Выбрать главу

Гэта ўсё, канечне, з аднаго боку, а з другога боку Хрысціну Сымонаўну Моргаўку па­свойму можна зра­ зумець, без аніякіх кпінаў пашкадаваць яе, шчыра па­ спачуваць жанчыне, адзінокай, сярэдняга ўзросту. Бо хто яна такая, Хрысціна Сымонаўна, як не вясковая настаўніца! Гэта ж не старшыня калгаса Андрон Сы­ цюк, не механізатар Ютка Казубоўскі, хай сабе хворы на дыхавіцу, не даяр Хведар Былінскі, не кажучы ўжо пра тое, што яна — не крамніца Яня Каняўка з таго са­ мага роду Канявак, які праз Зоську Каняўку некалі з доктарам парадніўся і ў якім пароўну цяпер крамнікаў і дактароў… Усе ў гэтым свеце неяк адзін з адным павяза­ ныя, а Хрысціна Сымонаўна ніяк і ні з кім, настаўніца — і ўсё. А колькі зарабляе сельская настаўніца, як да яе ставяцца, на якім яна месцы ў табелі рангаў, яна, той самы сейбіт, што сее разумнае, добрае, вечнае? Веда­ еце вы тое? Калі не, то і ведаць не трэба. Хай тады будзе ўсё так, як ёсць, няхай той карэспандэнт, на яко­ га Хрысціна Сымонаўна піша зараз скаргу, забудзец­ ца, як прыехаў ён аднойчы на Палессе, вясною, у са­ мую бездараж, як на аўтобусным прыпынку ніхто яго не сустрэў, як мясіў ён пятнаццаць кіламетраў гразь у красоўках фірмы «Adidas», пакуль не дагнала яго спа­ дарожная падвода з барадатым дзедам на перадку. «Тп­ ру­у», — сказаў дзед і больш не прамовіў ні слова, пакуль не ўехалі яны ў вёску і не дагналі першага спадарожніка, што ішоў па вуліцы каля самага плота, ледзь выцягваючы ногі з балота. «Ц­ц, но!» — прыцмокнуў дзед на каня і паехаў далей, не прапанаваўшы таму чалавеку пад’ехаць, і зноў маўчаў, пакуль не дагналі яны другога спадарожніка. «Тп­ру­у», — спыніў дзед каня, пачакаў, пакуль сеў другі спадарожнік на падводу, і давёз яго да праўлення калгаса, дзе павінен быў адбыцца сход, на які і ехаў карэспандэнт. Сход прайшоў так, як мае быць, ка­ рэспандэнт запісаў усё тое, што на ім гаварылася, а пас­ ля спытаўся ў дзеда: «Слухай, дзед, скажы ты мне, калі ласка: чаму ты першага чалавека не ўзяў, а другога пад­ вёз?» — «Дык другі ж доктар», — адказаў дзед. «А пер­ шы?» — «Той настаўнік», — абыякава прамовіў дзед, так гэта сказаў, што карэспандэнт вырашыў раз і назаўсёды кінуць сур’ёзныя справы і займацца толькі гумарам, ба­ лазе былі ў яго да гэтага здольнасці.

«Я працую настаўніцай трынаццаць гадоў, хоць замест таго даўно ўжо магла быць жонкай афіцэрскага складу, — пісала Хрысціна Сымонаўна. — Калі я была студэнткай, мне прапанаваў пайсці за яго старшы лейтэнант Савец­ кай Арміі Сяргей Ванарук, але я адмовілася, бо каха­ ла яго і не хацела замінаць яму расці да цяперашняга маёра, таму што мой родзіч па маці, Кірыла Моргаўка, некалі паехаў у Амерыку і стаў там імперыялістычным мільярдэрам. Але зараз ад той амерыканскай радні я не тое што пасылак, а нават паштовак не маю, так што не пра тое гаворка.

Калі я сама вучылася ў школе, дык да настаўніка больш чым да ўсіх астатніх мелі ў вёсцы павагу. Неяк само сабой выходзіла так, што ў таго, хто вучыў дзяцей, шукалі парады і дарослыя. А ў мяне ніхто і ні пра што не пытаецца. Сёння толькі Ціма Сыцюк, сын нашага старшыні, спытаўся: скуль у нас узяліся кракадзілы? Я ведаю, што ў нас кракадзілаў няма, а ён мне паказаў га­ зету, у якой напісана, нібыта яны ёсць. Я разумею, што гэта жарт, я не такая забітая, хоць і не замужам, і за тры­ наццаць год мне ніхто добрага слова не сказаў, ні разу без чаргі ў краму не прапусцілі, але для чаго так жарта­ ваць і навошта з настаўніцы, калі мяне за тое ніхто не паважае і паважаць не збіраецца. Прашу разабрацца, па­ куль яно не позна. Моргаўка Х.С., настаўніца Карунскай сярэдняй школы».