Думку падхапілі:
— Вось-вось бераг пакажацца!
— Толькі б не турэцкі зноў!
— Ага. Хай жывуць на ім тыя самыя чэрці нават, абы не гэтыя бусурмане!
— Будзе крыўдна, калі яшчэ раз трапім да іх у лапы!
— Скуру з нас з-злу-упяць і на плот павесяць!
— Яшчэ і раны пасоляць!
— Не для гэтага Усявышні выбавіў нас з галер!
— Не ведаю, як хто, а я душой у сваім доме. Вітаюся з жонкай, дзецьмі!
— I я. Каб толькі ў іх было ўсё ў парадку — вось пра што трывожуся! Нават сабе запланаваў, калі выйдзем на бераг, пасланца адправіць на радзіму!
— Каб не атрымалася так, спадару Лаўрэне, бы ў той байцы. У нас адпаведнюю гісторыю апавядаюць. Толькі, цур, няхай гэта будзе не пра пана сказана, цьфу, цьфу! Паслухайце, спадары.
Вырваўся з палону адзін рыцар і ўжо не мог ісці ад слабасці, таму спыніўся ў знаёмага шляхціца. Наказаў дадому, каб за ім прыехалі. Чакае сабе ў выгодзе, далечвае раны, ад'ядаецца і ўяўляе ўжо сабе, як стане дома раскашавацца.
Нарэшце прыязджае па яго чаляднік — маламоўны, пануры дзяцюк. Рыцар першым чынам пытаецца:
«Што новага?»
«Нічога»,— бомкае той.
«Ну-у, за толькі часу і — нічога? Не паверу!»
«Ножык, халера на яго, зламаўся, а так — ніц».
Рыцар грэбліва паўзіраўся на недарэку ды палез у фуру. Уладкаваўся сяк-так у саломе, едуць. Ужо засынаючы, пытаец-ца яшчэ раз:
«А як жа ты нажа зламаў?»
«Шкуру з вашага дэраша здымаў, і лязо паляцела»,— зноў абыякава бубніць парабак.
Рыцар устрапянуўся:
«Што, мой дэраш, мой лепшы конь загінуў?»
«Угу».
«Ад чаго?!»
«Ад пажару. Не хацеў ніяк выходзіць з агню і задыхнуўся. Мусілі дарэзаць, каб астатнія паслухаліся».
«Ты што, стайня згарэла?!» — жахнуўся ваяр.
«Ага».
«Я-ак?!»
«Быў вецер. Іскры сыпанулі з палаца і запалілі».
«То і палац гарэў?»
«Але».
«Мо і згарэў?»
«Ляснуў, пане, адно печы абсмоленыя тырчаць». «Не можа быць!» «Так, пане». «Якім чынам?»
«Ад пакойніцы. Ваша пані ляжала ў велькім пакоі, а вакол яе гарэлі свечкі. Ноччу псаломшчык заснуў каля яе з псалтыром у руках, а вокны былі адчыненыя. Вецер дзьмухнуў ды запаліў фіранку. Ад свечкі. Усё і пайшло тады...»
«То і жонка мая памерла?!» — усхапіўся з саломы рыцар.
«А так, прошу пана. Нарабілася там да халеры. Але ў мяне адна навіна — ножык зламаўся».
Мужчыны стрымана пасмяяліся.
Ад гэтай свецкай балбатні, ад напамінанняў пра родныя мясціны Кацярына прачнулася ад замрачэння канчаткова.
Астатніх дзвюх лодак яны так і не спаткалі. Нават страцілі надзею ўбачыць іх, таму перасталі выглядаць.
Кацярыне далі паесці, і яна аджыла яшчэ больш. Пачала нават захапляцца відам мора, бытта ўпершыню яго ўбачыўшы. Зрэшты, так яно было і на самай справе. Бо зараз глядзела на мора вольным чалавекам.
Яно здалося казачным. Кацярына, хоць у яе для гэтага не было таленту, пастаралася мора для сына апісаць. Зрабіла гэта пры дапамозе трапнай паралелі.
Калі яшчэ ткала арабу дываны, трапілася ёй стараславян-ская кніжка, прынесеная ў ясыр балгаркай. У пятніцу, сумую-чы без работы, з Ганнай яны вычыталі ў ёй парады для майстроў парцэляны.
Нейкі кітаец цвярдзіў у кніжцы гэтак:
«Посуд такі павінен быць сінім, як неба пасля дажджу у праменнях хмарак. Павінен быць бліскучым, як люстэрка. А яшчэ павінен быць гладкім ды зіхатлівым, як спакойнае возера ў сонечны дзень».
Захаплялася з лодкі цудосамі мора і падумала: дакладна такое, бы апісаная кітайцам парцэляна!
А яшчэ Кацярынай валодала радасная ўпэўненасць: калі ўцяклі ад самага страшнага, то шанцаваць павінна ж і далей, бо, відаць, такая воля Бога. Цалкам, мажліва, менавіта Усявышняму і Царыцы Нябеснай было даспадобы зрабіць ўсё так, а не іначай. Тым больш што Гасподзь усё можа.
Ты толькі прыглядзіся да яго тварэнняў.
У безгранічнай шчодрасці сваёй ён жа не толькі паправодзіў рэчкі цераз вечны горад Рым альбо Кацярыніну Гародню, а паклапаціўся нават для гараджан пра гатовыя зімнія дарогі па льду,— мясціны, дзе можна дабыць і рыбу для харчавання.
Прамудры Усявышні пусціў яшчэ рэчкі і рэчачкі цячы ды бруіцца цераз кожную вёску, вёсачку і асаду, каб людзі мелі дзе быдла паіць, калёсы мачыць ды кашулю памыць, а каб не мыліся ў іх і чэрці ды не брудзілі вады, каля кожнай малой і вялікай рэчкі паставіў вартаўніком анёла — не падпускаць рагатых нават да берага блізка.
Затое не даў многа рэк туды, дзе пяскі ды скалы, бо там ад гарачыні вада толькі марнавалася б.
А людзей ён выдзеліў ад жывёлы і кожнаму чалавеку даў не чатыры нагі, а толькі дзве, столькі ж і вачэй, рук і вушэй, бо інакш — нас засмяялі б.