— Праз другі выхад. Тут два ліфты.
— Доктар…
— Гэта катэгарычна забаронена.
— Доктар, за ўсё… за ўсё, што заўгодна… за любыя грошы…
Гэта доктара не тое, каб раззлавала, але ён стаў нібыта яшчэ худзейшы з твару.
— Паразбагацелі вы, а багатымі быць не ўмееце… Ледзь што — за любыя грошы… Каб за грошы можна было купіць здароўе і доўгае жыццё, вам бы капейчыны не дасталося.
Брызін не ўцяміў, што ён сказаў.
— Чаму?
— Знайшліся б тыя, хто грошы ў вас зубамі б вырваў… Я сам бы рваў.
Да Брызіна дайшло.
— Ну, гэта, хто ў каго… Я зубамі за іх не грызуся.
— Я не пра вас асабіста… — як быццам прабачыўся доктар. — Едзьце да раніцы дахаты, няма вам тут чаго рабіць, толькі змучаецеся… Я ў ноч дзяжурны, так што можаце пакінуць тэлефон.
Брызін таропка, нібы гэта нешта магло значыць, дастаў з партманэта візітоўку.
— Золатам па мармуры, — глянуў на візітоўку до ктар. — Брызін Андрэй Аляксандравіч, генеральны ды рэктар. Калі што — пазваню, Андрэй Аляксандравіч. Гэта ўсё, што магу пакуль абяцаць…
— Самсон Самсонавіч!.. — як з пажару, выскачыла з дзвярэй аперацыйнага пакоя маладзенькая медсястра ў збітай на вуха шапачцы, і ў Брызіна ледзь не падкасіліся ногі. — Там гэты калека ўсіх калечыць, без вас нікому не даецца!..
— Я ж сказаў, што ў рэанімацыя ваша дачка… Едзьце дахаты, тут вы без патрэбы, — крануў Брызіна за плячо Самсон Самсонавіч і пайшоў за медсястрой. — І дзе ён цябе скалечыў?.. І чым, калі ў яго ні рук, ні ног?..
Брызін прысеў на край крэсла, падняўся, зноў прысеў…
«Тут вы без патрэбы…» А дзе і каму ён без Машы ў патрэбу?..
Выходзіла, што нідзе і нікому.
Тым не менш размова з доктарам нібы давала нейкую надзею. Каб усё было безнадзейна, хіба стаў бы доктар абышто казаць?.. Пра тыя ж грошы?..
Брызін устаў з крэсла, спусціўся ў прыёмны пакой. Спытаўся ўжо ў другой, але таксама паўнагрудай мед сястры, дзе рэанімацыя. Тая, не падымаючы галавы ад нейкай паперчыны, коратка адказала:
— Нельга!
Андрэй выйшаў з бальніцы, зусім не ведаючы, ку ды ісці і што рабіць. На выхадзе яго чакалі Лёня і Капі таліна.
— Нам сказалі, што не ўсё безнадзейна, — глянуўшы на Брызіна і заморгаўшы вачыма, сказаў Лёня, якому ніхто і нічога не мог сказаць.
Брызіну не хацелася іх бачыць. Чужыя людзі з выпад ковай кампаніі — для чаго?.. Але ж прыехалі. Сініцын у ліфт схаваўся, а яны прыехалі.
— Яна ў рэанімацыі… — сказаў Брызін. — Толькі сэр ца працуе… — У тым, што працуе сэрца, таксама была надзея.
Капіталіна расчыніла сумку.
— Я каньяку вашага ў гаражы тры пляшкі прыгрэла… Гэта нічога?
— Нічога… Але піць я не буду.
— А што рабіць? — спытала Капіталіна. Каб ён ведаў.
— Тут дзядзька мой працуе. Ён лічыць, што я наркаманка, і ў нас канфлікт. А так бы я магла спытацца.
— Самсон Самсонавіч? — угадаў Брызін. Капіталіна не здзівілася.
— Самсон Самсонавіч Самсонаў. У мяне яшчэ адзін дзядзька ёсць і ён таксама Самсон. Дзед такі дзіўны быў, Самсонаў…
Размаўляць не было пра што. А пра тое, што было — не было з кім. Чужыя людзі. Самсонавы.
— Вы едзьце, — махнуў рукой у бок вуліцы Брызін.
— А вы? — спытаў Лёня. — Некуды ж вам трэба падзець сябе. Я разумею, што мы не вялікія памагатыя, чужыя людзі, але ж і не аднаму вам быць. Хоць хто яго ведае…
— Я ведаю! — рашуча сказала Капіталіна, беручы Брызіна пад руку. — Да мяне паедзем. Я пакажу вам свой доммузей.
Брызін заўпарціўся.
— Куды я адсюль паеду?.. Вы што?.. Я тут буду. Лёня зірнуў на Капіталіну.
— Можа, хай застаецца… Я таксама б не паехаў. Капіталіна ўчэпіста Брызіна не адпускала.
— І што з таго?.. Які толк?.. А ў мяне і другі дзядзька хірург, нараніцу з Прагі вернецца. Мы ад мяне адразу да яго — і з ім сюды.
— Адкуль вернецца? — спытаў Брызін.
— З Прагі. Ён свяціла, ва ўсім свеце яго ведаюць. Брызін мог зараз быць у Празе — і ўсё было б інакш.
Але ён тут — і ўсё так, як ёсць. Выпадак. Гульні жыцця.
Якраз, бы на тое пайшло, падкаціла таксі.
— Сядайце ззаду, — падштурхнула Лёню з Брызіным
Капіталіна. — Мне там ногі няма дзе падзець.
— Ды чакайце вы! — паспрабаваў яшчэ паўпірацца і нават раззлавацца Брызін. — У мяне і без вас ёсць людзі, да якіх я магу паехаць!..
— Няма, — упэўнена сказала Капіталіна. — Калі б яны былі, яны б тут былі.
Дарогай, пакуль ехалі ў таксі, гаварыў адзін Лёня.
— Бездапаможнасць — самае няшчаснае пацуццё. Ты гатовы зрабіць усё, а не можаш зрабіць нічога. І ты мізэрны, нікчэмны. Я аднойчы ў сне бачыў, як хлап чук праваліўся пад лёд і стаў тануць. А я кранаю на гой лёд — ён адразу трушчыцца, кроку ступіць не магу. Мне страшна: я сам баюся ўтапіцца. І я бегаю па бера зе, крычу, а хлапчук тоне. Не ведаю, ці патануў. Калі прачнуўся, дык падумаў: хоць бы наяве такога не ста лася. Роўна праз год сталася. Такім было ўсё падоб ным, быццам паўтарыўся сон, нібы я сплю. Каб не шта рабіць, каб толькі не пачувацца бездапаможным, я кінуўся на лёд, як быў, ні дошкі не ўхапіўшы, ні вяроўкі. І не дабраўся да хлапчука. Мяне выцягнулі, а яго не. І ўсё адно наяве было не так страшна, як у сне. Думаць пра страшнае страшней, чым у ім быць. Калі я толькі думаю, толькі ўяўляю — я сплю. І ў сне бегаю і кры чу. Бездапаможны, ні на што не здольны бегаю і кры чу, а хлапчук тоне…