— Калі допыт рабілі, я ж не што-небудзь, а Евангелле цалаваў! Пасля цалавання Святой Кнігі маю казаць — гэта не я, гэта зайцы кабылу з'елі?
Надзінаму тату на паляванні мядзведзь адгрыз нагу, і дзядзька Юрко цяпер замест яе выстаўляў драўляную. Ад абурэння ён аж стукнуў дзеравяшкай аб валун:
— I праўду людзі кажуць — у дурняў таксама вырастаюць зубы мудрасці, а дурні ад гэтага рзумнейшымі чамусьці не становяцца. Цьфу! Ну і што, калі яе цалаваў? А хто ведаў бы? Бог не сабака, каб бегаць па ўсіх вёсках, вёсачках ды хутарах за кожным чалавекам, прыслухоўвацца і паглядваць, дзе хто што скажа і вычаўпе! У яго райскіх спраў хапае!
Дзядзька Герасім паўзіраўся на яго са шкадаваннем.
— Чаго глядзіш так — мо няпраўда?
Асуджаны паківаў галавой ды паказаў на Надзю:
— Дачка у цябе унь дарослая, Юрко, а сам пляцеш немаведама што. Не сабака, вядома, каб лётаць за кожным з нас. Але ж ты не бойся, ён на Небе там бачыць усенька і ведае — нічога, што высока!
Надзін тата апусціў галаву. Мужыкі заківалі галовамі.
— У Каўбасіне Гаўрылін Стах парушыў прысягу, памята-еш, што было? Чума потым выкасіла на вёсцы ўсіх — і старых, і малых нават. Э-э, столькі народу мы з табой тады фурамі завезлі пад путрышскі лес ды закапалі на беразе Нёмана, хіба ж ты забыўся? Што, хочаш, каб зноў так?
Мужыкі Герасіму дапамаглі:
— За такое Багародзіца каменныя дажджы пасылае на народ!
— О-о, шчэ якія!..
— Альбо нашле хмары варон з жалезнымі дзюбамі і стальнымі кіпцюрамі! Унь спытай ідзі ў жыдоў, і яны табе раскажуць! Разгневалі аднойчы свайго Ягову, то параскідаў іх па ўсянюткім свеце, а землі іхнія туркам аддаў ды хрысціянам! З той пары і туляцца па зямлі, бы цыгане.
— Што было, тое было, халера на яго, праўда твая,— неахвотна здаваўся дзядзька Юрко.
— Ага, а ты мне кажаш. Аб гэтым каго хочаш спы-тай, тое самае пачуеш.
Мужыкі зноў задумаліся.
Герасім спадылба зыркнуў на аднасяльчан і цяжка ўздыхнуў:
— Лепш я адзін зраблю непрыемнасць сваёй плоці. Лепш сам нашлю на яе пагібель во зара, бо ўсё роўна паміраць калісьці трэба. Загіну цяпер, акраплю зямлю і я, бы Хрыстос наш Спасіцель акрапіў яе каштоўнай сваёй суравіцай.Затое душу ўратую, а гэта мне важней за ўсё. Я вам — не пустальга якая.
Мужыкі паўзіраліся на яго сур'ёзна, бы на святога. Нехта заўважыў:
— Раз так вырашыў, то, вядома...
— Шчэ там у рай трапіш...
— Гэта хай ён вырашае. Яму відней.
— Можа, і трапіць, а што думаеш? Хіба Герасім наш шкоду каму зрабіў хоць малую?
— Мухі не пакрыўдзіў!
— Пра гэта ўсім вядома!
— О-о, спытай каго хочаш, кожны скажа!
— Можа, і з самім Богам спаткаецца ды гутарыць будзе...
— Бога не пачуеш.
— Чаму?
— Гаворыць надта ціха і па-латыні. Альбо па-стараславянску. Герасім ні так, ні гэтак не зразумее.
— А-а...
— Затое зажыве там па-сапраўднаму, бо тут што меў?
— Нават бабы не нажыў.
— А от цікава, мужыкі, як там наконт гэтага? Хвіліну сур'ёзна ўсе думалі.
— Якось яно е-е, не кажы!..— праказаў дзядзька, чэшучы патыліцу.
— Не можа быць, каб і на гэта не прыдумалі там рады!
— I з нашымі неўзабаве спаткаешся, каторыя даўно пайшлі на Той Свет.
— Мажліва, і спаткаецца...
— Цікава, змяніліся яны там з выгляду?
— Напэўна. Твары белымі пасталі. I рукі, бы ў паноў, без работы.
— Памаладзелі недзе ўсе здорава!
Зноў змоўклі надоўга.
Затым буркнуў барадаты:
— Хто яго ведае, як там яно будзе. Пра тое, што робіцца на зямлі, не ўсё ведаем, а ўжо, што на Небе адбываецца, ведаем менш, чым мая кабыла.
— Дальбо, праўда. Пэўне, хіба што адное: хата твая дзецям ды ўнукам застаецца, калі ты іх, вядома, паспеў нажыць. Душа чорту перападзе. А грэшнае цела — чарвякам.
Дзядзька Герасім раптам з адчаем і візгліва агрызнуўся:
— А калі тое, пра што ўсе гавораць і што ў Святым пісанні стаіць, праўда, га? Калі там яно на Небе ўсё е ды чакае нас?
— Ен пераможна абвёў маўклівых мужыкоў вачыма:
— Мне тады будзе лепш!
— О-о, тады ты выйграеш, напэўна! — згадзіўся з ім і Надзін тата.
Зноў памаўчалі.
— А хто мае гэто рабіць? — нехта пацікавіўся.
Соцкі, цікуючы на дарогу, адным вухам прыслухоўваўся да іхняй гаворкі. Ен буркнуў:
— Не памятаю. Бо ў яго такое халернае прозвішча, што з марозу і не вымавіш!
Праз хвіліну мужыкі зноў загаманілі:
— Адно вочы закрый, калі кат будзе гэто рабіць.
— I скажы, хай сячэ адразу.
— Вядома, каб не мучыўся доўга.
— Сам ведаю. Толькі ж хіба панскаму цівуну загадаеш адразу ці пе адразу?