Я спытаў: «А хто ведае?..» — і круп’е паклікаў яшчэ аднаго шведа, Арвіда, здаровага такога і зусім не рабо га, упраўляючага казіно, які, паслухаўшы круп’е і гала вой паківаўшы, паказаў мне інструкцыю, нешта накшталт правілаў гульні ў казіно «Танга», як тое казіно называла ся, побач з якім быў бар «Танга» і музычны салон «Тан га», і ў тых правілах пафінску, пашведску і паангельску было напісана, што найвысокая разавая стаўка ў казіно
«Танга» — пяцьдзесят еўра. «А, значыць, максімальны вы йгрыш… — Арвід для таго, каб усё зразумела стала на ват такому тупому, як я, узяў у круп’е калькулятар… —
50 памнажаем на 30…».
— Чаму на 30 ,а не на 35?
— Бо ў нашых правілах напісана на 30, а не на 35, таму маем 1500, а не 1750…
І Арвід, нібы прабачаючыся, развёў рукамі: маўляў, калі ўсё напісана, дык пра што казаць?..
«Я не збіраюся выйграваць», — сказаў я Арвіду, які хоць і паслухаў круп’е, і галавой паківаў на пачутае, але так нічога і не ўцяміў, і яшчэ раз я паспрабаваў растал каваць яму, што ў казіно на шостай палубе, не ведаю, чыё там яно і як называецца, прайграў ужо частку гро шай, ды там мне не надта глянулася, таму я тут, у казіно «Танга», хачу прайграць астатнія сто тысяч… На гэта Арвід адказаў, што казіно на шостай палубе называец ца «Халінг», як аднайменны нарвежскі народны танец. Я спытаў: «Чаму нарвежскі народны танец, а не фінскі альбо шведскі, калі паром ходзіць паміж Хельсінкі і Стакгольмам?..» — на што Арвід, не маючы дакладна га адказу, змог прапанаваць толькі сумнеўную версію: нарвежцы зараз ва ўсёй Скандынавіі найбагатыя, дык, можа, таму… Але належыць казіно «Халінг», як і казіно «Танга», як і ўвесь паром, аднаму ўладальніку, кампаніі «Вікінг», і ён, Арвід, у казіно «Халінг», як і ў казіно «Танга», таксама за ўпраўляючага, і там побач бар «Халінг» і музычны салон «Халінг», і ўсё там гэткае самае, як і тут, толькі назвы розныя, таму ён не зусім разумее, чаму мне там не спадабалася?..
«Добра, — згадзіўся я, шчоўкнуўшы замком кейса. — Пайшлі туды».
«Там выйгрыш таксама абмежаваны», — пасунуўшыся за мной да сходаў, сумеўся Арвід замест таго, каб запа трабаваць тое, што даўно ўжо запатрабавалі б у любым з нашых казіно: адчыні, фраер, кейс і пакажы грошы. У іх, у шведаў, як і ў фінаў з немцамі, і ва ўсіх іх, заходніх, інструкцыямі прапісаных, законапаслухмяных, завядзён ка такая: калі нехта кажа, што мае сто тысяч, дык ніякага сумневу не можа быць у тым, што яны ў яго ёсць, — вось у чым фокус. Ведаючы гэта, я і забаўляўся, каб скрозь усю ноч ад Хельсінкі да Стакгольма не сумна плыць было. Каюта мая была на другой палубе, самая танная, каля дзізеляў і ўсёй паромнай механікі — там нармаль наму чалавеку ноч не вытрываць. Білеты ў такія каюты іншым разам нават задарма даюць, абы ты паплыў — і грошы ці ў барах прапіў, ці ў казіно прайграў, ці ў кра мах на пароме пакінуў.
На шостай палубе ў казіно «Халінг» я зноўку, па шчоўкваючы жоўтабліскучымі, пад залота, замкамі на кейсе, тлумачыў Арвіду і гэткаму ж, як і на сёмай па лубе, малінаваму з рабіннем круп’е, толькі ўжо не шве ду, а фіну, якому прайграў нядаўна дваццатку і які зараз разяўлена маўчаў, што я хацеў бы прайграць астатнія сто тысяч, і Арвід зноў паказваў мне інструкцыю, да вод зячы, што на шостай палубе ў казіно «Халінг» правілы гэткія ж, як і на сёмай палубе ў казіно «Танга», з тымі ж, прапісанымі ў правілах, абмежаваннямі най высокай стаўкі і максімальнага выйграшу, а я настойліва дапытваўся, як я магу сто тысяч не выйграць, а прайграць, калі не магу іх паставіць, — ці мне іх проста так аддаць на развіццё нарвежскай народнай творчасці?..
Арвіду, я гэта па выразе твару ягонага ўбачыў, не над та спадабалася, што я хачу аддаць грошы на развіццё нарвежскай, а не шведскай народнай творчасці — яны ў Скандынавіі неабыякавыя адзін да аднаго. Нарвежцы бо лей сябруюць, як сяляне з сялянамі, з фінамі, хоць ніякія фіны не скандынавы, проста ў тым баку жывуць, і ўжо разам яны, фіны з нарвежцамі, недалюбліваюць шведаў, гарадскіх, якія з былой метраполіі паглядваюць на бы лыя калоніі, на сялян сваіх, паблажліва, асабліва на ся лян разбагацелых — і Арвід з гэткай лёгкай іранічнай усмешкай мімаходзь анекдот пракінуў: «Прыйшоў швед да нарвежца ў кiроўцы наймацца…»