Начытаўся, наслухаўся пра розныя нашы недахопы, непаладкі і ўсю ноч не мог заснуць, хоць двойчы прымаў мснатворнае. Некалькі раз браўся за пяро, але нічога не ўдалося выкрасліць з пустога ілба.
Р. Ралан, калі пісаў свайго «Кола Бруньёна», смяяўся ад шчасця. Такая радасць была і ў мяне, калі пісаў сваю «Нарач», «Каліноўскага», «М. Дворнікава».
У нас многія пісьменнікі любяць займацца рэкламай. Дзякуй богу, што хоць гэта хвароба мяне абмінула.
27.ІХ. Учора ездзіў у «Іслач» на сустрэчу з перакладчыкамі беларускай літаратуры. Сёння дзень нараджэння Любашы.
В. Клепман піша, якімі былі распуснікамі пры жыцці Пруст, Вільдэ, Талстой… Дай божа больш нам такіх распуснікаў!
Зараз шумім аб ахове прыроды. Баюся, што на тым, як і раней, усё і закончыцца. Хоць бы за гэты час пасадзілі па адным дрэўцы, ачысцілі нейкую рачулку ці вадаём, спынілі атручваць зямлю, паветра. Ды дзе там!
Зноў заходзіў Лукша са сваімі цікавымі замалёўкамі нашых аколіц.
15.Х. Званіў Ф. І. Верабей. Агітаваў, каб я паехаў на адкрыццё музея ў Дзятлаве. Не ведаю, ці змагу, бо хутка пленум ЦК і прэзідыум праўлення СП.
Язэп Семяжон пераклаў аўтографы Данельсона. «3 маімі найлепшымі пажаданнямі чытачу гэтага зборніка» (у кнізе змешчана шэсць перакладзеных маіх вершаў). Зборнік называецца: «Сустрэча паэтаў». «Я атрымаў, — піша ён, — неацэнную дапамогу ад многіх людзей. Хацеў бы выказаць сваю асаблівую падзяку паэту Ежы Вялюнскаму, мадам Ользе Сенюх (літаратуразнаўцу з Кіева), паэту Максіму Танку (Мінск, Беларусь), паэту Джузеку Альфрэдо Нікола (паэту, выдаўцу з Турына, Італія), Анры Арманда (шаноўнаму памочніку рэдактара, Аоста, Італія), а таксама доктару філасофскіх навук Артуру Генніваль (Ісландскі універсітэт, Рэйк’явік). Па знакамітасці аўтараў у зборніку “Сустрэча паэтаў” я, асабліва як перакладчык, стаўлю на першае месца Тараса Шаўчэнку, 175-годдзе якога адзначаецца ў гэтым 1987 г. Гутмундар Данельсон. Майму любімаму паэту Максіму Танку з Мінска з маёй самай сардэчнай падзякай і найлепшымі пажаданнямі. Покі жыву — твой брат і друг Гутмунд». 2 — 800 Selfos. Island.
23.Х. Думаю, чаму А. Ганчар у сваім рамане «Сабор» усю прафанацыю святыні ўсклаў на бандзюкоў. Цэнзура? I так яна на доўгія гады раман забараняла друкаваць. А што да прафанацыі, дык самая большая была нанесена савецкай уладай. Я помню, як закрываліся маскоўскія цэрквы, манастыры, як іх абрабоўвалі, а ў лістах святых кніг прадавалі ў магазінах і на вуліцах селядцы, ягады, мыла. Ну, а ў нас, пасля ўз’яднання Заходняй Беларусі, храмы забіралі пад склады, клубы, кінатэатры, розныя майстэрні. Мінскі Чырвоны касцёл у гады вайны зноў быў адкрыты для вернікаў і распісаны Пятром Сергіевічам. Усё гэта П. Пестраку і мне пасля вызвалення Мінска расказваў ксёндз Шутовіч. Шкада, што гэты роспіс потым быў знішчаны.
27.Х. Прыехалі госці з Турцыі на чале з пісьменнікам Насрэдзінам Аглы.
Чытаю «Архіпелаг ГУЛАГ». Непасільную для чалавека правёў работу Салжаніцын. Гэта другі выпадак пасля Дантэ, калі смяротнік вярнуўся з пекла да жывых, каб расказаць жудасную праўду аб часах сталінізму. Як няма ў нас ніводнай сям’і, якую б вайна абмінула, так і няма ніводнай сям’і, якая б не заплаціла жыццём сваіх бацькоў, дзяцей, родных за крывавыя гады панавання «бацькі ўсіх народаў» і разгулу яго азвярэлых апрычнікаў.
З1.Х. Усю ноч шумеў дождж. Званілі з тэлебачання. Прасілі прачытаць верш «У доме Я. Коласа». Саша — у Японіі, у камандзіроўцы. Відаць, да свята не вернецца. У «Огоньке» — глупейшы артыкул пра Л. Брык, аб яе заслугах і ролі ў жыцці У Маякоўскага. Леніна збіраюцца выносіць з Маўзалея, ці не думаюць некаторыя перабудоўшчыкі перахаваць туды і гэту блудніцу.
7.ХІ. Адсвяткавалі юбілей М. Лужаніна. Пасля ўрачыстага вечара — прыём. На жаль, я па стане здароўя не змог быць на гэтым юбілеі.
Дзіўна, што сёлета ў спіску на званне лаўрэатаў Дзяржаўнай прэміі СССР — ніводнага прадстаўніка з нацыянальных літаратур, чаго ніколі не было раней.
А хвароба мая ўсё прагрэсіруе. Не ведаю, што рабіць. Усё з рук валіцца. Не хапае паветра. Слабасць.
8.ХІ. Гляджу, як з дрэў ападае апошняя лістота. Толькі на адной рабіне чырванее гронка ягад.
Чамусьці прыгадалася Любашына маці, якая перад смерцю часта глядзела праз акно на вуліцу і, хаваючыся ад нас, сцішыўшыся, плакала.
Перакладаю. Сам нічога не пішу. Можа, яшчэ распішуся, бо ўся наша літаратура пачыналася з перакладаў грэкаў, рымлян, Бібліі, якую і зараз перакладае Ч. Мілаш, а ў нас A. К. Клышка.
Мяне ўсё больш дзівіць барацьба ў нашых вярхах за ўладу, якая вялася і вядзецца ўвесь час. А мы, дзівакі, думалі, што змаганне ідзе за праўду. Дык каму ж тады верыць? Відаць, і «праўда датуль застаецца праўдай, пакуль не пачне кіраваць» (В. Мігалік).