Катапац аказаўся панурым па натуры чалавекам, ды і прафесія яго не гарнула да балбатні. Ён не размаўляў нават са сваімі пеонамі і даваў ім загады знакамі. Пеоны добра ведалі сваю справу. Калі які-небудзь мул пачынаў наравіцца і прыпыняцца, пеон моцна крычаў, каб прымусіць яго ісці далей. Калі крык не дапамагаў, ён трапна шпурляў каменнем у яго спіну, і ўціхаміраны мул зноў станавіўся жвавым, як і раней. Калі слабла падпруга, пеон здымаў з сябе панчо, накрываў ім галаву мула, хутка папраўляў няспраўнасць, і караван зноў ішоў па свайму шляху.
Паганятыя мулаў прывыклі выходзіць у дарогу а восьмай гадзіне раніцы, пасля снедання, і ісці без прыпынку да чатырох гадзін папаўдні. Гленарван рашыў прытрымлівацца гэтага звычая. Калі ў гэты першы дзень надышоў час прывала, падарожнікі былі ўжо каля самага горада Арауко, што ляжыць на паўднёвым канцы бухты Талькагуано. Атрад увесь дзень не пакідаў узбярэжжа, і падарожнікі нястомна шукалі па дарозе слядоў крушэння.
Адсюль да трыццаць сёмай паралелі трэба было прайсці на захад яшчэ міль дваццаць — да бухты Каркейро. Але гэты ўчастак узбярэжжа быў ужо агледжаны пасланцамі Гленарвана, таму паўторнае даследаванне было-б бескарысным.
Гленарван, параіўшыся з Паганелем, рашыў таму накіравацца з Арауко проста ў глыб краіны і, вышаўшы на трыццаць сёмую паралель, ні на крок не адступаць ад прамой лініі.
Маленькі атрад увайшоў у горад і прыпыніўся нанач у заезжым дварэ.
Арауко — сталіца Арауканіі, невялікай дзяржавы, якая займае плошчу даўжынёй у шэсцьсот і шырынёй у сто дваццаць кілометраў. Жывуць у Арауканіі молухі — кроўнае чылійцам гордае і мужнае племя. Дарэчы, гэта адзінае з амерыканскіх пляменняў, якое ніколі не спрабавала чужаземнага прыгнёту. Сам горад Арауко некалі захапілі іспанцы, але насельніцтва яго не здалося прыгнятальнікам і жорстка змагалася з імі, як змагаецца і зараз з захватніцкімі тэндэнцыямі Чылі.
Сцяг Арауканіі — белая зорка на блакітным полі — да гэтага часу горда і незалежна развяваецца на ўмацаваным узгорку, які абараняе горад.
Пакуль на пастаялым дварэ рыхтавалі вячэру, Гленарван, Паганель і катапац вышлі пагуляць. У горадзе былі адны маленькія домікі з саламянымі стрэхамі і, калі не лічыць адной старадаўняй царквы і руін францысканскага манастыра, разглядаць яго не было ніякай цікавасці.
Гленарван спрабаваў сабраць хоць-бы якія-небудзь весткі, па пытанню, якое яго цікавіла, але гэта было дарэмна. Паганель быў у роспачы: тубыльцы не разумелі ні слова з таго, што ён гаварыў. Яны гаварылі толькі на арауканскай мове, распаўсюджанай усюды да самага Магеланава праліва, і іспанская мова Паганеля аказалася тут такой-жа бескарыснай, як скажам, старадаўнегрэчаская.
Пазбаўлены магчымасці трэніраваць свой слых, вучоны ўзнагароджваў сябе тым, што даваў работу сваім вачам. Ён прагна ўглядаўся ва ўсіх сустрэчных, запамінаючы асаблівасці будовы прадстаўнікоў расы молухаў, і ўвогуле быў зусім задаволены.
Мужчыны-молухі былі высокага росту, з плоскім безбародым тварам бронзавага колеру і вялікай галавой з доўгімі чорнымі валасамі. Яны недаверліва пазіралі на падарожнікаў. Звыклыя ваякі, не ведаючы, што з сабой рабіць у мірны час, мужчыны-арауканцы бяздзейнічалі цэлымі днямі. Іх жонкі, гаротныя і няшчасныя на выгляд, надрываліся ад цяжкой хатняй работы, пасвілі коней, чысцілі зброю, аралі, хадзілі на паляванне і апрача таго знаходзілі яшчэ час ткаць тыя сінія панчо, якія патрабуюць не меней двух гадоў работы і каштуюць кожнае не таней як сто долараў.
Увогуле патрэбна сказаць, што молухі — малацікавае племя з даволі дзікімі норавамі і звычаямі. Яны маюць амаль усе чалавечыя хібы і толькі адну добрачыннасць — любоў да свабоцы.
— Гэта сапраўдныя спартанцы! — паўтараў Паганель увечары, пасля прагулкі, седзячы за абедзеным сталом.
Вучоны-географ відавочна пераўвялічваў. Гэта было незразумела. Але яшчэ менш яго зразумелі, калі ён у час абеда заявіў, што яго французскае сэрца вельмі білася ў часе прагулкі па горадзе Арауко. Калі маёр асцярожна запытаўся пра прычыны гэтага нечаканага біцця сэрца, ён адказаў, што яно вельмі натуральна, бо адзін з яго землякоў некалі займаў трон Арауканіі. Маёр папрасіў назваць імя гэтата манарха. Жак Паганель горда назваў пана дэ-Тоннена, былога перыгорскага адваката, дадаўшы, што цараванне яго было кароткім «з прычыны непаслухмянасці падданых». Маёр усміхнуўся, уявіўшы сабе былога адваката, якога зганялі са сходак трона «непаслухмяныя падданыя», але Паганель сур’ёзна адказаў, што лягчэй адвакату стаць добрым каралём, чым каралю добрым адвакатам. Гэта заўвага выклікала рогат, і ўсе ўзнялі свае шклянкі за здароўе Орэлія-Антовія I, былога караля Арауканіі. А яшчэ праз некалькі хвілін падарожнікі, ухутаўшыся ў свае панчо, моцна заснулі.