Сярод членаў польскай дэлегацыі сустрэў сваіх знаёмых тт. 3. Дэмбіньскую і А. Старэвіча. Вырашылі цэлай групай пехатой прайсці да прадстаўніцтва, крыху паглядзець на горад, які да гэтага часу бачылі толькі з акна машыны.
Горад пакідае супярэчлівыя ўражанні. Ёсць досыць цікавыя і маляўнічыя ансамблі дамоў, цэлыя кварталы вуліц, ёсць шмат арыгінальных высотных будынкаў, пабудаваных з алюмінію, сталі і шкла. Некаторыя з іх выглядаюць эфектна і прыгожа. У іх не знойдзеш нічога лішняга і дэкаратыўнага, яны прыкоўваюць увагу новымі архітэктурнымі формамі, якіх раней нідзе не даводзілася бачыць. I ўсё ж ні за якія скарбы не згадзіліся б мы жыць у гэтых дамах з кандыцыянерамі для ачысткі паветра, з вокнамі на такой вышыні, што не відаць ні зямлі, ні вуліцы, ні таго, што робіцца на ёй. Толькі высяцца падобныя адна да адной неабсяжныя аграмадзіны, гледзячы на якія аж цяжка паверыць, што іх пабудавалі людзі, а не нейкія звар’яцелыя цыклопы. I ўжо зусім недарэчныя самі вуліцы, пазбаўленыя зеляніны, падобныя да душных, змрочных горных цяснін. Спяшаемся выбрацца з гэтага лабірынта, але яму і канца няма. Цяжка тут прывыкнуць жыць чалавеку, які вырас недзе над Нёманам ці Дняпром, прывык адчуваць на сваім твары асвяжаючы подых ветру, бачыць над сабой адкрыты прастор неба, а не нейкую брудную ад дыму стужку серпанціну. Цяжка тут жыць не толькі людзям, але і машынам, якіх тут звыш 4 мільёнаў. Ім нават няма дзе спыніцца і перавесці дух, вырваўшыся з шалёнага патоку, які нястрымна плыве на ўсю шырыню авеню і стрытаў.
Прыйшоўшы ў гасцініцу, я замкнуўся на ключ, выключыў тэлевізар, праглынуў дзве пілюлі разрэкламаванага анадіну і пачаў пісаць свой новы верш.
24.ІХ. Даведаўся, што сесія ААН закончыць сваю работу толькі перад самым Новым годам. На тры месяцы трэба будзе набрацца цярплівасці.
Сёння былі на дачы «Ойстэр-бей» (Вустрычны заліў), куды з часам маем надзею перабрацца з душнага і шумнага Нью-Йорка. Па дарозе хацеў зрабіць некалькі цікавых здымкаў горада, але машына ішла з хуткасцю 120 кіламетраў, а спыніцца ў бясконцым патоку тысяч і тысяч другіх машын было немагчыма, і я пакінуў свой фотаапарат у спакоі.
Дарога ішла па ўсхваляванай невялічкімі пагоркамі, забудаванай дачнымі пасёлкамі мясцовасці. Паралельна з гэтай дарогай ішло яшчэ некалькі такіх жа бетаніраваных шырачэзных артэрый. Чорт ведае, колькі тут дарог і мастоў! I ніводнага пешахода. Відаць, хутка і ногі ў людзей зусім атрафіруюцца, і замест ног у кожнага амерыканца будуць якія-небудзь колы.
25.ІХ. Ноччу, калі не спіцца, думаю пра ненапісаныя вершы, ці, дакладней, гэтыя вершы і з’яўляюцца прычынай бяссонніцы. На калідоры гасцініцы кашляе паліцэйскі, які дзень і ноч стаіць пад маімі дзвярыма. Відаць, і яму надакучыла гэтая работа. Часамі перагортвае старонкі нейкіх часопісаў з голымі красунямі, кіназоркамі, артысткамі, а то сядзіць у крэсле і дрэмле. Сёння выдалася крыху вольнага часу. Хадзілі знаёміцца з Цэнтральным паркам. Пабывалі на Брадвеі, пра які трызняць усе снобы. I мне хацелася яго пабачыць. Ён патрэбен быў як рыфма, якая можа калі і прыдасца. I ўжо як да рыфмы, да яго пастараюся яшчэ вярнуцца, каб лепш прыгледзецца, ацаніць, чаго ён варты.
26.ІХ. Падобна да асвяжаючай навальніцы прагучала выступленне Фідэля Кастра, якое, здаецца, скаланула усю залу.
Вось ён упэўненым крокам падыходзіць да трыбуны. На ім зеленкаватага колеру ваенны мундзір. Каўнер кашулі расшпілены, быццам гэтаму салдату рэвалюцыі горача. На плячах — пагоны з ромбамі, раздзеленымі на дзве роўныя часткі. Адна — чырвоная, другая — чорная. Пасярод ромба гарыць белая пяцікутная зорка. Валасы крыху кучаравыя. Бровы прамыя, густыя. Над правым брывом маршчына ці нейкі шрам. Вусы рэдкія, барада чорная, густая. Твар вельмі жывы. Пачаў Фідэль Кастра гаварыць спакойна, свабодна, без ніякага раней падрыхтаванага тэксту. Але, калі ўспомніў аб крыўдах свайго народа, аб несправядлівай і варожай палітыцы амерыканскага ўрада ў адносінах да каланіяльных народаў і народаў Лацінскай Амерыкі, якія задыхаюцца ў цянётах прагных трэстаў і манаполій, адчулася, як нялёгка яму было стрымаць свой гнеў. Двойчы старшыня перапыняў яго выступленне. Першы раз, калі ён закрануў кандыдатаў у прэзідэнты Кенэдзі і Ніксана, другі раз, калі ён успомніў франкісцкую Іспанію.
Фідэль Кастра гаварыў больш за чатыры гадзіны. Той, хто чуў і бачыў яго на трыбуне, чуў і бачыў бушуючае полымя Кубінскай рэвалюцыі.
27.ІХ. На трыбуне прэзідэнт Гамаль Абдэль Насэр, чалавек атлетычнага складу, з моцна апаленым афрыканскім сонцам тварам. Яго строгі вастраносы профіль нагадаў мне некалі бачаныя ў музеі барэльефныя партрэты егіпецкіх фараонаў. Толькі гэта фараон XX стагоддзя нашай эры, з чорнымі невялічкімі вусікамі, з пацярушанымі першай сівізной і зачэсанымі па-еўрапейску валасамі, апрануты ў гарнітур, пашыты па апошняй модзе. Калі Насэр гаворыць, у кутках яго тонкіх вуснаў заўсёды цепліцца нейкая загадкавая усмешка, быццам за кожным яго словам ёсць нешта недасказанае. Нават не ведаючы арабскай мовы, у працяжных, пявучых гуках яго слоў адчуваеш гарачы подых вятроў Сахары. У часе прамовы — ніякіх жэстаў; як тыгр, умела абыходзіць небяспечныя мясціны і пасткі.