Дануся адвярнулася, выставіўшы мне смуглую гнуткую спіну ды завязаны на патыліцы вузел бліскучых ад вады валасоў, спрытна захіпулася ў халат. Паненка ведала, якая яна прыгожая, любавалася сабой і дазваляла гэта рабіць другім.
— Тут жывуць Янкоўскія?— нарэшце выдавіў я з сябе і спалохаўся.
— Тут,— разглядала яна ўжо мяне з дзіцячай цікавасцю.
— Хто там, цётка Антося?— данёсся з глыбіні пакояў строгі голас.
— Не ведаю, пані Вацлава. Нейкі чалавек!— паслухмяна адказала Антося, пагасіўшы мацярынскую ўсмешку, з якой глядзела на нас.
Два месяцы жывём побач, прыходзіла да прачкі нанімаць скідваць гнёзды, я ўжо збіраўся з ёю вітацца на вуліцы, а гаворыць пра мяне, нібы першы раз убачыла!
— Супакойся, мамуся! Гэта наш пасыльны з ліцэя! — пракрычала Данута.
I ў стракатым кімано з японскага шоўку яна бытта пахвалілася: вось якая я багіня! Ведаю, ты зайшоў па справе, але няўжо не палюбуешся?!.
— У чым справа?— з'явілася ў дзвярах насцярожаная генеральша.
Сумленне маё было нячыстае. Пад яе дапытлівым позіркам я адчуў, што раблюся меншым і меншым.
— Вам пісьмо з ліцэя,— пачырванеў я: хлусіць быў не мастак.
— Мне-е? — здзівілася дама і падазрона глянула на дачку.
Паненка спакойна вытрымала позірк.
Пакуль генеральша адкрывала канверт, я разглядаў кухню, выкладзеныя белай пліткай сцены, каструлі рознага калібру, посуд, нейкія спружынкі на кіёчках, бляшаныя выкрутасы — усё бліскучае і выстаўленае нібы на паказ.
— Што яны пішуць? — узлавалася дама, кінуўшы вокам на паперу.
— Ведаюць што...
— Хіба ў вас там павар'яце-елі? — выбухнула яна.— Гэта мы не заплацілі за вучобу?
— Мусіць, не, калі пасылаюпь такос пісьмо...— упарта заўважыў я найдурнейшае з таго, што толькі можна было ў тую хвіліну сказаць.
I ў момант паверыў сам у тое, што сказаў, ды адчуў сябе дырэктарам ліцэя:
— Трэба аддаваць грошы ў час. А то не плоціце, а потым шукаеце вінаватых ды абражаецеся яшчэ, калі вам нанамінаюць! Ведаем такіх!
Дануся пырснула.
— Што за нахабства! — Геперальша пагардліва абвяла мяне вачыма з ног да галавы, фыхнула і пайшла з кухні.
— Ліцэй! Ліцэй! Прашу пеадкладна даць ліцэй! — пачулася, як генеральша крычыць у тэлефон.
Мяне апанаваў страх: а калі зараз выкрыюць ашуканства? Трэ-ба было ўцякаць, а я нібы прырос да падлогі. Стаяў ды яшчэ дурнава-та ўсміхаўся.
Абняўшыся, задраўшы галовы, Дануся з Антосяй чакалі. Мой візіт зацягнуўся, і ў вачах жанчын я ўбачыў нездаволенасць. Аднак я не кратаўся з месца, толькі пераступіў з нагі на нагу. Дануся глядзела прыжмуранымі вачыма, упарта, з усмешкай і выклікам. Я, дурань, у дзявочых хітрыках тады не разбіраўся і думаў, што паненка здзеку-ецца. У мяне было нават такое пачуццё, бытта стаю перад жанчынамі голы.
— Чулі, у зале Снядэцкіх наш паэт сёння выступае? — з жахам і нібы праз сон пачуў я зноў свой голас.
— Хто-о? — спыталася Данута з паблажлівым здзіўленнем.
— Той самы... Міхась Граніт...
Яна хвіліну намагалася нешта ўспомніць. Тады ў вачах яе з'явілі-ся недаўменне, спалох, і я выразна ў іх прачытаў: «Ага, ты ненар-мальны вар'ят!..»
Але спыніцца я ўжо не мог аніяк і канфузіўся яшчэ больш.
— То за чалавека яго не прымалі, то цяпер — нарасхват...
— Та-ак?..— працягнула Дануся.
— Выступае,— выдавіў з сябе, адчуваючы ўсю бессэнсоўнасць сваіх слоў.— У зале Снядэцкіх. Ва універсітэце зала так называецца. Пойдзеце?..
— Яе нікуды не пускаюць!..— умяшалася Антося.
У суседнім пакоі злавалася генеральша:
— Дзяжурны, капрал, колькі маю чакаць? Я вас прасіла падключыць мне ліцэй!
Не, больш такіх пакут вытрываць я не мог.
— Бывайце здаровы!— з палёгкай уздыхаючы, бы той карцёж-нік, які пайшоў з карты, якая давяла яго да краху, і цяпер ужо не мае чаго траціць.
— З богам! — сказала Антося.
— О-ей, што гэта? — здзівілася Данута.
— Работа Гектара! — падказала жанчына.
Я азірнуўся.
Божа мілы! У мяне так была распаласавана калашына, што віднелася лытка. З чаравіка брыдка вытыркалася шэрая ануча.
— Халера! — спыніўся я заклапочаны.
Штаны ў мяне былі адны.
— Трэба зашыць, як ён пойдзе так?— добразычліва вырашыла цётка Антося.— Данка, прынжі чорных нітак з камоды, счаплю кавалеру!
— Зараз! — паненка ахвотна і, як мне здалося, вельмі добразычліва кінулася ў пакой.
— Што вы, я тут побач жыву! — пракрычаў я ёй услед.
Але паненка не вярнулася.
Мне зрабілася горача.
— Выпусціце мяне, калі ласка, там сабака! — узмаліўся я, яшчэ не могучы паверыць, што ўсё гэта здарылася наяве, што пацярпеў такі правал.