— Нават плюнуць, гаўнюк, не можаш…
— Лічы, што плюнуў, — сказаў Сініцын. — Цяпер слу хай… — Ён зрабіў паўзу, даволі працяглую. — Гэта не ў цябе дачкі не стала. Маша мая дачка.
Артур зноў сціх, чакаючы, відаць, як Брызін на гэта зрэагуе. Брызін ніяк на гэта не зрэагаваў, дапальваў цы гарку і маўчаў.
— Калі я пазнаёміў цябе з яе маці, тая панікавала ўжо, што цяжарная… Я не надта разлічваў, што ты з ёй ажэнішся, тым больш так хутка, але падумаў: а рап там… Сам я не хацеў, дый ніяк не мог, у мяне была Каця… Бацька ў яе шышка, яна што заўгодна магла прыдумаць — і толькі б заікнулася бацьку… Я мала ды камуніст, а тады ж не проста з партыі выключалі — выкідвалі з жыцця… Тут ты жэнішся, пасля яшчэ смерць пры родах… І я з усяго выскокваю… Чысты, за мной нічога… Так склалася, што лепей не прыдумаць…
Толькі дзяцей у мяне ні з кім болей не выходзіла, а Маша падрастала, я глядзеў на яе і…
З таго, што Брызін чуў, ён не верыў і не збіраўся ве рыць ніводнаму слову, бо слухаў нават не ману, а вяр зенне насмерць перапалоханага чалавека, і ўсё ж міжволі перапыніў Сініцына, рэзка спытаўшы:
— Ты казаў пра гэта Машы?.. І не пазнаў свой голас.
— Казаў…
— Калі?
— Калі да маці тваёй вазіў развітацца… Ты ж не паехаў, а Маша так плакала, што да істэрыкі даходзіла… Я сказаў, каб так не плакала, бо памерла чужая ёй ста рая жанчына…
— І ўсё?
— Не… Растлумачыў яшчэ, чаму чужая…
Дапаленая цыгарэта прыпякала Брызіну пальцы, ён збіраўся ўжо выкінуць яе, але раптам нібы пружына перакінула яго цераз спінку сядзення — і ён утыркнуў бычок у зубы, увагнаў яго ў рот Сініцыну. Той заматляў галавой і, апечанымі губамі адплёўваючы тытунь з по пелам, узвыў.
— Мандзець не будзеш! — непазнавальным голасам прышыпеў Брызін, прытушваючы іскры на сядзенні, каб не ўзгарэлася.
— Вазьмі ў мяне ў кішэні ліст, падла!.. — западвываў Сініцын. — Вазьмі і прачытай, што Маша напісала!..
— Дзе?
— У пінжаку, у левай… Цягнік паказаўся злева.
І справа паказаўся цягнік.
Альбо наадварот: справа і злева?
Андрэй, уцягнуўшыся ў разборкі з Сініцыным, не па спеў заўважыць, з якога боку з’явіўся першы. Ён убачыў абодва адразу, сустрэчныя — пасажырскі злева і тавар ны справа.
— «Форд» мой? — адварочваючыся ад Сініцына і гледзячы на цягнікі, спытаў Брызін.
— Твой… Як дамовіліся… Прачытай вазьмі і едзь, баліць…
«Што там можа быць?.. Для чаго чытаць?.. Маша хут ка ўсё сама яму скажа…» Ад адной думкі пра тое, што яна магла паверыць сініцынскай лухце, ледзь у вачах не цямнела.
— Табе ліст — ты і чытай, — скрозь зубы сказаў Брызін.
«Дык злева, ці справа?.. Паглядзець, які бліжэй да пераезда будзе?.. Тады ні пад адзін не паспею…»
У рулетку згуляць не выпала, выбар быў за ім. Быў яшчэ выбар.
«…мы схаваліся ў цёмныцёмны і доўгі тунель, а калі з яго выскачылі, цябе за стырном не было, машына, як шалёная, сама імчалася…»
Брызін адпусціў тармазы — і машына пакацілася з гары. Павольна, хутчэй, усё набіраючы і набіраючы хут касць.
Рукі раптам сталі дранцвець, пальцы збялелі на стыр не. Брызін адчуваў, як дранцвее і нібы спаўзае на шыю, на грудзі твар.
На паўдарозе ён, не паварочваючыся, залез адной ру кой у кішэнь сініцынскага пінжака, выцягнуў паперчы ну, адчыніў дзверцы і выкуліўся з «Форда». Выкуліўся ўдала: не паламаў нічога і нават не пабіўся. Лежачы на абочыне, глядзеў услед машыне і на цягнікі: пасажырскі злева быў бліжэй, відавочна бліжэй, значна бліжэй, ужо амаль на пераездзе…
Перад пераездам «Форд» збочыў з дарогі і, падско чыўшы на нейкім камені, уехаў у возера. Возера было не глыбокае, з берагу яшчэ ў дзяцінстве Машы па калені.
Пасажырскі, свістануўшы, праляцеў пераезд, пас ля прагрукатаў таварны. Абодва машыністы азіраліся, машыніст пасажырскага махаў кулаком. Праз колькі хвілін стала ціха, ашаламляльна ціха. Было чутно, як, су пакойваючыся, плёскаецца пры беразе азёрная вада.
Усё яшчэ здранцвелымі, непаслухянымі пальцамі Брызін, сабраўшыся з духам, разгарнуў паперчыну — ружовую рэстаранную сурвэтку. У Машы была такая звыч ка: пісаць, размаўляючы, на сурвэтках, калі тыя былі пад рукой. Пра нешта ў яе спытаешся, яна памаўчыць, падумае і ў адказ напіша… «Каб не казалі, што не каза ла», — казала Маша.
Ніякі гэта быў не ліст — запіска, адказ, тры фразы…
Артур Альбертавіч, калі нават тое, што вы мне некалі сказалі і на чым дагэтуль настойваеце, праўда, дык для мяне гэта зусім не так трагічна, як вы зараз выглядаеце. Проста тады мне выбіраць самой — і я выбіраю лепшага. Вам ні за што не ўгадаць, каго. Марыя Андрэеўна.