22.XII. Заходзіў у СП Юсуп Хапалаеў са сваім сынам Асланам. Шкада, што мы размінуліся. Падарыў ён мне дзве бутэлькі свайго дагестанскага эліксіру. Трэба будзе падшукаць для яго наш сувенірны набор «Зуброўкі».
Прыехала з нарады па дзіцячай літаратуры Э. Агняцвет. Па маёй казачцы пра «Расінку і Светлячка», казала, паставіла наша кінастудыя фільм. Недзе падхапіў грып, а тут трэба ехаць у Маскву на камісію Вярхоўнага Савета, на вечар А. Фадзеева, на ўручэнне Дзяржаўных прэмій лаўрэатам гэтага года.
Трэба было б некуды пад’ехаць адпачыць, але не магу пакінуць Любашы, якой цяжка будзе без маёй дапамогі.
27.ХІІ. I. Шклярэўскі пераклаў майго «Люцыяна Таполю» і даў у «Дружбу народов».
Нехта званіў з Вільнюса, каб я напісаў анатацыю да яго зборніка. А хто — не ведаю, бо вельмі дрэнна было чуваць.
Са страхам думаю аб набліжэнні свайго 70-годдзя. Адзін японскі мастак гаварыў: «Усё, што зрабіў за 70 год, не заслугоўвае нат увагі. У 80 год буду мець поспех. Калі дажыву да 90 год, пазнаю таямніцы рэчаў. Калі будзе 100 год, дайду да цудоўнага ўзроўню. А калі буду мець 110 год, усё ў мяне будзе жывым: просты пункт, простая лінія».
Усе даўно спяць. Трэба яшчэ напісаць некалькі віншавальных паштовак і дачытаць у «Правде» нарыс А. Калініна «Хлеб, песня». Ён піша, якую вялікую шкоду прынесла наша непрадуманая індустрыялізацыя данскіх стэпаў. А што робіцца ў нас: кожны год дзесяткі тысяч га зямлі задыхаюцца пад асфальтам, пад тэрыконамі, пад адваламі смецця. Калі раней нашы пасёлкі і гарады былі ў акружэнні садоў і агародаў, дык зараз — у акружэнні розных звалак, кар’ераў, пустыроў.
28.ХІІ. 3 «Воеинздата», ад В. С. Рабава атрымаў дарагі навагодні падарунак — цудоўна аформлены мой аднатомнік вершаў. Я не спадзяваўся, што ён так хутка выйдзе. А зараз трэба пайсці і купіць для Дзяніскі і Сярожкі ёлкі і дамовіцца з Дзедам Марозам, каб ён прынёс ім нейкія падарункі.
Несусветную бязглуздзіцу прачытаў у польскім філасофскім слоўніку, што кібернетыка — антынавука, «паўстала яна ў ЗША, накіраваная супроць Савецкага Саюза». Да чаго ж мы часта спяшаемся са сваімі непрадуманымі ацэнкамі і вывадамі!
Званілі з Масквы, што збіраецца да нас прыехаць Уолтэр Мэй, вядомы перакладчык на англійскую мову твораў Я. Купалы і Я. Коласа…
Паэзія, як дзяўчына: калі яна прыгожая і разумная не трэба ёй ніякіх бразготак, калі непрыгожая і дурная — не памогуць ёй ніякія пярсцёнкі, завушніцы, бранзалеты і ніякія свацці, пасагі…
Быў у ЦК, гаварылі аб нашых рэспубліканскіх прэміях. Я выказаў ерэтычную думку: прысуджаць прэміі і даваць узнагароды пры нараджэнні пісьменніка ці мастака, калі яны яму так патрэбны. А праз кожных 5-10 год правяраць, ці ён іх апраўдаў. Калі не апраўдаў — паступова адбіраць. Гэта падняло б і прэстыж прэмій і ўзнагарод.
Не падабаецца мне ні эпігонская паэзія, ні сучасная мадэрнісцкая. Найгорш тое, што не знаю: якой жа яна павінна быць? I хоць адчуваю хранічны недахоп часу, але і той ідзе на пошукі адказу на гэта пытанне.
29.XII. Паслаў М. Канановічу апошні том тлумачальнага слоўыіка. Званілі з замежнай камісіі СП СССР, ці не згадзіўся б з дэлегацыяй паехаць у Мексіку. Відаць, пара спыніць майго Пегаса, каб не нажыў ён дыхавіцы, гойсаючы па свеце.
У «Лит. газете» ў артыкуле пра «Салідарнасць» успамінаецца А. Смоляр. Карэспандэнт піша: «Дык гэта, аказваецца, не француз, а паляк». Карэспандэнт, відаць, не ведае, што ён — і не паляк, што маці яго В. Найдус жыве ў Варшаве, а бацька — Гірш Смоляр — у Ізраілі. Перад вайной ён быў адным з відных дзеячаў КПЗБ. Удзельнік партызанскага руху ў Беларусі. Выйшла ў нас яго кніга пра Мінскае гета.
Чытаю пра вар’яцкія дасягненні сённяшняй навукі, тэхнікі. Камп’ютэры гуляюць у шахматы, пішуць вершы, музыку, перакладаюць на розныя мовы… Смешна сёння гучыць: «Пісьменнік — інжынер чалавечых душ», калі камп’ютэр лепш, як доктар, можа абследаваць хворага, паставіць дыягназ і праінфармаваць, якімі лекамі лячыць хворага. Ідзе дэвальвацыя даўніх паняццяў, званняў, старых ацэнак.
Натрапіў на цікавыя заўвагі 3. Федэцкага да салжаніцынскай аповесці «Адзін дзень Івана Дзянісавіча»: «Усё больш ясна відаць, што Салжаніцын выводзіць на сцэну рускага мужыка, надзеленага творцам такімі духоўнымі якасцямі, як дабрата, сумленнасць, мудрасць, працавітасць… Спецыяльнасць земляроба загінула. Іван Дзянісавіч з’яўляецца не толькі для мяне малапераконваючай копіяй талстоўскага Каратаева… Не падабаецца мне ўсякая народная спецыфіка. Не веру я ні ў рускую душу, як такую, ні ў польскую, ні ў патагонскую».
1982
1.І. Mo пачаць мне Новы год з ранішняй яўрэйскай малітвы: «Будзь праслаўлены, наш Божа вялікі, Уладар Свету, што не ўчыніў мяне ні жанчынай, ні язычнікам»? А за тое, што ўчыніў паэтам, не ведаю, ці дзякаваць?