Паняволяць‚ закабаляць‚
Закуюць навекі‚
Адарвуць сыноў ад маткі‚
Аддадудць на зьдзекі.
Сынкі мае‚ сакаляты!
Ці-ж нам трэ няволя?
Ці-ж нам трэба паганяты
На нашым-жа полі?
Сынкі мае‚ сакаляты!
На каня! У зброю!
Бі наезьнікаў праклятых!
Гэй‚ наўскач! За мною!
Слуцак, лістапад 1920 г.
За Бацькаўшчыну
Ўжо нясуць хлапчука у зямлянку:
У грудзёх рана сьмяртэльна была;
Там чакала Матуля ад ранку —
Пераведаць сыночка прышла.
Палажылі яго каля ганку.
Акрываўлены ён застагнаў‚
Ў рукі крыжык далі й адразанку
Й засьпяшаліся: — Хлопча‚ бывай!
Ня стрымалася Маці: — Мой сыну!
Дарагі мой! Радзімы ты мой!
Ты радзіўся ў ліхую гадзіну.
Як мне жыць будзе беднай адной?
Пакажы‚ ці вялікая рана?
Мабыць‚ моцна пячэ і баліць?
— Ужо жыцьцё маё Богам забрана‚
Родна Матка! Ня доўга мне жыць.
Не баліць рана гэтак‚ як путы‚
Што прынёс нам з Масквы бальшавік.
Ў кайданы зноў Краіна закута‚
Зноў пад паншчыну трапіў мужык.
Рана‚ што у грудзёх‚ мне салодка:
Ў ёй ратунак Радзімы мае.
Гуртам зьнішчым аковы-калодкі‚
Гэта рана нам волю дае.
А цяпер… Мая родная Матка‚
Паміраю!.. Навекі бывай!
Даруй‚ Бацькаўшчына! Родна хатка!
Даруй‚ родны народ!.. Родны Край!..
І памёр наш юнак‚ і ня ўбачыў‚
Як крывавіўся Край у асьцёх;
З цяжкаю ранаю‚ але без плачу
Ён аддаў маладое жыцьцё.
Слуцак, лістапад 1920
Бацьку
Загінуў Ты за Край свой родны‚
За волю‚ шчасьце‚ за народ.
Цяпер ляжыш у зямлі халоднай
Сярод дажджоў‚ агню‚ грымот.
Ня мог сьцярпець тэрор чырвоных‚
Глядзець на град народных сьлёз.
На помсту зваў сыноў загонаў‚
Людзей гаёў‚ балот‚ бяроз.
Вучыў іх браць вінтоўкі ў рукі‚
Да сьмерці свой народ кахаць
І гэраічна ў жорсткіх муках
За лёс змагацца і ўміраць.
Цяпер ляжыш‚ а помста з сэрца
Ўзьнялася ўгору‚ кліча ў бой.
Мы прысягаем нашай сьмерцю
Аслабаніць Край родны свой.
Слуцак, лістапад 1920
У вастрозе
Сяджу я ў вастрозе‚ а думкі мае
Імчацца да любае хаткі‚
Імчацца да мілых палеткаў‚ ганей‚
Да роднае старэнькае маткі.
Збалелыя грудзі ірвуцца ў прастор;
Гляджу ў далячынь праз ваконца‚
І хочацца чуць‚ як шуміць сіні бор‚
І хочацца яснага сонца.
Журботна на сэрцы. Сумую ўвесь дзень.
Як радасна‚ сьветла на волі!
Закрочу із кута у кут‚ быццам цень‚
Пакутны самотнага болю.
І зноў із-за кратаў гляджу у блакіт:
Праносяцца вольныя хмары‚
І ймчацца далёка‚ да мілых ракіт
Маскве непакорныя мары.
Слуцкі астрог, 1921 г.
Песьня вязьня
Ў Краіне «свабоднай»
Сяджу я ў турме
І суд «лжэ-народны»
Чакаю сабе;
Смакую шчасьлівы
Саўдэпіі «рай»‚
А ў вокна нудліва
Нясецца «слу-шай!..»
Але я ня першы
Папаў ў гэты «кут»;
Жытнёвыя вершы
Чакаюць прысуд;
Наўкола ад плачу
Калоціцца «рай»‚
І нудна наўдачу
Нясецца «слу-шай!»
Слуцкі астрог, 1921
Калі
Сяджу у лёхах я астрожных;
Наўкола цемра… Цішыня да болю…
А сэрца?.. Грукае трывожна:
Калі? Калі я прычакаю волі?
Слуцкая вязьніца, 1921 г.
З-за крат
З турмы савецкае із карцарнай каморы
Ірвуся думкамі да мілых‚ дарагіх;
Ўжо колькі месяцаў крывавіць сэрца гора;
Ні вестак‚ ні лістоў ня маю я ад іх.
Зірну ў вакно: праз краты бачу хмары;
Нясуцца ў вышыне няведама куды;
І цяжар роспачы прасочваецца ў мары‚
Ды душу раніць горыччу жуды…