Бюлетэнь Ютку ўрачы закрылі, і зараз яму штодня прыходзіцца ўставаць ранараненька, бо працуе цяпер Ютка праз сваю хваробу на лёгкай рабоце, паштаром. Кожную раніцу — замест таго, каб падымаць вежу, — даводзіцца яму ехаць у Смаргонь, браць там пошту і, вярнуўшыся, разносіць па дварах газеты, у якіх шмат пра што напісана, але мала што чытаецца, і пісьмы, якіх усе чакаюць, але амаль ніхто іх не піша, нібыта адразу пасля таго, як краіна стала пагалоўна адукаванай, тут жа ўсе і развучыліся пісаць. А якое, вы думаеце, трэба мець сэрца, каб штодня глядзець у вочы Броні Карун скай, якая, як на варце, чакае цябе каля весніц, у якой раскідана па далёкіх гарадах чацвёра сыноў і трое да чок, якіх яна, гаротніца, салдатка, удава, адна падня ла, не дала ім ні замерзнуць з холаду, ні памерці з го ладу, а яны цяпер — хоць бы адно пісьмо ў год на ўсіх сямёх, хоць бы адну паштоўку… Іэх, Броня, Броня, а ты яшчэ двух парсюкоў гадуеш, карову трымаеш з ця лушкаю і прадаеш штогод тых парсюкоў з цялушкамі нарыхтоўшчыкам, а яны ўсё морды перад табою кры вяць, каб цябе абдурыць: то вага ім не тая, то тлустасць не гэтакая, а ты, адна вінаватая, маўчыш, ківаеш згодна галавою, разводзіш рукамі — што ж, маўляў, зробіш, хоць бы ўзялі, прынялі, абы самой на кірмаш не цягнуцца, бо дзе той час возьмеш на той кірмаш, калі і парасяткі зноў на табе, і карова, і куры, і свае соткі, і калгаснае поле… А пасля, наслюнявіўшы пальцы, удоўж і ўпоперак пасе чаныя лёнам і бульбоўнікам, крапівою ды лебядою, за касцянелыя не столькі ад старасці, колькі ад сцюдзёнай вады ды сырой зямлі, ты пералічваеш старгаваныя гро шы і рубель да рубля, капейку да капейчыны складва еш у бляшанку зпад галандскага масла, якое ні з таго ні з сяго прывёз табе некалі ў падарунак наймалодшы сын Павэлак — на, мама, пасмакуй галандскага масла, — а тую бляшанку хаваеш у склепе, у самым дальнім кут ку, у ямінцы пад кадушкай з засоленымі гуркамі… I на што табе, Броня, ламаць хрыбет, для чаго табе тыя гро шы, што і калі ты на іх купіш? Нічога і ніколі, проста няма як жыць, не робячы спрадвечнай сялянскай работы, няма як, перад суседзямі сорамна не трымаць парсюкоў, ды курэй, ды карову з цялушкай, калі на тое ёсць яшчэ, здаецца, сілы. А грошы — што ж, яны хіба лішнія, яны ой як могуць спатрэбіцца, бо раптам у каго з дзяцей суд ці няшчасце якое, прыляцяць дахаты, а тут Броня і да стане сваю бляшанку, і спытаецца, колькі там каму даць трэба, ці на суд, ці якому начальніку. Мала ўжо, Броня, работнікаў засталося ў вёсцы такіх, як ты, ці як Хведар Былінскі — вунь ён якраз сунецца з фермы, хаваючыся за кустамі, каб не ўбачыла баба, бо тая адразу дахаты яго пагоніць, а яму хочацца з Юткам пабыць, забрацца на ягоную вежу, сесці, звесіўшы ногі, засмаліць цыгар ку і пагаварыць альбо памаўчаць, гледзячы на восень скую, трохі пуставатую, але ўсё адно найпрыгажэйшую ў свеце, родную вёску… Здароў быў, Хведар, забірайся давай на вежу, пакуль дажджу няма, пасядзім разам, бо нешта аднаму сёння Ютку сумнавата, хутчэй за ўсё, праз сына свайго самотна, бо, здаецца, пакаціўся Ром ка каменьчыкам не з той гары і не ў той бок… Э, Ютка, не было б большай бяды, а гэту агораем! Ну падабаецца дзецюку апрануцца хораша, дым пусціць у вочы, дык хіба мы з табою ў свой час пра хромавыя боты з халявамі гармонікам не марылі?.. Не, Хведар, тут не тое, тут з душою нешта: пабыў хлопец два гады ў горадзе — і нібыта яго падмянілі… Э, Ютка, можа, яно і так, але нашто ўсё на горад валіць, нібыта там добрых людзей няма. Хіба ў вёсцы ў нас ніколі зладзеяў ды шэльмаў не было? А Ромка ж твой не злодзей, не шэльма, уся го толькі абэлтус, якому трэба мазгі ўправіць, а ты за мест таго вунь на якую работу яго ўладкаваў, дык хто ж вінаваты?..
Так сядзяць яны на вежы, Ютка і Хведар, размаўляюць сабе паціху, і плывуць над імі няспешна нізкія асеннія аблокі, а пад імі ляжаць Каруны, па якіх бяжыць Юткаў сын Ромка і на ўсю вёску крычыць:
— Бацька! Злазь са сваёй вежы, чаго ты там рассеўся? Фрэнк Морган цябе на вячэру кліча, каб у Амерыку запрасіць!
— Пойдзеш? — спытаўся Хведар.
— Што я там не бачыў, у Амерыцы ягонай, — прабурчэў Ютка, тужліва гледзячы на Ромку. — Але павячэраць да вай сходзім, бо мне абрыдла штодня адну зацірку хля баць.
— Дык мяне ж ніхто не запрашаў, — сумеўся Хведар.
— Я цябе запрашаю, — сказаў Ютка. — Папалам з’ядзім, што дадуць.
Яны злезлі з вежы, Ютка зайшоў дахаты, пераапрануўся ў святочнае, даў і Хведару чыстую кашулю і порткі, бо той асцерагаўся да сябе ісці, баючыся, што баба ўпрэцца і, чаго добрага, з дому не выпусціць, а Ромка ўсё круціўся вакол бацькі і лісліва зазіраў яму ў вочы, нават адарва ны гузік на зялёным Юткавым фрэнчы прышыў — так хацелася Ромку ў Амерыку.