En la periodo 1887-1893 lernolibroj kaj informaj verkoj aperis en la rusa, pola, franca, germana, angla, hebrea, judgermana, bul- gara, rumana, sveda, itala, hispana, latva, ĉefia, dana, litova, portu- gala, estona.
Inter 1894 kaj 1898 sekvis la hungara.
En la periodo 1899-1903 aperis verkoj en la nederlanda kaj finna.
Inter 1904 kaj 1908 estis publikigitaj verkoj en la japana, kata- luna, araba, greka, slovaka, norvega, uikrajna, serba, tagala kaj
visaja (ambaŭ en Filipinoj) lingvoj.
Setovas la tre fruktodonaj jaroj 1909-1913, kiam aperis lernaj kaj informaj materialoj en la armena. islanda. kroata, turka, kartvela, kimra, slovena, ĉina, judhispana kaj tatara.
Dum la militaj jaroj, 1914-1918, aldoniĝis la persa, latina kaj astura lingvoj.
Kvar pliaj lingvoj, la korea, malaja, friula ikaj romanĉa estas notitaj en la periodo 1919-1923.
Fine, inter 1924 kaj 1928 aperis la unuaj materialoj en la albana.
Ekde 1929 aperis konsiderinda nombro da lernolibroj en la vera senco de la vorto por multaj el la menciitaj lingvoj, dum en pluraj aliaj kazoj la unuaj semoj ne donis pliajn fruktojn. Aliflanke, aperis lernolibroj por aliaj lingvoj, ekz. la afrikansa, baska, bretona, mon- gola, sinhala, taja kaj vjetnama. Verŝajne la nomtoro de ĉiuj publi- kigitaj lernolibroj estas pli ol 2.000 por sesdeko da lingvoj.
Ideon pri la lernolibroj, havigeblaj nuntempe en diversaj lingvoj, donas la listo en la Libroservo de UEA. Gi inkluzivas lernolibrojn, vortarojn kaj bazajn informilojn pri la strukturo de la lingvo. Jen la lingvoj en alfabeta sinsekvo: afrikansa, albana, angla, araba, bulgara, ĉelia, dana, finna, franca, germana, hebrea, hispana, hungara, indonezia, islanda, itala, japana, jida, kataluna, korea, kroata, litova, nederlanda, norvega, persa, pola, portugala, romanĉa, rusa, serba, sinhala, slovaka, slovena, sveda kaj turka, entute do en 35 lingvoj. Entute en la Libroservo troviĝas 244 diversaj nacilingvaj lernolibroj. Plej multnombraj estas en la angla lingvo (29); sekvas la franca (22); sur la tria loko estas la germana kaj nederlanda (po 20). Kompren- eble, ekzistas ankaŭ multaj aliaj lernolibroj, ne troviĝantaj en la menciita listo; ne nur en la 35 listigitaj lingvoj, sed ankaŭ en aliaj.
Por helpi al la verkantoj de lernolibroj UEA formis apartan Kontrolkomisionon de Lernolibroj. Gia tasko estas tralegi manuskrip- tojn, kiujn la aŭtoroj libervole prezentas al ĝi por kontrolo kaj sugestoj pri eventualaj plibonigoj. La Komisiono aparte atentas al korekteco de la eksplikoj pri la gramatikaj reguloj kaj leksikaj difi- noj. En ĝi troviĝas elstaraj konantoj de la lingvo, apartenantaj al malsamaj lingvaj familioj.
Tiu ĉi tuta abunda instrumaterialo estas utiligebla ne nur por kursoj de diversaj gradoj, sed, depende de la karaktero de la lerno- libro, ankaŭ por memlernantoj. Estas menciinde, ke en la lastaj jaroj aperis pluraj lernolibroj en diversaj lingvoj, speciale verkitaj por instruado de infanoj en la lernejoj aŭ ekster ili.
4.3.2 Internaciaj Lernolibroj
Apartan grupon formas la lernolibroj verkitaj komplete aŭ grand- parte en Esperanto, kaj tial utiligeblaj internacie. Tiaj lernolibroj kondukas la lernanton iom post iom de la plej simplaj gramatikaj reguloj al pli komplikaj formoj, vastigante senĉese la vortprovizon. Ekzistas jam sufiĉe multaj lernolibroj en tiu ĉi kategorio, uzataj ĉu por kursoj, ĉu en lernejoj, ĉu por memlernado.
Menciindaj estas la konata Ĉe-kurso, verkita de Andreo Cseh (Ce); la same konata Konversacia Esperanto-Kurso de F. SzilЈgyi; la moderna Esperanto I kaj Esperanto II de I. Szerdahelyi; la popu- lara Esperanto laŭ Metodo Friis de L. Friis; Elementa Legolibro de Esperanto de Mijake ŝihej kaj Intensiva Kurso de Esperanto de Nakamura t., ambaŭ el Japanio; la tre populara Privilegia Vojo de V. Setala; la pedagogie elstaraj Tom kaj Tina, Instrukcioj kun metodikaj konsiloj pri la uzo de Tom kaj Tina, kaj Tom kaj Tina en Flugmaŝino, ĉiuj tri de Ole Nederland.
