Выбрать главу

Вадзім Альбертавіч ці да месца, ці не да месца згадаў, як ён з тэатрам сваёй першай жонкі, ну, з тэатрам, у тру­ пе якога працавала ягоная першая жонка Ліда Гладзікава, у якой ён і падмёў прозвішча на ўсё, колькі яго застало­ ся, жыццё, першыя дваццаць два гады сціпла пражыўшы Крывахвостам, ад чаго актрыса Гладзікава катэгарычна адмежавалася, сказаўшы: «І табе не раю», — дык вось, Вадзім Крывахвост ужо Вадзімам Гладзікавым ухітрыўся з’ездзіць з тэатрам на гэтак жа неверагодныя па тых ча­ сах, як сустрэча з прэзідэнтам на вуліцы, гастролі ў Лон­ дан, дзе стаў сведкам вулічнай сцэнкі, што ўпрыгожвала пасля ўсе тэатральныя капуснікі. Трыццаць рублёў, якія мянялі тады на валюту гордаму сваёй дзяржавай савец­ каму чалавеку, накладвалі на яго гэткі цяжар адказнасці, пра які малады фінскі мільянер Рыста Сііласмаа нават смутна не здагадваецца. За гэтыя грошы, прыблізна су­ адносныя з сумай штрафу, які плацяць сёння фіны — у чым Вадзіму Альбертавічу асабіста давялося непрыем­ на пераканацца — за няправільны пераход вуліцы, трэ­ ба было купіць усё! Ці хоць што­небудзь з усяго, але тады ўжо ўсім, колькі іх ёсць, сваякам, сябрам ды зна­ ёмым. Інакш цябе проста не зразумеюць і не ўпусцяць па вяртанні ані ў адну прыстойную кампанію. А калі і ўпусцяць, спадзяючыся, што не кончаны ж ты прыдурак і павінен прыхаваць які­небудзь сюрпрыз, а ты там гвазда­ неш, што ездзіў у Лондан выключна для наталення куль­ турай, якой ніяк не наталяешся ў клубе цэментнага заво­ да, усе з жалем паглядзяць на налітыя табе сто грамаў, і гаспадыня, пераміргнуўшыся з гаспадаром, з’едліва пад­ начыць: «Ну, што ж, надта тонкі ангельскі гумар… Шка­ да, што мы тут не лорды, і не ўсё зразумелі».

У жаху перад такой перспектывай акцёры, забыўшыся на ўсе духоўныя каштоўнасці, з вылупленымі вачы­ ма гойсалі па ўскрайках Лондана, д зе, як ім казалі, усё тое самае, што і ў цэнтры, толькі амаль задарма. Пераканаўшыся, што амаль задарма — гэта ўсё адно знач­ на болей за тое, што ў іх ёсць ва ўсіх разам узятых, яны ў адчаі кідаліся яшчэ далей, за горад, па бездарожжы ў бок Ірландыі, канчаткова губляючы арыенціры. Заблукаўшы ў гэтых бязлітасных да народных і заслужаных артыстаў джунглях бездухоўнага свету капіталу, яны, прапускаючы рэпетыцыі, намагаліся вырвацца з гандлёвых лабірынтаў і паспець у тэатр хоць бы да пачатку спектакля, але, не ведаючы ўжо нават таго, у Лондане яны заблукалі ці ў Дубліне, тым больш не маглі ўцяміць, дзе тая вуліца, дзе гэты дом. Так якраз і пачувала сябе адна з вяду­ чых акторак, калі Вадзім Альбертавіч заўважыў яе на процілеглым баку вуліцы — каля скрыжавання зусім по­ бач з тэатрам. Абвешаная пакункамі, панічна пазіраючы на гадзіннік і безнадзейна разглядаючыся наўкол, цьмя­ на здагадваючыся, што гэта недзе тут, але чорт яго ве­ дае, дзе, яна, зусім ашалеўшы, ледзьве не пад машыны кінулася да агромністага мурына­паліцэйскага, які стаяў на скрыжаванні, і, заклінаючы, спытала:

— Do you speak English?.. — А далей, ну, ніяк, а болей нічога, толькі вар’яцкае размахванне пакункамі, што паліцэйскі павінен быў зразумець, як тэатр.

—Yes, Miss… — на ўсё жыццё прыдурэў, стоячы ў цэн­ тры Лондана, мурын­паліцэйскі і, ашаломлены, нават забыўся выпісаць штраф за стварэнне на скрыжаванні аварыйнай сітуацыі.

Пакуль эпізод гэты да месца ці не да месца тоўкся ў мазгах Вадзіма Альбертавіча, нейкае залатое імгненне было ўпушчанае, і прэзідэнт Фінляндыі палічыла час аудыенцыі з беларускай дэлегацыяй скончаным.

— Перадавайце мае прывітанні Беларусі, — сказала Тар’я Халанэн і пад руку са сваім спадарожнікам па­ крочыла па вуліцы Невысокай гары ў бок рэстаранчыка «Юттутупа», куды ўсё яшчэ цягнула яе па даўняй партыйнай звычцы. За імі на паважнай адлегласці рушыў і інтэлігентны юнак у акулярах, адзіны прэзідэнцкі ахоўнік і адзіны ва ўсёй Фінляндыі незнаёмы чалавек, які за ўвесь час знаходжання тут Вадзіма Альбертавіча з Алегам Мікалаевічам звярнуў на іх хоць нейкую, па­ добную на пільную, увагу. Дзве прэзідэнцкія сяброўкі аказаліся далёка не такімі ветлівымі дамамі, як першая ледзі Фінляндыі. Яны бесперспектыўна адвярнуліся ад прадстаўнікоў дэлегацыі цэментнага завода і лёгка­ думна зашчабяталі пра сваё і па­свойму, таму, канеч­ не, правільна, што не адну з іх удумлівы фінскі народ не абраў прэзідэнтам. Вадзім Альбертавіч, блізкі да стану, у якім была некалі вядучая беларуская актор­ ка на лонданскім скрыжаванні, сіліўся ўспомніць, на якой мове загаварыць яму з Алегам Мікалаевічам, каб паведаміць яму, што ён абсалютны ёлупень. Такія пры­ роджаныя моўныя здольнасці, а такому дурню дасталіся! Са зразумелай нянавісцю да ўсеагульнай сярэдняй са­ вецкай адукацыі і незразумелым сорамам за тое, што толькі што адбылося, Вадзім Альбертавіч глядзеў услед Тар’і Халанэн і Пенцці Араярві — мужчына ж побач з Тар’яй, калі ён не Біл Клінтан, мог быць толькі ім, толькі яе, як хітра прыдумалі гэтыя скандынавы, вольным му­ жам — і панічна ўяўляў, што ж яны, Божухна, зараз пра іх думаюць, што, даруй, Госпадзі, кажуць…