Гэта напісана пра Міронаву маці. На моры размаляваў сябе Яромха, на флоце, дзе служыў.
— Наста, малога пад сонейка вынясі, халадае на вечар. Мірона выносяць зпад яблынь, і ён бачыць у небе два сонцы. Адно, на захадзе, прамяністае, цёплае, бліскучае, ад якога самі па сабе заплюшчваюцца вочы. Другое, на ўсходзе, спакойнае, халаднаватамяккае, яно не выпрамень вае, а п’е святло. Адно сонца — гэта сонца, а другое — поўня, што выкацілася на вечар. «Глядзі, як зыркае, — перакрывае неба, схіляючыся над Міронам, Яромха. — Здзіўляецца, што сонцы два, шчаня такое…» — а Мірон зусім не здзіўляецца, а калі здзіўляецца, дык не Яромхавым здзіўленнем, у яго пакуль няма звычкі думаць, што на небе павінна быць толькі адно сонца, а інакш быць не можа…
Мірон ведае пра тое, што недзе ў сусвеце ляцяць, кру жацца планеты, над якімі свецяцца і два, і тры, і болей сонцаў, не паспявае адно зайсці — як другое ўзыходзіць, таму ніколі не наступае ноч, і людзі ніколі не бачаць зо рак. Людзі, альбо хто там яшчэ, хто жыве на тых плане тах, якіх у сусвеце безліч.
А Мірон адзін. І бацька ў яго адзін. Кожны з іх адзін, сам па сабе, хоць абодва яны Міроны, хоць вялікаму зда ецца, што малы — гэта таксама ён, нібы вялікі раздвоіўся на вялікага і малога, перахітрыў лёс, пераадолеў закон чалавечай адзіноты.
Хрэсьбіны скончыліся… Доўга Мірон глядзіць у столь, узіраецца туды, дзе няма чаго бачыць. Маці разпораз падымаецца, падыходзіць да люлькі і ціха над ёй стаіць. Уздыхае, кладзецца, шэпча бацьку: «Баюся я нечага… Можа, хвароба ў яго якая — зноў з адкрытымі вачамі спіць… Як напаследак нагледзецца хоча».
— Што? — падхопліваецца бацька. — Чаго ты, га?.. Бацьку сушыць пад раніцу. Ён устае, ідзе да вады, п’е, кроплі падаюць з кубка ў вядро: туп, туп, туп… Бацька зачэрпвае яшчэ кубак, чапляе дужку вядра — дзыдзынь!
«Цішэй ты! Пабудзіш!..» — кідаецца да люлькі маці, але не паспявае: Мірон ужо заныкаў, заенчыў, заплакаў несуцешна, і безвыходнатрывожна бацькам ад начнога ягонага плачу, а з чаго тыя безвыходнасць і трывога — ведае толькі дзіця, адзін сам плач дзіцячы.
— Як Яромху твайго пабачыць, так сну няма ў хаце.
— Дурань ты, да чаго тут Яромха…
— А якога ражна туляецца? І на хрэсьбіны прыпёрся.
— Я не запрашала.
— Сам запрасіўся…
— Дзіця хворае, а ты абы што.
— Як пра Яромху — адразу абы што.
— Цябе я кахаю. Цябе.
— Дык няхай з вачэй згіне.
— Маёй няма над ім волі.
— Ну, то мая будзе.
— Пра што ты, Мірон?.. Божа мой, пра што ты…
Не было каму не ведаць, што кахаліся некалі Яромха з Настай, моцна кахаліся, а ў той дзень, калі надумаў Яром ха сватоў засылаць, прыехалі з раёна двое вайсковых на машыне — і забралі Яромху на флот служыць. Адбіваўся Яромха. Лаяўся, прасіўся даць вяселле справіць, ды толькі раззлаваў вайсковых: ведаем мы гэтыя хітрыкі! Як служыць ісці — так усім жаніцца прыпірае.
Наста бегла за машынай ажно да прошчы, да Трох Бя роз, дзе канчалася вёска; маладзейшы вайсковы нават сказаў: «Адпусцім пакуль хлопца, дзе ён дзенецца», — а старэйшы засмяяўся: «Будзеш пасля за ім бегаць, як гэ тая дзеўка бегае».
Насустрач машыне праехала падвода. На падводзе, кінуўшы лейцы, сядзеў паштар Ютка Казубоўскі, а ў абдымку з ім, бліскаючы медалямі «За перамогу над фашысцкай Германіяй», рагаталі, спявалі, крычалі не шта старшына і яфрэйтар. Гэта вяртаўся дахаты Юткаў швагер Мацей Цяжкароб, вяртаўся і вёз у вёску фран тавога сябра свайго Мірона Стаўбуна, якому, як ён сам казаў, было ўсё адно, куды вяртацца: анідзе на ўсёй зямлі анікога ў яго не засталося.
Мацей скочыў з падводы, згроб Насту ў ахапак і кінуў яе Стаўбуну на калені: «Во прыгажуні ў нас якія! Усе твае — і хай толькі чмыхнуць хто паспрабуе! Паганяй, Ютка! Дзезерціры! Пацукі тылавыя! Мы ім пакажам, як танкі чмыхаюць!..»
Наста білася рыбінай, малаціла Стаўбуну ў грудзі, за ходзілася, галасіла на ўсю аселіцу. Праз год яна пайш ла за Мірона і напісала Яромху апошні ліст. У той жа год навальніцай паклала, ветрам з карэннем вывернула адну з Трох Бяроз.
На апошні ліст Насты адказваць Яромха не стаў. Ён накалоў татуіроўку, залез на карабельную мачту і рынуўся ўніз. Не забіўся, толькі пакалечыўся — і ця пер галава ў яго амаль не паварочваецца на шыі. Калі б Яромха не скалечыўся, яго б судзілі трыбуналам, а так адправілі з флоту дахаты, камісавалі.