Першай яе сакрэт зразумела Лёся.
«Глядзі!» — сказала яна ціха. — «Чытай!»
Хатку і праўда можна было прачытаць, як кнігу. А можна — разглядваць, як выставу карцін. Яе сьцены былі складзеныя з кардонных скрынак рознага памеру і колеру. «Слодыч», — сказаў Лёччык. — «Камунарка»…
Але тут былі ня толькі слодыч і камунарка. Тут быў зэфір у шакалядзе і без, тут былі скрынкі з-пад пончыкаў і бэрлінэраў, упакоўкі ад мармэляду і халвы, тут былі «Сладости мучные» — Лёччык, які ганарыўся, што добра ўмее чытаць на Языку, прачытаў: Сладості мучітельные, і Лёся падумала, што гэта гучыць нават смачней. Уяўляць, што хавалася ў гэтых скрынках, было сапраўды пакутліва-прыемна.
«Я галодны», — сказаў Лёччык. І бессаромна паглядзеў на Лёсю.
«Што?» — павярнулася яна да яго. — «Гавары мне ў іншае вуха. Я чамусьці гэтым ня чую».
«У якое?»
«У гэтае. Запомні. Гэта важна».
«Мая сястра глухая», — сказаў Лёччык. — «Толькі ня трэба мяне душыць, добра?»
Але Лёся зноў не дачула.
Дах хаткі быў зроблены з бляшанак ад рагачоўскай і глыбоцкай згушчонкі, і Лёся падумала, як, напэўна, весела сядзець у такім дамку ў дажджлівы дзень і слухаць, як кроплі граюць табе сваю звонкую песьню. На вокнах хаткі замест шкла быў нацягнуты цэляфан фірмовай крамы «Ласунак», а зусім маленькая, шырынёй у крок, вэранда цалкам была складзеная са скрыняў, у якіх, калі верыць надпісам, захоўваліся ўкраінскія цукеркі «Шалена бджілка», цудоўныя хрусткія напалітанкі і вафэльныя торцікі фірмы «Рашэн».
Толькі вось бяда. Уся гэтая тара была пустая. Дастаткова было лёгенька пастукаць па скрынках, каб пачуць, што зьмесьціва іхнае даўно было зьедзенае. І ні Лёччыку, ні Лёсі тут ніхто не пакінуў ні кавалачка.
«Паглядзі, дзе мы апынуліся», — папрасіў Лёччык, і Лёся машынальна разгарнула «Атлас».
«Мы яшчэ ня трапілі на мапу», — сказала яна. — «Нам яшчэ ісьці і ісьці. Я думаю, што яны не маглі тут усё зьесьці. Яны проста аднесьлі прысмакі ўсярэдзіну, каб дождж не папсаваў».
«Думаеш, нам можна туды ўвайсьці?» — адгукнуўся Лёччык, з сумневам углядаючыся ў цэляфан на вокнах.
«Можна», — пачулі яны скрыпучы голас, і павярнулі галовы туды, адкуль ён пачуўся — да зусім ужо цёмнага лесу.
5. ЗАМЯНІЎШЫ АДНО СЛОВА НА ІНШАЕ, ТЫ НІЧЫМ НЕ РЫЗЫКУЕШ
Замяніўшы адно слова на іншае, ты нічым не рызыкуеш, падумаў доктар. Вядома, большасьць з гэтым не пагадзілася б. Асабліва так званыя паэты. Людзі звыклі лічыць, што слова мусіць быць дакладным. Людзі вераць у стыль і сэнсавыя адценьні. А самі ня могуць правільна вымавіць тое, што падаецца ім такім важным.
Яму падабалася думаць пра гэта пасьля абеду, бо менавіта пасьля абеду сумневы зьнікалі, заставаліся адны пацьверджаньні. Ежа надае людзям упэўненасьці ў сабе. У адрозьненьне ад словаў. Словы маюць значэньне толькі ў межах адной мовы, дый тое не заўжды. Насамрэч важна толькі тое, як ты вымаўляеш гукі. Ці правільна ты карыстаешся інструмэнтамі, дадзенымі табе для таго, каб гаварыць. А самі словы — гэта ўмоўнасьць. На месцы кожнага слова магло быць іншае. Падстаўляй, прыбірай, ці нават зусім скасоўвай. Часам ён так і робіць. І нічога не зьмяняецца — кабінэт ня робіцца большым, белыя сьцены не набываюць чырвонага адценьня, гэтая незаплянаваная муха не пачынае чытаць вершаў, стол не падымаецца і не вісіць над галавой, і ягоная асыстэнтка, якая ўпарта называла сябе мэдсястрой, не прасоўвае ў дзьверы сьвінячую галаву замест сваёй, кучаравай і вечна такой бліскучай. Лак для валасоў. Яна занадта часта ім карыстаецца.
«Вам чаёчку приготовить?» — сказала асыстэнтка. — «Как всегда?»
«Нет, спасибо, не нужно», — прамовіў ён. — «Закройте дверь. Хотя постойте…»
Ён паглядзеў на яе зь цікаўнасьцю.
«Как вы сказали?»
«Что сказала?» — спалохалася яна, прыгладжваючы валасы. Цяпер у яе і рукі бліскучыя. Мокрыя, бліскучыя рукі, якімі яна будзе насыпаць гарбату і браць кубак.
«Повторите! Ну вот это, про чай… Да зайдите же сюда и закройте дверь».
«Я просто спросила, вы чаю хотите?..» — разгублена сказала асыстэнтка, прычыняючы за сабой дзьверы.
«Нет. Вы не так сказали. Повторите вот это, про чаёчек».
«Чаю не хотите?» — прамармытала асыстэнтка, хаваючы вочы. Доктар падняўся з-за стала, рашуча прайшоў туды, дзе яны хаваліся — гэтыя дзьве адтуліны, густа намазаныя нечым і таксама бліскучыя. Вочы адскочылі, але ён уважліва паглядзеў на яе вусны, і вочы паслухмяна вярнуліся. Зірнулі на яго. Зусім неглыбокія. З такімі можна працаваць.