Калі спаць паклаліся, Нічыпару сон прысніўся, які сніцца ўжо колькі гадоў… Як толькі навальніца з малан кай — так той самы сон: сіні бляск ва ўсе нябесы, без галовы Вазянкоў крычыць аднекуль зпад зямлі: «Гэта ты мне галаву адгрыз!..» — і тут жа сержант Нічыпару ў зубы: «Так, падла, і дакладу…»
Чаму сняцца на пару вернік і бязбожнік?.. Сержант толькі адну малітву ведаў: тваюбогамаць! — а Вазянкоў у Бога верыў, маліўся ўпотай. Адыйдзе пад дрэва нібы па маленькаму, а сам моліцца. Чаму ж тады Бог кінуў маланку джалам да яго?.. Ды яшчэ звера наслаў галаву адгрызці яму… І ўсё ў той дзень, калі ён, можна сказаць, мог нанава жыць пачаць.
А Нічыпара, выходзіла, Бог у той дзень зратаваў. Пры чым, двойчы: ад маланкі і ад сержанта. Але хто ж паслаў яго ў той лагер, у тую тайгу, дзе маланка і сержант? І дзеля чаго?.. Каб ад маланкі і сержанта зратаваць?.. Так што няхай пакаецца, не лішне будзе…
— Госпадзі, даруй, бо не ведаем, што творым, і не разу меем, што кажам… — перажагнаўся і перажагнаў Нічыпара поп, працягнуўшы без аніякага пераходу. — Яны на пад ворку стаяць. — І зірнуў на Нічыпара, чакаючы…
Нічыпар не спытаў, хто там на падворку стаіць, і поп падняўся:
— Дык я паклічу?..
Паўпіраўшыся локцямі, Нічыпар прысеў.
— Чакайце… Чаго яны прыпёрліся?
— Я ж казаў…
— Што казалі?
— Што Зэнусь пакаяцца хоча… Дый Казімір… Ён хоць і кажа, што людзі — звяры, а ў звяроў няма грахоў, ды баіцца, што людзі абгавораць…
— Яго ўсё жыццё абгаворваюць.
— Але ж не за такое… Ён і Зэнуся да вас не пускаў, па куль не спалохаўся, што той па вёсцы ўсё разнясе. А так яно між вамі і Богам застанецца.
Ухапіўшыся за ўвагнаную над спінкай ложка скабу, Нічыпар падцягнуўся вышэй.
— Не трэба мне нічога ні ад іх, ні ад Бога… — І спытаў: — А што Антаніна?
Поп наморшчыў лоб, Антанінай ён быў яўна незадаволены.
— Што Антаніна?..
— Таксама спавядалася?
— Не.
— Напляткарыла, што канаю?..
— Ды не…
— А што тады?..
— Я папрасіў яе сказаць, што Зэнусь зойдзе, што размо ва ў яго… Каб вы ведалі, каб не знячэўку… Яна паабяцала, а сама забегла і да Зэнуся, і да Казіміра, перадала ад вас, каб не прыходзілі. А Зэнусь зусім слабы, можа не сёння, дык заўтра… — Поп ступіў да дзвярэй. — Клікаць?
Нічыпару не хацелася бачыць нікога, а Зэнуся — менш за ўсіх. Як і Казіміра… Калі той сёння ўзнік на парозе, Нічыпар толькі здзівіўся, што ён яшчэ жывы. І ўсё.
Нікому ж не наказваў Нічыпар на парог не ступаць. Прыцягнуўся ж Казімір, хоць яго не клікалі. Дык што раптам за цырымоніі — папа паперадзе пасылаць?
— Бацюшка, а вы за што сядзелі? Поп прыстыў каля парогу.
— Што значыць: за што?
— Ну, за нешта ж вас пасадзілі былі…
— Ніхто мяне ні за што не садзіў. Скуль вы ўзялі?
— Людзі кажуць…
— Ці мала што кажуць… Вунь пра вас таксама…
— І вы не з каталікоў?
У папа барада кіўнулася — гэтак твар выцягнуўся. Ён адышоў ад дзвярэй, стаў пасярэдзіне хаты.
— Тактак… І што яшчэ?
— Наколкі на вас ёсць?
— Якія наколкі?
— Розныя. Якія зэкі робяць.
— Дык я ж не сядзеў.
— Тады пакажыце.
— Што паказаць?
— Што няма наколкаў.
— Распрануцца, ці што?
— Да пояса.
Поп, трохі падумаўшы і ўважліва паглядзеўшы на Нічыпара, зняў і паклаў на крэсла крыж, расу, сцягнуў чорны свэтар, потым белую кашулю…
— Крутніцеся, — папрасіў Нічыпар.
Поп крутнуўся… І на плячах, і на грудзях, і са спіны быў ён для мужыка ягоных гадоў вялаваты, падабвіслы, але ўвесь, як і кашуля ягоная, белы, чысты.
Нічыпар паспрабаваў успомніць, хто ж казаў яму пра наколкі?.. Пра тое, што поп сядзеў, што быў ксяндзом… Ці не Казімір? Альбо Зэнусь?.. Але не ўспамінаўся нех та адзін, неяк так выходзіла, быццам казалі ўсе…
Усе пра аднаго казалі адно і тое ж… Чаго няма. Вось і вер людзям.
— І вам не сорамна? — азябла пацепнуўся поп, бо ў хаце, як заўсёды, не было горача. Антаніна амаль не паліла, гуг нела: «Сярод тыдня памрэш, дык не згніеш, пакуль пры еду». — Хіба можна гэтак з людзьмі абыходзіцца?
Нічыпар зусім не засаромеўся праз тое, што гэтак абыйшоўся з папом, і ўсё ж сказаў для прыліку:
— Выбачайце… Я не думаў, што…
Ён хацеў сказаць: не думаў, што вы распранецеся, — бо насамрэч не чакаў такога, але поп, апранаючыся, перапыніў яго: