— Ты дома?.. На рабоце?..
— Ты калі з інстытута вернешся? Я ключы згубіў… Пакуль яны размаўлялі, мурын не губляў дарма часу, цёрся шчакою аб шчаку Машы, цягнуўся да яе з пацалункамі, яна адпіхвала яго — і ўрэшце такая некам фортная сітуацыя мурыну абрыдла, ён падняўся і тан цуючай жырафай падаўся па скверы. Брызіна чамусьці гэта ўскрыўдзіла.
— Алё, — усур’ёз устрывожаная, гукнулася праз паўзу Маша, абыякава зірнуўшы на экзатычны танец жыра фы. — Ключы табе Таісія пакінула… Але дзе ты?
— У Сініцына.
— І што ён табе сказаў?
— Ён сказаў, каб я табе сказаў, а ты свайму мурыну сказала, што я белыя зубы ягоныя на белым сподачку пералічу.
— Ты не ў Сініцына.
— Я не ў Сініцына.
— Дык дзе ты і што з табой?
— Я ж табе сказаў: я нідзе. І нічога са мной… Убачыўшы, што Маша пачала азірацца, Брызін ад ключыў тэлефон і з аркі каля Саюза кампазітараў, ад куль шпіёніў ён за ўласнай дачкой, нырнуў у старыя два ры і падаўся імі далей да Нямігі, дзе быў ягоны офіс, а за офісам і гараж. Пара было колы займець ды ў Прагу ехаць, бо дзень перавальваў на другую палову.
Маша ніколі не маніла. Ні яму, ні каму б там ні было. Не тое, каб яна не ўмела казаць няпраўду, іншым разам любімая дачка любімага бацькі такое выдумляла, што вушы вялі, але тое былі фантазіі, якія ляталі над побы там і не тычыліся штодзённых узаемаадносінаў са сваімі і чужымі людзьмі. «Без маны ў жыцці болей адбываецца ўсяго астатняга», — пераканана казала Маша, не ўдаючыся ў падрабязныя тлумачэнні таго, што мела на ўвазе і што ўяўлялася ёй цалкам зразумелым без каментарыяў.
У Брызіне гэтая якасць натуры дачкі выклікала з аднаго боку бацькоўскі гонар, а з другога — чалавечы жаль, бо сам ён па натуры быў закончаны манюка, з усіх бакоў перакананы ў тым, што не надурыш — не пражы веш. Таму будучыня дачкі, якая не разумела і не хаце ла разумець гэтую жыццёвую мудрасць, шмат у чым уяўлялася яму небяспечнай, трывожыла яго і непакоіла. Казаць пра гэта наўпрост было нязручна, дзяцей усёткі трэба вучыць найлепшаму, перадаваць ім найшляхетнае з таго, што ў сабе маеш, але папярэдзіць дачку і перас церагчы Брызіну карцела, і ён раз ад разу карыстаўся дзеля гэтага туманнымі намёкамі на відавочныя няўдачы праўдалюбцаў, якія заміналі сваёй праўдаю жыць і сабе, і іншым, і ўрэшце трэскамі знікалі ў каламутным віры жыцця. Але Маша нават гэтак закамуфляваных ягоных хітрыкаў аднойчы не вытрывала — і недзе з паўгода на зад зусім не з той вольнасяброўскай інтанацыяй, якая неяк сама сабой для размоў паміж імі выбралася, а ад чужана і нават раздражнёна спытала:
— Ты што туману напускаеш, продак?.. Маніць я і без цябе навучуся, калі захачу. Але я не хачу, разумееш? Магу я жыць і не хацець маніць? Гэтаксама, як ты жы веш і не маніць не хочаш?
— Можаш, — разгубіўся і пакрыўдзіўся Брызін, — ды я і не збіраюся вучыць цябе маніць, з чаго ты гэта ўзяла? Проста ў мяне большы вопыт, і я хачу, каб ты яго хоць неяк скарыстала. Ну, хоць бы не збівала лоб да крыві там, дзе можна сіняком абысціся.
— Вопыт?.. Які ты маеш вопыт? Калі гэта ты сказаў праўду і за тое паплаціўся? Пры мне такога не было — і ў сямейным архіве такое не зафіксавана.
— Ты хочаш сказаць, што твой бацька манюка? — не стрывала ўжо ў Брызіне крыўда.
— Давай без крыўды, — сказала Маша. — Я ж не крыўдую на цябе за тое, што ты такі, які ёсць. Я цябе такім і люблю, хоць іншым разам…
— Што іншым разам?.. Ты дагаворвай, дагаворвай, — канчаткова ўжо заняў акоп несправядліва пакрыўджа нага Брызін.
— Не разумею, як ты не разумееш… Маніць — гэта зна чыць потым пераманьваць і пераманьваць, а ўрэшце ўсё адно выйдзе не лепш і не горш за праўду. Дык нашто ісці да таго, што павінна быць, не напрасткі, а кружнымі шляхамі?
— Хоць бы для таго, каб выйграць час, — адчуваю чы несумненную перавагу ў вопыце, рэзанёрскім тонам адказаў Брызін.
— І шмат ты яго, згубіўшы на кругі, выйграў? Што вы ўсе з гэтага выйгралі?
— Хто мы ўсе?
— Ты, Сініцын, тваё пакаленне, старэйшае?.. Вось вы ківаеце зараз на камсамол, на партыю, на савецкаю ўладу — усе вас падманвалі! А хто быў у камсамоле, у партыі, у савецкай уладзе? Не вы?.. Вы ж манілі насу страч адзін аднаму — і ў тым ядналіся. Вы разам з’ілгалі ўсе на свеце, перавярнулі нармальнае чалавечае жыццё з ног на галаву. Каб не гэта, дык і савецкая ўлада была б не горшай ад іншых. Ва ўсякім разе не горшай за цяпе рашнюю, на вяршынях якой вашы чэмпіёны — манюкі з манюк. І вам крыўдна не з іх ілгунскай улады, а з таго, што яны раней за вас туды паспелі. І вы ўнізе бегаеце і пагаўкваеце, бо маніць манілі і маніце, а паспець не паспелі і не паспяваеце.