27.ІХ. Імяніны Любашы. Сабраўся амаль увесь наш калгас. Сёння перавялі гадзіннікі на зімні час, хоць у гэтым, лічу, у нас няма ніякай патрэбы.
За апошнія дні нічога не змог напісаць. Зацягнуўся мой творчы крызіс, і канца яму не відаць.
Узяўся за Федароўскага. Ужо каторы раз прачытваю яго і пераконваюся ў жывучасці нашага фальклору і невычарпальнасці яго крыніц.
10.Х. Яшчэ змарнаваў некалькі дзён на розныя сустрэчы і адказы на пісьмы.
Здаецца, Ю. Пшыбась казаў, што аўтар, які напісаў адзін выдатны верш, заслугоўвае на тое, каб застацца ў гісторыі літаратуры. I слушна. Але гутарка ідзе аб выдатным вершы. А мы ў гісторыю літаратуры заносім усё без разбору. Прачытаў Піменаву «Паэму Сораму і Гневу», напісаную з нейкім істэрычным надрывам. Я думаю, з часам ён сам убачыць яе слабыя мясціны. А дапіску да верша «Ратуйце нашы душы»: «Зыходжу і са сваіх асабістых назіранняў, як член Прэзідыума Вярхоўнага Савета рэспублікі» — відаць, не варта было даваць. А потым пра моладзь: «Яны чытаць не хочуць Броўку!»… Сам жа, чорт, не любіць яго чытаць і быў ён адным з самых актыўных, хто «вылізваў ардэны»… Тут я перастаю разумець Пімена, які ў сваім раздражэнні збіваецца з такту і пачуцця меры. Ды тое, што зараз многім падабаецца, заўтра мала каго будзе цікавіць.
Сёння былі госці з Новай Зеландыі.
15.Х. Купіў некалькі экземпляраў свайго зборніка на англійскай мове «Палаючая паходня». Вершы — у перакладзе Уолтэра Мэя.
19.Х. Былі з Максімам у Пількаўшчыне, пахадзілі па лесе, па садзе, які ўжо скінуў лістоту, але на некаторых дрэвах яшчэ свяцілі жаўтаватымі ліхтарыкамі антонаўкі. Завёз у сваткаўскую школьную бібліятэку некалькі пачак кніг.
Чытаю біяграфіі нашых класікаў. Многіх я знаў асабіста. Як іх залізаныя і прычасаныя партрэты розняцца ад тых, якімі яны былі ў сапраўднасці людзьмі, у меру святымі і ў меру грэшнымі, а не нейкімі манекенамі. Я ўжо даўно ўсумніўся ў праўдзівасці гісторыі, а зараз — і ў біяграфіях палітыкаў, дзеячаў мастацтва і літаратуры.
20.Х. Ю. I. Сураўцаў пытаецца, каго наш СП рэкамендаваў бы на пасаду старшыні савета па беларускай літаратуры. Спыніліся на Я. Хелемскім. Трэба сказаць, што А. Аўчарэнка неяк воддаль стаяў ад усіх нашых спраў. Ці то быў вельмі заняты і не да нас яму было.
21.ХІІ. Зноў — У рэанімацыі. У вольны час ад уколаў, капельніц, розных працэдур перакладаю вядомы верш Ю. Вітліна «Stabat Mater Dolorosa».
Прынеслі апошні нумар «ЛіМа». 3 прыходам A. I. Вярцінскага газета стала цікавейшай. Прачытаў востры крытычны артыкул К. Тарасава, рэцэнзію А. Сідарэвіча на гісторыю беларускай літаратуры, харошую падборку вершаў Д. Бічэль-Загнетавай, хоць канцоўка верша «Замест запавету» магла быць лепшай. Паэтэса гэта любіць звяртацца да герояў мінуўшчыны, ідэалізаваць іх, на што слушна звярнуў увагу ў сваёй рэцэнзіі на зборнік У. Калеснік.
За пераклад верша Ю. Вітліна я ўжо бяруся трэці раз. Мо тут дацягну да канца, падбяру ключ да яго перакладу.
Стаяла пакутлівая маці
Ля павешанага сыночка на пляцы.
Стаяла ў жудаснай свету пустцы
Маці польская ў старэнькай хустцы.
Нат не плакала з гора, маўчала,
3 цела мёртвага воч не спускала.
Сын вісеў з усяго абдзёрты:
Перад тым немцы забралі боты.
Хадзіць будуць у ботах яе сына
Па зганьбаванай імі краіне,
Па зямлі, што ў агні спапялела,
I глядзець, як яна анямела.
Stabat Mater Dolorosa,
Калі сыноў яе здымалі з троса,
Клала ў трунах іх цёмных, сцюдзёных,
Як плады мёртвыя свайго лона.
Stabat Mater, Mater nostra Polonia —
Ha чале мела з церняў карону.
22.XII. Доўга не мог заснуць. Усё думаў пра свае невясёлыя справы. Магчыма, сёння перавядуць мяне ў іншую палату, бо не хацелася б тут сустракаць Новы год.
23.ХІІ. Перасяліўся ў палату да М. Ф. Дубянецкага. Заходзіў Г. Бураўкін, які тут лечыцца. Потым — доктар М. Хадзінскі. Настрой паганы. У СП прывезлі ёлку, хоць некаторыя не раяць яе ставіць, можа радыеактыўная. Але як цяпер уратавацца ад гэтай заразы, калі яна — і ў зямлі, і ў паветры, і ў вадзе, і ў хлебе.
26.XII. Чуваць, назначылі новага міністра аховы здароўя У. С. Улашчыка, былога начальніка чацвёртага ўпраўлення. A Саўчанку — вызвалілі, відаць, у сувязі з Чарнобылем.
Атрымаў цікавае пісьмо з Польшчы ад Е. Вялюньскага. Піша, што мой верш «У ваенкома» надрукаваны ў шведскай камуністычнай газеце «Norskienstlamman» і ў італьянскай «Nosa Varsej» з такой яго хвалебнай анатацыяй, што і паказваць нязручна. Просіць прыслаць яму некалькі экземпляраў «Літаратуры і мастацтва» для Данельсона і Буціты. А гэта ў перакладзе страфа з аповесці Войціка: