10.21.5.1: ‘perquam stultum argumentando, quibus ante imperitassent, obsequi’ ← BM (I, 1, ext. 3): ‘perquam stultum esse argumentando, a quibus bona precamur, ab his porrigentibus nolle sumere’ (глупо не принять дары, о которых мы молимся, из рук, протягивающих их нам).
10.21.6.2 (1): ‘spe improba totius Angliae regnum complexus’ ← BM (IV, 7, ext. 2): см. комм. к 10.16.6.3.
10.21.6.2 (2): ‘exercitum… magnifico conviviorum apparatu per obsequii simulationem excipi iussit, meroque ac somno sopitum… trucidandum curavit’ ← BM (II, 5,4), а также ← KKP (VIII, 6.22; VIII, 9.30): см. комм. к 7.10.4.1.
10.21.6.3: ‘majorum virtute elaboratum finivit Imperium’ ← Юстин (1,2.11): ‘contentus elaborato aparentibus imperio belli studia deposuit’ (Нин довольствовался державой, созданной с таким трудом его родителями, оставил всякое попечение о военных делах).
10.22.2.5: ‘alienigeni sanguinis’ ← BM (VI, 2, ext. 1): ‘mulier alienigeni sanguinis’ (среди всех этих столь великих мужей [следует упомянуть] и об одной ‘женщине из чужих краёв’).
10.22.2.6: ‘quietem eius certae praedictionis species adumbravit’ ← BM (I, 7, ext. 1): ‘certae praedictionis somnium’ (у Ганнибала… был следующий вещий сон…).
10.22.2.7: ‘nocte vero, quam belli dies insecutus est… quippe somnum capienti imago cuiusdam obversata praedixit’ ← BM (I, 7, 1): ‘Artorio somnum capienti nocte, quam dies insecutus est, quo… Romani inter se exercitus concurrerunt, Mineruae species oborta praecepit’ (за день до того, как римские армии столкнулись между собой… Арторию явилась во сне Минерва и убедила его…).
10.22.3.4: ‘arripuit igitur omnem exercitus atque fortuito aquilae occasu certissimam hostium ruinam interpretatus est’ ← BM (I, 5, 3): ‘arripuit igitur omen Paulus exque fortuito dicto quasi… certam spem clarissimi triumphi animo praesumpsit’ (Павел обрадовался этой примете, и случайно сказанное заронило в его душу вполне определённую надежду на блистательный триумф в будущем).
10.22.3.6: ‘sibi victoriam ante oculos proponentes’ ← Юстин (V, 7.9): ‘sibi quisque ante oculos... superbum victoremque hostem preponentes’ (каждый, кто видит перед собой… надменного, победоносного врага).
10.22.4.1: ‘quo plus sibi gratiae peperit, hoc magis Suenonis favorem absumpsit’ ← BM (II, 4,3); см. комм. к 10.14.6.9.
10.22.5.1 (1): ‘sub alienis auspiciis rem infeliciter gessisse’ ← BM (III, 2, 6): ‘sub alienis auspiciis rem gesserant’ (но поскольку ‘они действовали под чужим руководством’, то им и не было позволено отнести… доспехи в храм Юпитера Феретрийского).
10.22.5.1 (2): ‘paternae saltern neci ultionem non negaret’ ← BM (I, 7, ext. 10): ‘neci saltem ultionem non negaret’ (стал убеждать его, поскольку он отказался помочь ему при жизни, ‘отомстить за него после смерти’).
10.22.5.2: ‘consilio respondit eventus’ ← BM (V, 6, ext. 4): см. комм. к 1.8.24.1.
10.22.6.3: ‘concitato animi impetu’ ← BM (I, 7, ext. 1): ‘concitato impetu omne’ (увидел огромного змея, ‘сметающего все на своем пути’); ← BM (V, 4, ext. 6): ‘concitato impetu’ (один из персов, не знавший Креза в лицо, ‘бросился на него в ярости’, чтобы убить).
10.22.6.5 (1): ‘praesidium supernae pietatis affulsit’ ← BM (VII, 6, ext. 1): ‘cretensibus nihil tale praesidii affulsit’ (критянам же никто не оказал такой помощи).
10.22.6.5 (2): ‘ilium fortunae iniquitas spoliavit’ ← BM (VI, 9, ext. 7): ‘consimilem fortunae iniquitatem expertus’ (Далее следует царь Сифак, который ‘также столкнулся с несправедливостью судьбы’); ← Сенека Младший, Нравственные письма к Луцилию (18,10): ‘eripere nulla firtunae iniquitas possit’ (Пусть не так уж вкусны вода и мучная похлебка и ломоть ячменного хлеба, — но великое наслаждение в том, что ты способен даже ими наслаждаться и ограничить себя пищей, которой ‘не сможет отнять враждебность Фортуны’).
11.1.0.1: ‘Daniae status variis rerum casibus fluctuatus est’ ← BM (VI, 2,1): см. комм. к 3.3.2.2; ← BM (IX, 8,1): ‘exiguo momento maximae rei casus fluctuatus est’ (за короткое время он выполнил важнейшее дело).
11.1.0.3: ‘offensae acerbitatem’ ← BM (IV, 2, praef.): см. комм. к 6.8.8.2.
11.1.0.5 (1): ‘ut gratiae in odium deflexus facilis, ita odii ad gratiam difficilis esse transitus consuevit’ ← BM (IV, 2, praef.): ‘ad egregium humani animi ab odio ad gratiam deflexum’ (давайте перейдём ‘к тому замечательному свойству человеческой души, которое позволяет от гнева переходить к благодарности’).
11.1.0.5 (2): ‘vehementes… inimicitias gessit’ ← BM(W> 2, 1): см. комм. к 14.22.3.3.
11.1.0.6: ‘magnifice gestarum gloriam corrupit’ ← BM (IX, 3, 7): ‘magnifice gestarum rerum gloriam corrupit’ (этими своими поступками Кв. Метелл, с одной стороны, дал выход переполнявшим его эмоциям, а с другой — ‘сильно навредил той славе, которую стяжал себе своими подвигами’).
11.2.1.2: ‘omnibus virtutis partibus ас numeris abunde instructus’ ← BM (II, 6, 8): ‘omnibus uirtutibus, ita humanitatis quoque laude instructissimus’ (‘Будучи носителем всевозможных добродетелей’, этот достойный муж, преисполненный человечности, не мог оставить без внимания ее просьбу); ← BM (VIII, 15, 2): см. комм. к 11.7.7.1.