Выбрать главу

10.4.6.3: ‘virtuti eorum incolumitatem tribuendam’ BM (III, 8, 8): ‘uirtuti eius incolumitatem tribuit’ (чем решительнее он презрел жизнь, тем легче ее обрел, ибо Антоний ‘за его доблесть оставил его в живых’).

10.5.0.2: ‘felicissimis naturae incrementis’ ВМ (VIII, 9, ext. 2): см. комм. к 1.6.1.1.

10.5.0.3: ‘eoque necessitatis duramento imbecillitatis ignaviam repulit’ ВМ (II, 7,10): ‘humanae igitur imbecillitatis efficacissimum duramentum est necessitas’ (вот так необходимость победила человеческую слабость).

10.5.0.7: ‘igitur ut prudenti, ita periculoso consilio salutarem ministravit eventum’ ВМ (VII, 4, 3): ‘igitur ut vafro, ita periculoso consilio salutarem exitum dedit’ (это сколь остроумное, столь же и рискованное решение оказалось для них спасительным).

10.6.0.3: ‘neque enim tam acri iactura cuiusquam penates maeroris expertes esse poterant’ BM (I, 1,15): ‘nullius penates maeroris expertes erant’ (‘не позволяли пенаты скорбеть’, когда почти все римские мужчины покоились в этой проклятой и ужасной земле).

10.7.1.3: ‘tam copioso se sagittandi usu callere’ ВМ (VIII, 12, 1): см. в комм. к 12.6.1.5.

10.7.1.5 (1): ‘patris fiduciam ad filii periculum transtulit’ ВМ (II, 4, 5): см. комм. к 3.6.16.7.

10.7.1.5 (2): ‘dulcissimum vitae eius pignus’ ВМ (VII, 6, ext. 3): см. комм. к 10.1.2.6.

10.7.1.6: ‘parum sobriae vocis iactum’ ВМ (I, 5, 8; I, 5, 9): см. комм. к 2.6.12.4.

10.7.1–3: ~ Сенека Младший, О гневе (III, 14).

10.7.4.2: ‘in consimile genere laudis’ ВМ (IV, 3, 10): ‘in consimili genere laudis aemulum fuisse’ (этот случай показывает, что ‘в деле такого же рода не меньшей похвалы’, чем Фабий и Огульний, достоин за свою сдержанность и Кальпурний Пизон).

10.7.4.9: ‘tutum cursitandi eventum habuit’ BM (III, 2, 1): см. комм. к 11.12.2.4.

10.8.2.1: ‘quendam compositum et subornatum’ ВМ (VII, 3, ext. 7): ‘quendam ex amicis compositum et formatum’ (ещё до того, как гонец вернулся и рассказал о его поражении в битве, Ганнибал, ‘подговорив и настроив [как нужно] одного из своих друзей’, отправил его в Карфаген).

10.8.3.5: ‘omisso vehendae molis proposito’ ВМ (II, 4, 5): ‘omisso emendae arae proposito’ (отказался от намерения купить алтарь).

10.8.4.1: ‘effusis impietatis habenis’ ВМ (IV, 6, ext. 2): см. комм. к 10.1.6.2.

10.8.4.4: ‘a Tokone… ultionem sitiente’ ВМ (VII, 3, ext. 6): ‘adhuc ei ultionem sitienti’ (выступив перед теми, ‘кто всё ещё желал ему отомстить’).

10.9.1.2: ‘quam temeritatem vindex contemptus sui divinitas non parva rerum acerbitate pensavit’ ВМ (II, 5, 2): ‘contemptus sui uindex’ (отомстив… за… проявленное к нему пренебрежение).

10.9.1.3: ‘amarum vitae usum experiri’ ВМ (II, 7, 9): ‘amarum lucis usum experirentur’ (заслуживают познать горечь жизни).

10.9.1.5: ‘oculos densissimis ignorantiae tenebris offiusos’ ВМ (II, 7,6): ‘oculos tuos… clarissima in luce tenebris offusos’ (твои глаза [даже] в самый ясный день окутаны мраком).

10.9.1.8: ‘priorisque summae pactione interposita’ ВМ (IV, 8, 1): см. комм. к 10.9.4.8.

10.9.1.9 (1): ‘promissum aes ex proprio fisco solvere’ ВМ (VI, 2, 11): см. комм. к 1.3.2.5.

10.9.1.9 (2): ‘filios proprio spiritu cariores’ ВМ (VII, 6, ext. 3): см. комм. к 10.1.2.6.

10.9.1.11: ‘familiis propinquitatis serie cohaerentibus’ ВМ (II, 7, 5): ‘familiae veteris propinquitatis serie cohaerenti’ (связанному с тобой общим родословным древом и принадлежностью к древней фамилии).

10.9.3.2: ‘audacter callidi impetum’ ВМ (VII, 4, ext. 1): ‘audaciter callidus’ (царь Сиракуз Агафокл [был одновременно] ‘и хитёр, и отважен’).

10.9.3.3: ‘nocturnas a Danis circuiri vigilias’ Вегеций (III, 8): ‘circumeant uigilias’ (трибуны выбирают наиболее подходящих… лиц, которые бы ‘обходили сторожевые посты’).

10.9.3.7: ‘fugam nautae concitatis remorum ictibus expetebant’ BM (III, 2, 10): ‘vehementi ictu remorum concitatam fuga Punicam classem’ (А сколь же могучи [, надо полагать,] были те воины, которые, действуя в ненадёжном море так, словно пехотинцы на твёрдой земле, смогли вытащить на берег ‘обратившийся было в бегство и работавший при этом изо всех сил вёслами флот пунийцев’?).

10.9.3.9 (1): ‘in altissimo maiestatis fastigio fulserat’ BM (III, 4, 1): ‘in altissimo maiestatis fastigio fulsit’ (его детство прошло среди домашнего скота… а в старости ‘он был вознесён на вершину величия’).

10.9.3.9 (2): ‘nescio patris maior an religionis iniuria’ BM (VIII, 1, abs. 4): ‘nescio religionis maior an patriae iniuria’ (не знаю, перед кем его вина была больше — перед нашей верой или родиной).

10.9.4.2: ‘plus commodi in salute principis quam amoenitatis in ornamentorum suorum specie reponentes’ BM (V, 1, If): см. комм. к 10.1.4.3.

10.9.4.4: ‘matronalis stolae’ BM (VI, 1, praef.): ‘matronalis stola’ (именно потому что оно находится под твоей [о, Стыдливость,] защитой, ‘звание замужней женщины’ и пользуется уважением [в нашем обществе]); Исидор Севильский (XIX, 25.3): ‘stola matronale operimentum’ (‘Stola — одеяние матрон’, которое, покрывая голову и плечи, идёт от правого бока к левому плечу).