Раптоўна, страшны штуршок адарваў іх ад падаючага вострава. Сіла інерцыі рванула іх наперад, і яны пакаціліся па апошніх выступах схілу. Адарваная частка гары наткнулася на перашкоду і адразу спынілася.
На працягу некалькіх хвілін ніхто не варушыўся. Пасля першым, хістаючыся, стаў на ногі маёр. Ён выцер запыленыя вочы, і паглядзеў навакол. Яго спадарожнікі ляжалі вакол яго нерухома, нібы нежывыя. Маёр пералічыў іх. Усе былі тут апрача аднаго. Нехапала Роберта Гранта.
РАЗДЗЕЛ ЧАТЫРНАЦЦАТЫ
Выратавальны стрэл
Усходні схіл Кардыльераў уяўляў з сябе рад пласкасцей, якія паступова апускаюцца ўніз і неўзаметку пераходзяць у раўніну. Саслізнуўшы да нізу гэтага схілу, адарваны ўчастак гары спыніўся. Падарожнікі апынуліся раптоўна ў новай краіне: густая трава ўкрывала прэрыю; пышныя яблыні з залацістымі пладамі ўтваралі цэлыя лясы. Можна было падумаць, што яны трапілі ў куток пладаноснай Нармандыі, якая цудам перанесена ў Новы Свет. Пры ўсякіх іншых абставінах яны-б надзвычай здзівіліся з такіх раптоўных кантрастаў між неўраджайнасцю пустэльных снегавых вяршынь і квітнеючай прэрыяй, між пануючай угары лютай зімой і тутэйшым цёплым летам.
Глеба зноў стала нерухомай і ўстойлівай. Землетрасенне скончылася. Безумоўна, падземныя сілы прадаўжалі сваю руйнуючую работу дзе-небудзь далей у ланцугу Кардыльераў, які заўсёды пераносіць падземныя штуршкі і хістанні глебы, але тут панаваў поўны спакой.
Толькі што ўціхаміранае землетрасенне адрознівалася выключнай сілай. Абрысаў гор зусім нельга было пазнаць. Новая панарама вяршынь, грэбняў і пікаў разгортвалася на фоне блакітнага неба, і дарэмна праваднік па пампасах шукаў-бы ў іх звыклых адметных пунктаў.
Дзень выдаўся цудоўны. Праменні сонца, якое паднялося з сваёй вільготнай пасцелі Ціхага акіяна,—прабеглі ўжо па аргентынскіх прэрыях, каб выкупацца ў вадзе Атлантычнага акіяна. Было восем гадзін раніцы. Гленарван і яго спадарожнікі дзякуючы клопатам маёра пакрысе ачунялі. Урэшце іх толькі аглушыла. Ніхто нават не атрымаў драпіны ў часе спуску. Яны засталіся-б нават задаволены тым сродкам перасоўвання, якім яны дасягнулі прэрыі, каб у дарозе не знік Роберт Грант.
Усе любілі гэтага храбрага хлопчыка—і Паганель, які зжыўся з ім, як з родным, і звычайна няласкавы маёр, і асабліва Гленарван. Калі Гленарван даведаўся, што няма Роберта, яго апанавала роспач. Ён уяўляў сабе няшчаснага хлопчыка на дне прорвы, які дарэмна прасіў дапамогі...
— Сябры мае, сябры мае,— паўтараў ён, ледзь стрымліваючы слёзы,— трэба шукаць Роберта, трэба знайсці яго! Мы не маем права пакідаць нашага хлопчыка! Мы павінны агледзець усе цясніны, усе западзіны, да самага дна! Вы абвяжаце мяне вяроўкай і я сам агледжу, ўсе ямы. Вы чуеце? Я патрабую гэтага! О, каб ён толькі быў жывы! Як мы адважымся паказацца бацьку, калі сына няма ўжо жывога? Нашто выратоўваць капітана Гранта, калі гэта выратаванне каштавала жыцця Роберту?
Спадарожнікі Гленарвана слухалі яго моўчкі. Адчуваючы, што ёй стараецца знайсці ў іх позірках хоць пробліск надзеі, яны адварачваліся ў другі бок.
— Вы маўчыцё? — працягваў Гленарван.— Вы не адказваеце мне? Значыцца, вы ні на што не спадзяецеся? Ні на што?
У адказ яму зноў было глыбокае маўчанне.
Потым загаварыў Мак-Набс.
— Ці памятае хто-небудзь той момант, калі знік Роберт? — запытаў ён.
Ніхто не адказаў на гэтае пытанне.
— Скажыце хоць-бы, ля каго быў хлопчык у час спуску з Кардыльераў?—прадаўжаў ён.
— Каля мяне,— адказаў Вільсон.
— Да якога часу вы бачылі яго каля сябе? Успомніце, Вільсон! Падумайце!
— Вось усё, што я памятаю,— адказаў Вільсон.— Роберт Грант быў побач са мной яшчэ за дзве хвіліны да таго, як раптоўны штуршок спыніў наша падзенне.
— За дзве хвіліны, не больш? Глядзіце, Вільсон, уяўленне аб часе павінна было зблытацца ў вас, і хвіліны маглі здавацца вельмі доўгімі. Ці не памыліліся вы?
— Не... Думаю, што не памыліўся... Не больш як за дзве хвіліны да штуршка я яшчэ бачыў Роберта... Я ручаюся за гэта...
— Добра,— прадаўжаў Мак-Набс.— З якога боку быў Роберт, з правага ці з левага ад вас?
— З левага. Я прыпамінаю, што полы яго панчо білі мяне па твару.
— А з якога боку вы былі ад нас?
— Таксама з левага боку.
— Значыцца, Роберт мог знікнуць толькі ў гэтым напрамку,— сказаў маёр, паварочваючыся тварам да гары і паказваючы направа.—Калі прыняць пад увагу, што ад моманту яго знікнення да прыпынку абваленага землянога масіва прайшло ўсяго дзве хвіліны, дык ясна будзе тое, што шукаць яго трэба толькі на ўчастку ад падножжа гары да вышыні ў дзве тысячы футаў. Падзелім гэты ўчастак на квадраты і пачнем зараз-жа шукаць!