— Кажы сабе, мне што, абы не я, — зноў пацепнуў пля чыма Савелій, які рабіў гэта ў адказ на ўсё, што б яму ні сказалі, нібы нічога падобнага раней не чуў і нават не ўяўляў, што такое можа быць у свеце.
— Вово, абы не я і хата не мая, з гэтага і пачнем, — падхапіў ягоныя апошнія словы Брызін. — Якраз па гэ тым прынцыпе жыў і жыве ўвесь час, колькі я з ім зна ёмы, грамадзянін Савелій Рудзянскі па мянушцы Сава. Мянушку гэтую яму яшчэ ў школе далі — і зусім не па сугуччы з іменем, як павярхоўна і паспешліва можна па думаць. Справа ў тым, што Савелій, хоць і не насіў ніколі акуляры, — прыжмурыўся Брызін на сябра паэта Лёню, — але з маленства кепска бачыў. Выбарачна, так скажам, кепска… Чытаць чытаў, пісаў лінейка ў лінейку, аднак іншым разам проста слеп. Засціла яму… Ну, скажам, не мог разабраць, у форме перад ім маёр Ярохін, ці без фор мы?.. І аднойчы ён не ўбачыў, як два п’яныя менты збілі на матацыкле ягоную аднакласніцу Машу, якую ён пра водзіў са школьных танцулькаў дахаты. Побач быў, а не ўбачыў… Сказаў, што яны ішлі з Машай па розных баках вуліцы. Ну, можа, і так, але ж па розных баках адной і той жа вуліцы. Калі Маша памерла ў бальніцы, і абласны го рад, дзе яны жылі, забурліў, хоць не надта бурліць і даз валялася, нейкі на дзіва прынцыповы следчы прыціснуў Саву — і Сава даў паказанні… Сказаў, як яно было: што так, што сапраўды збілі міліцыянты, якія запалохалі не гэтак яго, як ягонага бацьку, таму ён і маўчаў. А на судзе Сава ад сваіх паказанняў адмовіўся, сказаўшы на гэты раз, што яго застрашыў следчы. Да таго ж нешта праяснілася ў ягоных вачах — і ён дакладна ўспомніў, што тыя матацыклісты былі не ў міліцэйскай форме, а ў камбінезонах, якія з ягоным дэфектыўным, то прападаю чым, то вяртаючымся зрокам можна было прыняць і за форму… У выніку судзілі і прыгаварылі да вышкі двух рабочых малаказавода, якія, як на грэх, папаліся перад тым п'янымі са скрыняй скрадзенага масла ў люльцы матацыкла. На іх жа навесілі яшчэ і нашумелае згвал таванне з забойствам, якое доўга вісела ў ментоў нерас крытым… А самае ва ўсім гэтым цікавае тое, што Сава і на следстве, і на судзе іх апазнаў!
— Ты што, Брыза? — даўно ўжо гледзячы на Брызіна ў мітуслівым неразуменні, падняў плечы і разведзеныя рукі Савелій — і так і застаўся стаяць. — Ты што га родзіш?Гэта ж усё пра цябе, а не пра мяне…
— Калі б гэта ты расказаў, — ткнуў у яго пальцам Брызін, — дык было б пра мяне. А я расказаў пра цябе. І першым, што ўсе тут чулі, я табе сказаць прапаноўваў. Так што без прэтэнзій, Сава.
— Як без прэтэнзій, калі мяне там нідзе не было?
— А дзе ты быў?.. Дзе ты быў, калі дырэктар школы на лінейцы — на лінейцы! пры ўсёй школе! — Толю Са мусенку мёртвымі галубамі па твары лупіў? Нібыта гэта Толя, які гэтых галубоў падкормліваў, іх жа і пазабіваў! А гэта п’яны фізрук з біялагічкай на гарышчы трахаўся і галубам галовы паадкручваў, каб не ляталі і не какалі! І ты адзін гэта бачыў, і адзін гэта ведаў, і аднаму мне пра гэта расказаў, а стаяў на лінейцы, глядзеў на бычы ную морду фізрука, калаціўся і маўчаў! І Толю са шко лы выперлі, і ён сышоў з дому, і прапаў, і з той пары ніхто і не ведае, дзе ён і ці жывы! Нідзе цябе не было?.. Скуль жа ты ўзяўся, каб мне па плячы ляпаць: «Брыза, бураціна, прастаўляй!..»
Брызін рвануў да сябе куфель, расплюхаў піва па стале, рукавом выцер. Піць не стаў, нервова пастукваў, гледзячы ў куфель, пазногцямі па шкле. Кампанія няў тульна маўчала.
— Бывае, — сказаў нарэшце маёр Ярохін.
— У нашым доме, — успомніў, пазяхаючы, Віталік, — адзін мужык таксама зранку прачнуўся, а ўвечары па весіўся.
— Для чаго вы гэта расказалі?.. Ды яшчэ пад тост за дружбу? — спытаў паэт Валодзя.
— Скуль я ведаю?.. — зацягнуўся Брызін амаль дапаленай цыгарэтай, якую ўзяў з губ усё яшчэ нерухомага Савелія. — А нашто наогул нешта расказваюць? Каб цікава было.
— Такое не расказваюць малазнаёмым людзям…
— А знаёмым тым больш! — падаўся, перакуліўшы куфель, Брызін да Валодзі. — Дык каму расказваць? Каму сказаць, што ты скаціна? Каму прызнацца?.. Дач цэ? А як пасля ў вочы ёй глядзець?.. Маёр, — зноў вы цер Брызін рукавом стойку, — ты б расказаў сваёй дач цэ, што спаў сёння з курвай толькі для таго, каб яна твайго сябра надурыла? Грошы дапамагла з яго вы драць? Расказаў бы?..
— Я бяздзетны, — адказаў Ярохін. — Мая сям’я — мая міліцыя.
— А жонка? — з’едліва здзівілася Лізавета. — Чаму вамімужыкамі жонкі ў сем’і не ўключаюцца?
— Жонкі — гэта ўнутраныя войскі, — прыкінуўшы нешта сам у сабе, сказаў маёр Ярохін.
— Вы ўсё самі пра сябе прыдумалі?— дапамагаючы Брызіну дачысціцца, пустэльна спытала Капіталіна. — Але для чаго?