Невяроўскі з радасцю залез на воз, перадаўшы каня слуге.
Радзівіл меў рацыю. Французскія раз’езды, якія сустракаліся дарогай, не дужа цікавіліся іх асобамі, а асабліва пільным Багуслаў тлумачыў, што вязе збожжа ў войска герцага Энгіенскага. Двое добрых коней, якія весела трухалі побач, маўляў, таксама прызначаюцца яго высокасці. Дзякуючы гэтай легендзе вандроўнікі спакойна даехалі да самога Ракруа, дзе князь меў намер спыніцца, пакуль не атрымае вестак ад графа дэ Р’е.
Аддаўшы воз са збожжам чэлядзі і загадаўшы прадаць яго першаму сустрэчнаму пакупніку, Багуслаў з Янам ускочылі на коней і скіраваліся ў горад, які з-за знаходжання там французскай арміі болей нагадваў ваенны лагер. Радзівіл ужо ведаў, што герцаг Энгіенскі цяпер у Парыжы, а войскам камандуе маршал дэ ла Форс, з якім князь пасябраваў яшчэ падчас ваеннай кампаніі ў Галандыі. Гэтая навіна трохі яго ўсхвалявала. Але паколькі герцаг якраз выехаў на рэкагнасцыроўку, Багуслаў вырашыў, што паспее правесці паядынак з дэ Р’е яшчэ да яго вяртання. Пра тое, што дуэль можа скончыцца дрэнна для яго самога, Радзівіл нават не думаў…
Праз ваеннае становішча дысцыпліна ў горадзе была вельмі суровай. Вартавыя адразу ж адвялі падарожнікаў да змрочнага капітана, які доўга і старанна іх дапытваў. Багуслаў, ласкава ўсміхаючыся, патлумачыў, што яны з прыяцелем кіруюцца шукаць шчасця ў Парыж.
— У добры шлях, — буркнуў бравы ваяка і, размашыста падпісаўшы пропуск, ужо збіраўся аддаць яго Радзівілу.
Раптам дзверы адчыніліся і чацвёра жаўнераў зацягнулі ў каравулку княжацкага лёкая, які з усіх сіл супраціўляўся і крычаў. Убачыўшы князя, ён пераможна строс з сябе ваенных і з крыкам «Цяпер мой пан вам пакажа!» замёр, чакаючы адплаты.
Адзін з вартавых падышоў да капітана і нешта доўга шаптаў яму на вуха.
— Ага, — сказаў капітан, забіраючы назад пропуск. — Вы, месье, ведаеце гэтага чалавека? — спытаў ён у Багуслава.
— Гэта мой слуга, — адказаў князь. — Калі ён чымсьці правініўся, я ўпэўнены, што мы зможам гэта ўлагодзіць…
Ён пацягнуўся да кашалька, але бравы капітан яго спыніў. Падышоўшы да акна ўслед за жаўнерам, які настойліва цягнуў яго туды, ён доўга нешта разглядаў, а потым з нядобрай усмешкай павярнуўся да Радзівіла.
— Як я разумею, гэта вашы коні? — спытаў ён, паказваючы князю на яго з Невяроўскім жарабцоў, якія мірна скублі траву.
— Нашы, — здзіўлена адказаў князь. — А ў чым справа?
Капітан павольна падышоў. На яго вуснах крывілася тая самая непрыемная ўсмешка.
— Цудоўныя іспанскія жарабцы, — сказаў ён. — Родам з Андалусіі, і кожны варты цэлага маёнтка.
— Ну і што? — Багуслаў паціснуў плячыма. — Запэўніваю вас, капітан, што іспанскі жарабец — гэта зусім не іспанскі шпіён, які патрабуе гэткай пільнай увагі з боку французскіх ураднікаў. Мы можам ехаць?
Радзівіл працягнуў руку, каб узяць дазвол, але капітан пахістаў галавой.
— Не цяпер, — сказаў ён, дэманстратыўна разрываючы паперу. — Я думаю, месье, што вы з вашым сябрам не можаце сабе дазволіць ездзіць верхам на такіх высакародных конях.
— Што такое? — страпянуўся Невяроўскі, але князь заспакойліва паклаў руку яму на плячо.
— Што вы хочаце гэтым сказаць, капітан?
— Тое, што вы прывезлі гэтых коней у Францыю для продажу, — сказаў капітан. — І не толькі іх. — Ён насмешліва кіўнуў на прыціхлага лёкая. — Ваш слуга гандляваў збожжам, не маючы на гэта дазволу каралеўскай фіскальнай службы. І жарабцоў вы збіраліся прадаць так, каб ніводзін ліўр не трапіў у казну яго вялікасці.
— Чорт пабірай! — Багуслаў, які абраў для падарожжа коней, зважаючы на іх вытрываласць, а не на цану, у думках праклінаў сябе за такую дурасць.
Спадзеючыся адкупіцца, ён моўчкі паклаў на стол кашалёк Невяроўскага, які Ян перадаў яму пасля сустрэчы з разбойнікамі. Капітан узяў яго і вытрас на стол некалькі срэбных манет.
— Гэта што такое? — абурыўся ён. — Ды кожны конь каштуе па меншай меры пяцьсот экю! Збожжа ў вашага слугі мы канфіскавалі на патрэбы арміі, а вас я арыштую як падазроных кантрабандыстаў, у якіх нават не знайшлося грошай, каб заплаціць штраф.
— На нас напалі іспанскія дэзерціры па дарозе сюды, — паспрабаваў растлумачыць Ян, але яго ніхто не слухаў: дзверы французскай турмы, якая нагадвала каменны склеп з маленькім акенцам пад столлю, грозна бразнулі за падарожнікамі.
— Здаецца, капітану вельмі спадабаліся нашы коні, — скрушна ўздыхаў Невяроўскі, сядаючы на куль саломы ў куце. — Што будзем рабіць, мансеньёр?