МАКСІМ ТАНК
ДЗЁННІКІ
(1960-1979)
1960
8.І. Зноў званіў у Варшаву. Любаша з дзяўчатамі збіраецца наведаць Кракаў, Паронін, Закапанэ. Відаць, імі заапекавалася наша старая сяброўка — Э. Арлоўская.
Прачытаў зборнік вершаў К. Кірэенкі «Светлая хваля». Зборнік вельмі слабы. Вершы рытарычныя, хадульныя, надуманыя. I паэту, відаць, пісаць іх было цяжка, і чытачу цяжка чытаць.
20.ІІІ. Шамякін, Брыль, Бачыла і я ездзілі на літаратурныя вечары ў Карэліцкі раён. Неспадзявана сустрэў хлопцаў з Кальчыц, дзе ў 1932-1933 гг. працаваў у падполлі, і гаспадара канцавой хаты Карлюка, у якой была наша яўка, праводзіліся партыйныя нарады і я не раз знаходзіў прытулак.
Павел Ахрыменка надрукаваў у «Литературной газете» рэцэнзію на мой украінскі зборнік і беспадстаўна абвініў В. Шведа за тое, што той недакладна пераклаў мой верш «У маршы». А вінават не перакладчык, бо ў апошняй рэдакцыі для двухтомніка я выправіў некаторыя радкі. I таму так атрымалася.
7.V. Заходзіў Я. Малец, з якім я калісьці сядзеў на Лукішках. Да позняй ночы ўспаміналі сваіх аднапалчан. 3 Латвіі атрымаў свой зборнік, перакладзены Я. Плотнексам. Зборнік хораша аформлены. Трэба будзе падзякаваць і перакладчыку і выдаўцам.
15.VI. Лячу ў Маскву. Нейкая няспраўнасць матора, і самалёт наш быў змушаны прызямліцца на запасным падмаскоўным аэрадроме. Праз пару дзён у складзе дэлегацыі СП адлятаю ў Італію. Вечарам наведаў выстаўку «Мастацтва РСФСР». Перад сном прачытаў Праект праграмы «Еўрапейскага згуртавання пісьменнікаў», якое ставіць сабе за мэту «Садзейнічанне цеснаму супрацоўніцтву еўрапейскіх пісьменнікаў па ўсіх праблемах маральнага і практычнага характеру» і г. д. Прызнацца, я не ўпэўнены ў жыццяздольнасці падобнай арганізацыі. Ну, там пабачым.
Усе, здаецца, будзем жыць у рымскай гасцініцы «Плаза», побач са славутай Плошчай Іспаніі.
Нешта замарудзілі з афармленнем маіх дакументаў. Нарэшце размясціліся ў вялізарным, напалову пустым ТУ. Ляцім на вышыні 9 тысяч метраў. За бортам самалёта — мінус 45. Разам з намі нейкія грузінскія ці армянскія свяшчэннікі. На кароткі час прызямліліся ў Парыжы. Гарачыня. Толькі вечарам прыляцелі ў Рым. Спаць не хацелася, і мы ўсе пайшлі блукаць па ўтульных і маляўнічых вуліцах і завулках вечнага горада. Разам з усімі і я на шчасце кінуў у фантан Трэві некалькі дробных манет. Фурманкай рамізніка паехалі на вячэру да Вігарэлі, які сёння замочваў сваю літаратурную прэмію.
19.VI. Рана ўстаў. Нат удалося з багамольцамі пабываць у базыліцы Святых Пятра і Паўла. Многія чэшскія, славацкія пісьменнікі, з якімі пазнаёміўся ў Рыме, на Кангрэс прыехалі на сваіх машынах.
20.VI. Сёння цэлы дзень засядалі. Старшынстваваў М. П. Бажан. Найбольш цікавымі былі выступленні Енджэеўскага, міністра культуры графа Антонi. Старшынёй выбралі Вігарэлі. Заўтра, калі будзе час, трэба б схадзіць на два фільмы: «Салодкае жыццё» і «Пакуты Жанны д’Арк».
22.VI. Былі на прыёме ў графа П'ёвене і яго жонкі — самай багатай жанчыны ў Італіі. П'ёвене не раз гасціў у Савецкім Саюзе, а ў Усурыйскай тайзе паляваў на тыграў, пра што зараз ніша кнігу.
Калі вярталіся ў гасцініцу, вецер пераганяў над горадам рэдкія аблокі, з якіх марасіў дождж; ля фантана на плошчы Іспаніі ігралі бітлы, гандлявалі рознымі самаробнымі сувенірамі. У газетах стрыманыя каментарыі аб выступленні на Канграее М. П. Бажана, які гаварыў аб небяспецы реваншызму, фашызму ў Заходняй Германіі.
23.VІ. Едзем у Фларэнцыю. За вокнамі вагона мігцяць палі кукурузы, бабкі аўса, ячменю. Спыніліся ў гасцініцы «Янінгса Рацыолі». Амаль цэлы дзень правялі ў галерэі Уфіцы: Леанарда, Перуджыа, Дзюрэр, Гранах, Беліні, Цінтарэта, Рэмбрандт, Каналета, Караваджыа, Рубенс. Аж не хацелася вяртацца з гэтай казачнай краіны да нашай трывожнай рэчаіснасці, з неабсяжных вяршынь мастацтва — на нашу грэшную зямлю.
Накоратка спыніліся ля дома, у якім калісьці жыў Ф. Дастаеўскі.
24.VI. Устаў разбуджаны касцельнымі званамі. I так, заўтра на «Каравеле» вяртаемся ў Маскву. Чытаю апошні нумар «Альманаха», у якім дяецца ацэнка творчасці А. Кулакоўскага. Баюся, што зноў яго будуць у нас цягаць па розных дырэктыўных уставовах. Як усё гэта дакучыла! А тым часам усе больш і больш наша літаратура здае і здае свае пазіцыі. У нас шмат «млыноў круцяць жорны, хоць у іх і няма зярнят» (Ф. Марыяк).
30.VI. Вярнуўся з Італіі з кангрэсу Асацыяцыі еўрапейскіх пісьменнікаў. Рым, Фларэнцыя. Шкада, што шмат часу занялі пасяджэнні і мала часу было на знаёмства з гэтымі старажытнымі гарадамі, музеямі, карціннымі галерэямі, архітэктурнымі помнікамі. Прызнацца, я не асабліва веру ў гэту асацыяцыю, што яна нам паможа аднавіць ранейшыя творчыя кантакты. Падзяліўся я гэтаю думкай і з Міколам Бажаном, які ўзначальваў нашу дэлегацыю. «Пакуль што, — адказаў ён, — другіх кантактаў у нас няма».