Выбрать главу

16.6.5.3: ‘illustri inter Noricos loco natus’ BM (IV, 3, 1): см. комм. к 9.4.2.3.

16.6.5.4: ‘cuius vocem Absalon, perinde ac divinitus sibi dati indicii miraculum veneratus’ BM (I, 5, ext. 1; II, 4, 5): см. комм. к 5.3.24.2.

16.6.5.8: ‘gavisus Absalon, quod salutem suam somnio quam hosti credere praeoptasset’ BM (I, 7, ext. 3): см. комм. к 13.3.4.2.

16.6.7.5: ‘propugnatoribus nimirum adventum hostium furtivo discessu praecurrentibus’ BM (V, 2, ext. 4): см. комм. к 0.1.2.1.

16.7.4.2: ‘diutina ас vehementi tempestate vexatus’ BM (IV, 2, 1); см. комм. к 14.22.3.3; Веллей Патеркул (II, 79.4): см. комм. к 6.5.7.3.

16.8.1.2: ‘ancipiti malo circumventum se’ KKP (IV, 15.9): ‘Macedonas circumventos malo invadunt’ (пленные, перебив многих из стражей…. присоединяются к своим всадникам и ‘с двух сторон нападают на попавших в беду македонцев’).

16.8.2.4: ‘nostris propositum ex sententia cedere’ BM (III, 2, 15): см. комм. к 3.5.3.3.

16.8.3.2: ‘rectam et compendiariam viam’ BM (VII, 2, ext. 1): см. комм. к 6.8.2.1.

16.8.3.3: ‘qui talium rerum experientia usuque callebat’ BM (VIII, 12,1): см. в комм. к 12.6.1.5.

16.8.5.1: ‘curiosiore contemplationis officio’ ВМ (V, 2, ext. 1): см. комм. к 2.2.5.1.

16.8.5.2: ‘contusi deiectique animi’ ВМ (II, 7, 11; III, 7, 1c; VII, 3, ext. 10): см. комм. к 11.5.2.2.

16.8.5.5: ‘ecclesias… communibus flammis implicandas’ ВМ (V, 5, 4): см. комм. к 14.39.23.2.

16.8.5.6: ‘laetitia ovantes’ BM (III, 2, 21; IX, 3, 4): см. комм. к 11.7.17.5.

16.8.7.1: ‘Vix mente constare’ ВМ (I, 1, 20): см. комм. к 12.6.1.4.

16.8.7.3: ‘nimio ebrietatis haustu obstupefactis nervis’ BM (III, 8, ext. 6): ‘ex nimio haustu frigoris obstupefactis neruis’ (‘поскольку Александр много выпил, его мышцы оцепенели от холода’, и началась судорога).

16.8.7.5: ‘quo beneficio obligatus Bugiszlavus, Sclavorum animos Danis applicando, debitam Absalonis meritis gratiam retulit’ BM (IV, 3, 1): ‘qua continentia ac munificentia Indibilis obligatus Celtiberorum animos Romanis adplicando meritis eius debitam gratiam retulit’ (этим великодушием и благородством он добился того, что Индибилис обратил души кельтиберов к Риму и отплатил таким образом за это благодеяние).

16.8.7.6: ‘plus voluptatis se ex percepta Absalonis humanitate quam amaritudinis ex patriae iactura sentire dixit’ BM (V, 10, ext. 2): см. комм. к 2.8.4.5.

16.8.8.1: ‘genibus annixus’ BM (V, 3, 3): ‘genibus adnixum’ (если бы его обвинитель… превратился в умоляющего и ‘бросился бы на колени’, скорбно прося о поддержке, то и тогда было бы жестоко ему отказать).

16.8.9.1 (1): ‘satis iam graves eum sibi poenas dedisse’ BM (VIII, 1, abs. 6): ‘satis iam graues eum poenas sociis dedisse’ (увидев, до какой степени унижения перед ними был вынужден пасть Л.Пизон… судьи решили, что ‘этот человек уже досточно искупил свою вину перед союзниками’).

16.8.9.1 (2): ‘regnumque eius in munere… constituere’ BM (IV, 8, 4): ‘Asiam… muneris loco possidendam tradidit’ (Азию, которую римляне завоевали в войне, они передали царю Атталу как дар).

16.8.9.4: ‘ingenti nubium volumine colliso, per summam… exanimationem fracta crepuere tonitrua’ BM (III, 8, ext. 6): см. комм. к 14.39.40.3; MK (V, 427): ‘fulgureae nubis fragore colliso… fracta crepitare tonitrua’ (этот шум производят раскатистые удары грома, когда сталкиваются и отталкиваются друг от друга сверкающие молниями тучи).

16.8.10.1 (1): ‘Bugiszlavi… animus, constantiae pignoribus refertus, accepti beneficii memoriam ad ultimum usque vitae tempus inviolabili fide exhibuit’ BM (V, 2, ext. 4): ‘Masinissae Regis pectus grati animi pignoribus fuerit refertum… beneficio enim Scipionis… auctus memoriam inclyti muneris ad ultimum vitae finem… constantissima fide perduxit’ (сердце царя Масиниссы более чем у другого было исполнено духом благодарности… ‘По благоволению Сципиона’… территория его царства была значительно расширена, а он ‘до самого конца своих дней… пронёс память об этом прославленном даре, пребывая в твёрдой дружбе с Римом’).

16.8.10.1 (2): ‘cum supremo morbo correptus in lectulo laberetur’ BM (V, 2, ext. 4): ‘ille, cum iam aetate deficiente… in lectulo laberetur’ (когда его дни были сочтены, и он лежал, ослабленный, в постели).

16.8.10.1 (3): ‘adhibitos amicos iureiurando obstringeret, eos coniugem suam ac liberos ad regem perducturos eumque dividendi inter pupillos regni auctorem habituros et, quod statuisset, perinde ac testamento cautum custodituros’ BM (V, 2, ext. 4): ‘haec uxori liberisque praeceperat… eum diuidendi regni arbitrum haberent: quod is statuisset perinde ac testamento cautum inmutabile ac sanctum optinerent’ (наказал жене и детям, чтобы они… сохранили для Эмилиана все дела и ‘сделали его судьёй в деле раздела царства, и поддерживали все его решения, как если бы они были обозначены в завещании самого Массиниссы, неизменном и освящённом’).