170
«Оңтүст. қаз.»
№116 (17 752) 10. 08. 2004 ж.
Қазақстан халқына сапалы білім, саналы тәлім – тәрбие беру үшін
қоғамдық қатынаста ешқандай діни сенімге немесе діншілдер мен
дінсіздердің саяси көзқарастарының біріне артықшылық берместен,
қоғамдық қатынаста ғылыми көзқарастың үстемдігін қамтамасыз ету
қажет .
.Әдептілікті «Әліппеден» бастайық.
Ол үшін,білім беруде Жаратушының жаратылысы: "Материя" мен
«Рух»-ты дүниенің түп негізі деп талас тудырмай, дүниенің түп негізі
жалғыз Жаратушы болғандықтан, оларды Жаратушының
жаратылысы деп қарастыру шарт. өйткені, “Материя – бастапқы ,
«Рух» – оның туындысы немесе “Рух” – алғашқы, “ Материя” – соңғы
туынды деп қарастыру қоғамдық қатынаста таптық көзқарастары
буржуазия мен коммунистердің саяси үстемдігін қамтамасыз ету
арқылы (қоғамдық қатынаста) таптық антоганизмді тудырады.
Ал оларды Жаратушының жаратылысы деп, бір – бірінен бөлінбес
бірлік ретінде қарастыру қоғамдық қатынаста ғылыми үстемдік
қамтамасыз ету арқылы (қоғамдық қатынаста) таптық антоганизмді
жояды. Осыған орай қоғамдық қатынаста таптық көзқарастағы саяси
үстемдікті емес ғылыми үстемдікті қамтамасыз ету үшін,
Жаратушының жаратылысы: “ Материя” мен “ Рух” – ты бір – бірінен
бөлінбес бірлік ретінде қарастыру арқылы халыққа ғылыми білім
беруді қамтамасыз ету қажет. Ғылыми білімнің талдап – зерттеу
объектісі – бізді қоршаған материялды дүние мен рухани дүние,
негізгі сенім. Рухани дүние Алла Тағаланың жанынан келген
кітаптар: Таурат, Зәбур, Інжіл және Қасиетті Құран.
Осыған орай, халыққа сапалы білім, саналы тәлім – тәрбие беру
үшін “Әліппеден” бастап жеке пәндер бойынша ғылыми
ұғымдарымызбен сенімдерімізді қайта жүйелеп білім берудің мәнін
түбірлі өзгертуіміз керек. Өзгертпесек, баланы 40 жыл оқытқанмен,
дүниеқорлық оқудан пайда жоқ. Олай болса, әуелі “Әліппеден”
көпшілікке түсінікті болатындай мысал келтірейік.
Бірде Қожанасыр тойға барыпты. Той енді қыза бастағанда үйіне
қайтқысы келіпті. Бірақ көп аттың ішінен өз атын танымай дал
болыпты.
- Ей, халайық, - депті айқайлап. - Аттарыңды алып кетіңдер.
Қазір мен өз атымды атамын.
Халық асып – сасып, әрқайсысы өз атын жетелей қашыпты.
Көжекең жалғыз қалған өз атын мініп алып, жүріп кетіпті.
Осындай мазмұндағы “Бір қазан сүт”, “Бақа” және басқа да
тәрбиелік мәні күдікті ұғымдарға “Әліппеден” орын берілген. Олай
дейтініміз, білім берудегі мақсатымыз: баланы ең әуелі әдіптілікке,
мейірімділікке, адалдыққа баулу десек, онда жұртты дүрліктірген
171
Көжекеннің бұл қылығын тапқырлық деуіміз – білімсіздік болар еді.
Демек, білімділік әдептіліктен басталса, әдептілікті “Әліппеден”
бастауымыз керек.
Осыған,, орай санамыздағы жалған ұғымдар мен сенімдерден
азат ету үшін жеке пәндер бойынша, шамамыз келгенше, оларға
қысқаша анықтама беріп көрейік.
Оның мәнісі мынадай:
1. Әдебиетте:
Әдебиет партиялық емес немесе таптық емес, жалпы халықтық
әдебиет болу керек. Әдебиеттің негізгі - әдеп.
Әдеп – иманнан. Әдебиет әдептен озбауы тиіс деп ғылыми
көзқараста білім беру қажет.
2. Адам анатомиясында:
Адамның дене және рухани қасиеттерінің жиынтығы организмді
басқарушы ми (нервизм) емес, жүрек деп ғылыми көзқараста білім
беру керек.
3. Денсаулық сақтау ғылымында:
Гиппократтың ілімінің негізінде емес, ғылыми көзқарастағы
Платон мен Әбу Ибн Синаның ілімінің негізінде білім беру
қажет.
4. Заң ғылымында:
Алаламауда әділеттің құдайы – Фемида ілімінің негізінде емес,
ғылыми негіздегі үш бидің ілімінің негізінде білім беру керек.
