Цар цароў з царыцай разам — вы аздоба свету. Рады
Мы насіць, як завушніцу, след — адбітак вашых ног!
Цар, сядзець з табой, як з роўным, мы яшчэ не маем права!»
Так сказаўшы, ён паставіў трон сабе ў ніжэйшы рад.
Цінацін і Аўтандзіла пасадзіў ён злева й справа.
Падарункі Тарыэлю вырасталі, як гара.
Частаваў іх цар арабскі, ўсім быў сябрам і раднёю
І, пра сан забыўшы царскі, сыпаў жарты ў людны круг.
Паланіў усім ён сэрца шчодрай шчырасцю сваёю.
З Цінацін і Аўтандзілам цар Прыдон сядзеў, як друг.
Тарыэля з мілай жонкай — маладых, высакародных,
Нібы зяця і нявестку, адарыў багата ён;
Тых дароў ніхто не змог бы падлічыць і часткі дробнай;
Тут былі: парфіра, скіпетр, дыяменты дзвюх карон.
Тут былі яшчэ: каменняў дарагіх сто сот, не меней,
Тых, што казачныя куры знеслі ў казачных краях;
З галубінае яечка перлаў тысяча адменных,
Коней тысяча гарачых — рослых, нібы гораў гмах.
Ён Прыдону дзесяць кубкаў даў жамчужын нечуваных,
Дзесяць коней асядланых, самых лепшых скакуноў.
Цар індыйскі ў знак падзякі пакланіўся Растэвану,—
Быў цвярозы ён, хоць многа выпіў келіхаў з віном.
Слоў дарма губляць не варта: дні за днямі праміналі,
У банкетах, гульнях розных роўна месяц праляцеў.
Тарыэль прымаў няспынна самацветы, дзівы-лалы;
Кожны з іх, нібы вясёлка, ў бляску сонца зіхацеў.
Тарыэль зрабіўся ружай, што пялёсткі асыпала,
І паслаў ён Аўтандзіла з просьбай шчырай да цара:
«Госцем быў тваім — мне радасць заўжды сэрца суцяшала,—
Але вораг ненажэрны топча мой любімы край.
Трэба веды і ўмельства, каб каварства злое знішчыць,
Бо з мае бяды ты будзеш сам у смутку і журбе.
Мушу ехаць, каб радзіму не застаць у папялішчы,
З божай ласкай я вярнуся да шчаслівага цябе».
Адказаў той: «Нерашучасць не прыносіць людзям славы,
Так рабі, як лепш для справы,— з рук мяча не выпускай!
Аўтандзіл паедзе з войскам, ён паможа біць хатаваў,
Бараніць тваю радзіму ад варожых хцівых зграй».
Аўтандзіл сказаў сабрату пра цара старога згоду.
Адказаў той: «Сціхні, дружа, свой крышталь хавай ад воч.
Як ты, сонца, кінеш месяц, з ім пражыўшы дзень без года?»
Аўтандзіл сказаў: «Дарэмна ты ў падман мяне не ўводзь!
Ты мяне пакінуць хочаш, каб пасля ўпікнуць дакорам:
«Ён кахае моцна жонку — значыць, можа здрадзіць мне!»
Не, з табою разлучыцца — заставацца зноў у горы;
Хто ў бядзе пакіне друга, сам бяды не абміне!»
Смех вясёлы Тарыэля быў як россып крышталёвы:
«Разлучыўшыся з табою, я жыццю не буду рад.
Калі хочаш — едзем разам, і забудзь пра тыя словы!»
Войску быць напагатове Аўтандзіл аддаў загад.
З усяе зямлі арабскай войска дружна сабралося,
Конных восемдзесят тысяч — добра ўзброен кожны быў;
Звон даспехаў харазмійскіх заглушаў капытны лёскат;
Цар стары сагнуўся станам ад бацькоўскае журбы.
Да грудзей адна другую дзве красуні прыціскалі,—
Быццам сёстры, ў час разлукі слёзы горкія лілі.
Даўшы клятву ў дружбе вечнай, абняліся, зарыдалі.
Людзі, бачыўшыя гэта, ўсе разгублены былі.
Калі ў небе месяц срэбны сустракаецца з заранкай,
Дык абое свецяць разам; знік адзін, другой — пара.
Затрымаюцца — дык неба праганяе іх світанкам.
Калі хочаш іх пабачыць — будзь высокі, як гара.
Так, стварыўшы дзве планеты, той, хто сілай неба дужы,
Разлучае месяц з сонцам, як бы горка ні было.
Моцна злітыя абдымкам, лёс разняў абедзьве ружы;
Тых, каго яны пакінуць, не чакае ўжо святло.
«О сястра,— Нестан сказала,— лепш бы нам не сустракацца,
Я б не ведала разлукі, не адчула б горкіх мук.
Дык пішы мне; хоць праз пісьмы будзем мы з табою знацца.
Як згараю па табе я, так і ты па мне сумуй!»
Цінацін ёй адказала: «Сонца, ты чаруеш вока,
Не змагу цябе забыць я, не змагу ў разлуцы жыць,
Знікне сэнс жыцця зямнога, калі будзеш ты далёка.
Столькі дзён жыві на свеце, колькі дзён мне слёзы ліць!»
У астатні раз красуні з пацалункам абняліся.
І Нестан, як ад'язджала, ўсё паглядвала назад,
Каб навек схаваць у сэрцы дарагой сястрыцы рысы;
Пра іх лёс дзесятай часткі я не мог бы расказаць.
Растэван шалеў ад гора, калі віцязяў праводзіў.
«Гора мне!» — крычаў няспынна можа тысячу разоў.
Як струмень жывой крыніцы, слёзны кіпень калабродзіў,
Тарыэль стаяў пануры, сум парошай твар замёў.
Тарыэля-ружу лашчыў цар гарачым пацалункам.
Гаварыў: «З табой разлука — гэта ўсе сто дваццаць мук.
Быў ты з намі — цуд дзівосны, мне цяпер няма ратунку,
Дай ты нам жыцця пачатак, без цябе — канцы ўсяму».
Развітаўшыся, ускочыў Тарыэль на варанога,
Войска ўсё слязьмі журботы арашала дол зямны.
Гаварылі: «Сонца меркне — ты вышэй яго намнога!»
Адказаў ён: «Слёзы, гора — з вамі ў мяне адны!»
ВЯСЕЛЛЕ ТАРЫЭЛЯ І НЕСТАН-ДАРАДЖАН
Тарыэль дасяг вяршыні разам з жонкай маладою:
Сем прастолаў атрымалі,— ў сэрцы, радасць, гучна грай!
Адышлі ў нябыт нягоды — ліха з чорнаю бядою,—
Толькі той адчуе радасць, хто гаркот хапіў праз край!