыццё вашай светласці!
— Ты што, нашынкаваў свае пірагі атрутнымі грыбамі? — здзівіўся князь. — Пусці нас, кажу табе, бо галодныя людзі, сам ведаеш, жартаў не разумеюць!
— Злітуйцеся, мансеньёр, — яшчэ раз усхліпнуў гаспадар. — Хіба я адважыўся б рызыкаваць прыбыткам і рэпутацыяй? Ды д’ябал сёння прывёў на мой парог нейкага злоснага немца, які са сваімі граміламі павыкідаў прэч усіх маіх паважаных гасцей! А мне сказаў, што калі не хачу непрыемнасцей на сваю галаву, павінен стаць у дзвярах і не пускаць новых наведнікаў, таму што ён жадае есці ў адзіноце, а тыя будуць дакучаць яму п’янай балбатнёй. Перад сабой два пісталеты паклаў і сказаў, што пусціць кулю ў лоб кожнаму, хто адважыцца парушыць яго спакой. А каб не было спакусы яго парушаць, замовіў у мяне ўсе гатовыя стравы і ключы ад склепа забраў!
Радзівіл з Невяроўскім здзіўлена пераглянуліся — пра такі дэбош яны яшчэ не чулі.
— А гарадская варта? — спытаў Ян. — Чаму не паклікаў?