Стаіць каля тэлефона наша Кацюша і, заклапочаная, пытае: «I сто гэта такое — мамы няма?.. I сто гэта такое?»
7.V. Прайшла навальніца, затапіўшы вуліцы Коласа, Горкага, Куйбышава. Прыехаў Джарковіч Мамчыла. Можа, з ім пад’еду на Нарач і ў Пількаўшчыну, дзе спрадвеку жылі людзі, урослыя ў свае зямныя і сардэчныя клопаты і справы, і маглі абыходзіцца без шырокага свету, толькі свет не мог абыходзіцца без іх: трэба было плаціць падаткі, карміць хлебам, ісці на вайну. Трэба было…
Стомлены вярнуўся з урачыстага вечара. Стомлены і фізічна і маральна. Як арганізатары канцэрта маглі не ўключыць у сваю праграму ніводнай беларускай песні, ніводнага верша?
10.V. Вярнуўся з паездкі ў Пількаўшчыну. У іх калгасе «Зара» зацягваецца пасяўная. Яшчэ зямля не падсохла і на полі гразнуць машыны. У Дрывасеку пачуў першую ў гэтым годзе зязюлю. Агулам, мала чуць птушыных галасоў. Пасля меліярацыі глухімі сталі і нашы лясы, надрэчныя лугі, палі.
13.V. Усваталі мяне ў журы кінафестывалю. Чорт ведае, адкуль бяруцца гэтыя розныя мерапрыемствы? У гэтыя ж дні будзе яшчэ разглядацца і пытанне: як часопіс «Полымя» выконвае пастанову ЦК; будзе адзначацца 80-годдзе М. Шолахава і трэба збірацца ехаць на пасяджэнне камісіі па ахове прыроды ВС СССР… Набліжаецца юбілей Хлебнікава, якім, прызнацца, ніколі я не захапляўся.
Зараз шмат гаворым аб уваскрашэнні старых традыцый і звычаяў, абрадаў. Не ведаю толькі, ці можна ўсё гэта паўтарыць у нашых сённяшніх адменных умовах, каб яно стала такім натуральным праяўленнем культуры народа, якім было калісьці.
25.V. Прачытаў пераклад Р. Барадуліна «Слова пра паход Ігаравы», які, мне здаецца, можа спаборнічаць з найлепшымі вядомымі нам перакладамі гэтага твора. У «Маладосці» вельмі цікавая падборка загінуўшых паэтаў: 3. Астапенкі, Л. Бобрыка, А. Жаўрука, А. Коршака, М. Сурначова. Я, здаецца, быў адзіным з пісьменнікаў, хто бачыўся з 3. Астапенкам у Маскве перад яго небяспечнай камандзіроўкай у тыл ворага, з якой ён так і не вярнуўся. Ён мне, помню, даў на адзін дзень пазнаёміцца са сваёй паэмай «Эдэм», вяртаючы якую яму, я сказаў, што паэма — выдатная. I відаць, што гэта — твор не толькі сапраўднага мастака, a і паэта, за плячамі якога вялікі творчы вопыт і стаж.
Цікава, што, калі я расказаў аб гэтай сустрэчы А. Куляшову, П. Панчанку, П. Глебку, М. Лынькову, К. Крапіве, усе сышліся на тым, што гэта мог быць толькі 3. Астапенка. Паэма была падпісана прозвішчам Няміра. Гэта, здаецца, было на пачатку 1943 г., калі выйшла з друку мая паэма «Янук Сяліба», якую ён чытаў і якая, казаў, яму вельмі спадабалася.
Іграюць скрыпкі ў зялёнай вёсцы,
Дзе няма мяне і дзе я не буду.
У краі дзесьці дом ззяе ў сонцы,
Дзе няма мяне і дзе я не буду.
Чакае жанчына ў асеннім полі,
Дзе няма мяне і дзе я не буду.
Дзесь чакае камень і грудка зямлі.
О, там я буду, усе там будзем.
Але чаму?
(Маўрыцы Шымель)
26.V. У «Маладосці» — новая паэма К. Кірэенкі «Надзея». Сентыментальная, наіўная, чуллівая. Зразумела, што тэму ён узяў складаную — тэму вайны і міру, якую цяжка вырашыць пры дапамозе традыцыйнай нашай бадзёрасці. У Серэдзі з класічнай прастатой і глыбінёй мясцовы ксёндз напісаў на магіле загінуўшых у часе вайны: «Слава парафіянам, што аддалі за свабоду і веру цела — зямлі, душу — Богу, сэрца — Айчыне». Ёсць чаму ў гэтага святара нам павучыцца.
Рэдакцыя «Смены» запрашае прыехаць на бяседу аб свабодным вершы. Адмовіўся. Хай аб гэтым спрачаюцца крытыкі. На гэту тэму я ўжо не раз выступаў і, агулам, лічу ўсё гэта пустой балбатнёй.
27.V. Няўмольна мы, старыя, набліжаемся да свайго фінішу. Яшчэ раз прачытаў сваю новую падборку вершаў для «Полымя». Не ведаю, якая яна ў мяне атрымалася. Прасіў Мяшкова дапамагчы дастаць мармуру для помніка Ю. Болтуця. Пачалася кампанія супроць п’янства, у поспех якой вераць хіба толькі нашы кіраўнікі. Рэдактары і галоўліт — згубіўшы ўсякае пачуццё рэальнасці — пачалі выкідаць з усіх твораў сучасных і нат класічных усё, што напамінае аб спрадвечным чартоўскім зеллі. Вось і пішы праўду!
Як часта слава пісьменніка гаворыць не аб яго ўзроўні, а ўзроўні чытачоў. Напісаў два вершы. Адзін пра П. Багрыма.
30.V. «Бліжэй да жыцця!» Яшчэ Рансар у сваёй паэтыцы раіў вывучаць усе рамёствы. Гартаючы «Кабзара», пераканаўся, як самы лепшы і дакладны пераклад бывае далёкі ад арыгінала. Беларускае: «Раве і стогне Днепр шырокі» і рускае «Ревет и стонет Днепр широкий» не маюць, не перадаюць магутнага гучання галоснага «э». У мяне заўсёды, калі слухаю гэту песню, слёзы падступаюць да вачэй.