Алеся завярнула за сцяну, прыцiснулася да шурпатых дзеравiн, чула, як калоцiцца ад радасцi сэрца, што Iмполя з Хрысцяю няма, што, можа, абазналiся, выдумалi бабы. Аддыхалася. За садком з белаватымi камлямi маладых, яшчэ тонкiх яблыняў, у нiзкай чарнаце поля ўсё крычала ўстрывожаная, пэўна, савою пташка. З сiняга неба скацiлася i паляцела, пакiдаючы ясны на сiнiм небе пасачак, дробненькая зорка. «Няўжо мая?» — уздыхнула, як скiдаючы з сябе цяжар, Алеся. I раптам за сцяною, на другi бок шчарбатага вугла, учула ап’янелы здушаны шэпт:
— А божачка, я люблю цябе, моцна-моцна, добранькi мой, салодзенькi мой.
Алеся заплюшчыла вочы, учула, як павяло ўбок. Зноў сцямнела ўсё ў вачах. I, ужо як п’яная, трымаючыся за шурпатую дзеравiну, пайшла туды, за шчарбаты, няроўна абрэзаны вугол. Пад нагамi порстка затрашчаў параскiданы тут леташнi сухi лубiн. Чула, як калоцiцца, iрвецца, нiбы сцiснутая пташка ў жменi, сэрца, як нешта гарачае i цяжкае спiрае дых. I раптам жахнулася, не верачы сабе.
Засланяючы Хрысцю — толькi былi вiдаць яе беленькiя шкарпэткi, — каля сцяны стаяў Iмполь. Яна пазнала яго па ганарыста ссунутай набакiр кепцы, па цёмным, накiнутым наапашкi пiнжаку, па ўсёй яго паставе. Ён, мусiць, счуўшы шапаткi трэск порсткага лубiну, скоранька азiрнуўся, зняў рукi з Хрысцiных плячэй.
— Ты з ёю? — Алеся ўчула, што ўжо сохне ў роце, не варочаецца i лiпне да паднябення язык, што яна ўжо не мае моцы гаварыць. — А я сабе думаю, дзе ты, з кiм?
— Сыдзi з вачэй! Не вiжуй, а то будзе кепска, — у яго змянiўся, асiп з перапою голас.
— З’еў жыцця… Ды з кiм! — зноў сказала яна, ведаючы, што гаварыць ужо не трэба.
У яго з-пад пахi выкруцiлася Хрысця. Алеся ўбачыла, як з-пад цёмнага чубка хусткi заблiшчалi яе пукатыя, як вавёрчыны, вочы, злосна забегалi:
— А ты лепшая? Вунь свякроў з залувiцаю забiўшы! Думаеш, нiхто не ведае?
Нешта вострае, доўгае, як тая ржавая iголка, што ляжала на шытве, працяло Алесiна сэрца. I яна, заплюшчыўшы вочы, пахiснулася, учула, што падае, хапiлася за шурпатую сцяну.
— Думаеш, i ён не ведае, якая ты?
— Маўчы! — Iмполь папхнуў Хрысцю наперад сябе, пайшоў паволi ўслед за ёю. I калi яна схавалася за вуглом, абярнуўся, сказаў зноў тым асiплым i п’яным, дурнаватым голасам: — Яе ты не чапай! Вiнi мяне!
Алеся стаяла, як абязвечаная. Цяжкiм стукам у галаве аддаваўся тупат яго ног, сухi хруст i шамаценне нацярушанага пад застрэшкам леташняга лубiну. Перад вачыма раптам усё паплыло, закружылася, нiбы яна стаяла пры беразе над глыбокiм вiром.
— Божа, за што мне гэтая кара? — яе павяло на сцяну. Каля самага вугла за дзеравiнаю ў саломе вясёла шалпацела i тоненька пiшчала мыш.
Яна некалi баялася iх. Цяпер брала дзiва, што можна нечага баяцца: мышэй, поцемку, ночы, нат смерцi.
Недзе далёка з нiзкiм шумам, нiбыта падразаючы яго, iшоў поезд. За iм доўга слаўся ляскат колаў, як хто скоранька бiў у тры рукi цапамi: тах-тах-тах.
«Скарэй туды, пад поезд!» — падумала яна i ўжо хваталася за гэтую мысль, як хватаецца за ўсё чалавек, падаючы з вышынi. Яе цягнула i пад’юшчвала бегчы за гэтым глухiм ляскатам, што нечакана наплыў i так скоранька ацiхаў, точачыся ў чарнату блiзкае ночы.
Туды, на высокi насып з хрумсткiмi i вострымi каменнямi! Алесю ўжо разбiрала шалёная, звар’яцелая радасць. Там ратунак i збавенне ад усяго — брыдкасцi, гаркаты, злосцi, ад усяго, што так раздзiрае душу, што навальваецца i абдымае, як цёмная хмара. Гэта кароценькi мiг — i яна не ўчуе, як балецьме. Не, можа, яна i не чуцьме нiчога. Хiба толькi гэты ляскат колаў, гэты чорны i цяжкi грукат паравоза i гэты ясны, што коле ў вочы, бляск ад лiхтара. Божа, нашто ён будзе свяцiць на яе, гэты чорны паравоз?
Яна не ўчула, як адлучылася ад сцяны — ногi ўжо грузлi ў пухкай мяккай раллi. У лакеркi набiраўся — востра калоў у падэшвы пясок. У яе макрэла спiна, халадзеў, аблiваючыся потам, лоб, рабiлiся вiльготнымi i лiпучымi рукi. «Няўжо я не дайду? Няўжо?» — у гарачым жаху задыхнулася яна, закiдваючы назад голаў, каб не ўпасцi.
У тым баку, дзе грукаў i потым зацiх поезд, на ясным небе пералiвалася i блiскала калючай радасцю ў вочы буйная ядраная зорка.
Ззаду, за гумном, быў чуваць п’яны рогат, задушлiвы, з пераборамi рып гармонi, тупат ног i нечы крык:
— Эй-ва! Эй-ва!
Музыканта, мусiць, вывелi з цеснае хаты на надворак. Нехта пусцiўся ўпрысядкi, бiў з усяе моцы нагамi ў глухую цяжкую зямлю.
Грузнучы ў зямлi, яна памалу дайшла да плота. Ад яго пахла цвiлым дрэвам, адсырэлым, гаркаватым, як воўчы грыб, мохам. За плотам шарэла вузкая з чорнымi калдобiнамi дарога.
Не саромеючыся ўжо нiкога i паднiмаючы вышэй каленяў спаднiцу, Алеся пералезла цераз жэрдку.