5. Экономика ғылымында:
Ысыратпы экономика ілімінің негізінде емес, ғылыми
көзқарастағы ысырапсыз экономика негізінде білім беру керек.
6. Математикада:
Оң сандар мен теріс сандар туралы:
Оң шаманы теріске шығарғанда теріске ұшыраған шама
нөлден кіші шексіз аз сандар емес, оң және теріс сандар. Алла
Тағаланың жаратқан материясының кеңістіктегі қозғалысы мен
уақыттың белгілі бірі жүйедегі қатаң қозғалыс заңдылықтарына
тәуелді уақыт пен қозғалыстың оң және теріс бағытын көрсетеді деп,
оң сандар мен теріс сандар туралы ғылыми көзқараста білім беру
қажет.
7. Тарих ғылыми бойынша:
Тарихты таптық тұрғыдан емес, жалпы адамзат тарихы
тұрғысынан ғылыми көлқараста білім беру қажет.
8. Философияда:
Болмыс тек материалдық қажеттіліктен емес, болмыс рухани
және материалдық қажеттіліктен тұрады. "Ақыл- Алладан" деп
ғылыми көзқараста білім беру қажет.
9
. П
сихология ғылымында :
Жануарлар мен адам психикасын емес, адам нәпсісі туралы
ғылыми көзқараста білім беру керек.
10. Педагогика ғылымында:
172
Адамды (маймылдан) адам еткен еңбек емес, Адам ата мен
Хауа ананы жаратқан Жаратушы деп баланы әдептілікке,
мейірімділікке, адалдыққа тәрбиелеуіміз керек.
11. Білім беруде:
Ғылыми білім Жаратушыны тану, өзінді тану, дүниені танудан
тұрады.
Ғылыми білім - әрбір адамның табиғи құқы. Адамды бұл
құқықтан ешкім де айыруға тиісті емес. Адамды табиғи құқықтан
айырған қоғамда адамдар Жаратушының құлы емес, үстем таптың
құлы болып, қоғамдық қатынаста құқықсыз құлдай өмір сүруге
мәжбір болады.
Ғылыми білім адамзаттың материалдық және рухани
қажеттіліктерін өтеуде өзгені өзінде көре білуге үйретеді. Бұл –
халыққа пайдалы білім.
Материалистік
білім
адамдардың
материалдық
қажетттілектерін ғана өтегендіктен, олар қай нәрседе болса да
материалдық тұрғыдан өз пайдасын білуді үйреніп, өзге емес, өзі
болғанды қалайды. Бұл-халыққа пайдасыз білім.
Қорыта айтқанда, Қазақстан Республикасы демократиялық
зайырлы,құқықтық және әлеуметтік мемлекет ретінде өзін орнықтыру
үшін топтық көзқарастардың саяси үстемдігін емес, ғылыми
үстемдікті қамтамасыз ету шарт. Өйткені, ғылыми көзқарас халықты
тапқа, топқа бөлместен, жалпы халықтың бірлігі мен теңдігін
қамтамасыз ету арқылы қоғамдық қатынаста халық билігін
орнықтырады.
Олай болса халыққа ғылыми білім беруге кедергі, тосқауыл
жасаушы шенеуніктерді Ата Заңымыздың мүддесіне қайшы әрекет
жасап отыр деп айыптап, біліксіздігі үшін қызметінен кетіру керек.
БақытТілеубаев ,
Еңбек ардагері .
Келес Шәкібаев
Ауыл биі, Қазығұрт ауданы,
Өмірдің әліппесі
"Адам күліп тумайды, туа сала күлмейді.
Үйренеді күлуді, бірақ күліп өлмейді.
Адам жылап туады, жатады жұрт жұбатып,
Және жылап өледі, өзгені де жылатып.
Жылайтыны туа сап-жамандар бар қинайтын,
Жылайтыны өлерде-жақсылар бар қимайтын.
(Қ. Мырзалиев, "Ой арманы").
Өмірдің басталуы сәбидің ана құрсағынан шығуынан
басталары әркімге-ақ аян. Сол сәби жарық дүниеге келісімен
шарылдап шыққан ащы
173
даусы құлақты елең еткізіп,қуанышын ала келеді.Бұл келген-өмірдің
жалғасы. Қуанып жатқан-ата-ана, қала берді туған-туысқан
бауырлар. Дүниеге келген ұл ма, қыз ба екен деп сұрап жатушылар
да болады. Кім болса да өмірдің сырын білмейтін, таза пейілді
нәресте, періште десе де боларлық пәктігіне еш күман жоқ, ұрпақтың
жалғасы.
Дүниеге әкелу үшін қаншама қиналған анасы есін жияр-жимастан-ақ
сол кішкентайын көруге, иіскеуге ынтығын-ақ жатса керек деп