Kreskanta nombro da lernolibroj estas taŭgaj por instruado de la Internacia Lingvo al infanoj en la lernejoj aŭ ekster ili. La menciita lernolibro de Szerdahelyi estas devige uzata en la lernejoj de Aŭstrio, Bulgario, Hungario, Italio kaj Jugoslavio, nome en la landoj, kiuj partoprenas en la t.n. Pedagogia-Didaktika Eksperimento. Ĝi estas ankaŭ proponita al ILEI kiel lernolibro unuece uzenda en ĉiuj lerne- joj, en kiuj Esperanto estas instruata.
Alia tre bona lernolibro por uzo en lernejoj estas Ni Parolu Esperanton de R. H. Markarian. Esperanto por Inĵanoj de G. Glad- stone Solomon estas taŭga por tre junaj geknaboj. Por instruado de Esperanto al infanoj estas bonege utiligeblaj an'kaŭ pluraj aliaj lernolibroj, eikzemple la menciitaj Privilegia Vojo kaj la du lerno- libroj pri Tom kaj Tina.
Kelkaj lernolibroj estas dediĉitaj al difinitaj medioj. Ekzemple, Petro, pŭblikigita de SAT, estas kursa lernolibro por laboristoj. Ĵamborea Lingvo de J. K. Hammer estas rektmetoda kurso por skoltoj, dum Ĉu Vi Parolas Tendare? de R. Corsetti kaj Mauro La Torre estas speciale verkita por la partoprenantoj de internaciaj labortendaroj.
Superflue diri, ke kiu ajn bona lernolibro — ĉu nacilingva, ĉu internacia — estas taŭge uzebla ankaŭ por instruado en fakaj aŭ aliaj specialaj medioj. Por vastigi la koncernan fakan aŭ specialan vortprovizon, la instruisto aŭ la memlernanto povas facile utiligi la respektivan fakan terminaron. Gis nun aperis 163 terminaroj por diversaj sciencaj branĉoj, fakoj kaj aliaj specialaj sferoj. Mult- nomhraj fakaj terminoj estis difinitaj en Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto (1970, de G. Waring'hien).
Emile Grosjean-Maupin (1863- 1933), la patro de Plena Vortaro de Esperanto.
Prof. Gaston Waringhien kun la manuskripto de Plena Ilustrita Vortaro, antaŭ ol transdoni ĝin al la eldonisto (julio 1966).
Mag. Vilho Setala aŭtoris la tre sukcesan internacian lernolibron Privilegia Vojo.
Aro da internaciaj lernolibroj por progresintoj kaj superaj kursoj ebligas profundigon de la scio akirita sur pli malalta nivelo. A1 tiu ĉi speco apartenas, ekzemple, Daŭriga Kurso post Cseh-Kurso de Margarete Saxl; Fundamenta Krestomatio, Proverbaro Espĉranta kaj Fundamento de Esperanto, ĉiuj de L. L. Zamenhof; EUernu! de F. Szilagyi kaj tuta aro da aliaj, egale uzeblaj por ĉiuj, kiuj deziras daŭre perfektigadi sian lingvoscion, same kiel en superaj kursoj aŭ en <kursoj por instruistoj de Esperanto.
4.3.3 Libroj por Superaj Kursoj kaj Instruistoj
Tute malgranda biblioteko da altvaloraj verkoj troviĝas en tiu ĉi kategorio, gravega por scienca studado de Esperanto en ĉiuj ĝiaj lingvaj ikaj instruaj aspektoj.
Apenaŭ necesas diri, ke la bazaj studlibroj estas la verkoj de Zamenhof, unuavice Fundamento de Esperanto, precipe ĝia 9-a eldono kun erikondukoj kaj lingvaj rimaAoj de A. Albault; Lingvaj Respondo}, precipe la 6-a eldono preparita de G. Waringhien; Ori- ginala Verkaro, redaktita de J. Dietterle.
La plej grava verko por la studo de la gramatiko de la Inter- nacia Lingvo estas Plena Gramatiko de Esperanto de K. Kalocsay kaj G. Waringhien. Ĝin kompletigas Vojaĝo inter la Tempoj de K. Kalocsay. Aliaj aparte menciindaj verkoj estas Fundamentaj Re- guloj de la Vortteorio en Esperanto, Raporto al la Akademio Espe- rantista, verkita de D-ro Rene de Saussure, tiama prezidanto de la Komisiono pri Vortfarado; Aktoj de la Akademio, eldonita de la Akademio de Esperanto; La Zamenhofa Esperanto kun kontribuoj de diversaj aŭtoroj.