La listo de gramofondiskoj fariĝas ĉiam pli longa. Inter ili pluraj aparte taŭgas por instruaj kaj lernaj celoj. Jen kelkaj: Esperanto- Prononcado por Anglalingvanoj de D-ro J. C. Wells, lektoro pri fonetiko en la Londona Universitato; pluraj diskoj de Ivo Lapenna, inter kiuj La Festparolado en la Inaŭguro de la 49-a UK en Hago, KuUura Valoro de la Internacia Lingvo, kaj Kia Devas Esti Inter- nacia Lingvo por Plenumi ĉiam pli Efike Tiun Rolon?, disko ankaŭ kun Mia Sopirata Naskiĝlando de Ljuba Knjazinskaja-Lapenna; Internacia Elparolo, la plej sukcesa disko de UEA kun prononc- instrua legado de personoj apartenantaj al 5 nacioj: M. Sudec, Marianne Vermaas, G. Pompilio, W. Schmid kaj la prezentanto Victor Sadler; Perfekta Prononcado kun la voĉoj de Peyronnet- Flego, Rodriguez kaj Emilija Lapenna. Kelkaj modernaj kursoj estas akompanataj de diskoj aŭ sonbendoj. Inter ili elstaras ĉu Vi Parolas Esperante? Kurso por Komencantoj de A. Pettyn kaj Espe- ranto-Programita de H. Behrmann.
La Magnetofona Servo de UEA, fondita en 1957 kaj gvidata de Rŭdiger Eichholz en Kanado, disponas pri ĉ. 300 diversaj sonbendoj kun paroladoj, prelegoj, monologoj, teatraĵoj kaj aliaj tekstoj. Mul- taj el ili taŭgas por perfektigi la prononcon. Similan rolon plenumas la radio-elsendoj en la Internacia Lingvo: ĉiutage oni povas aŭs- kulti diversajn staciojn, plej ofte kun vere modela pronoco. Mult- nombraj kantaroj kun internacia karaktero ebligas formi 'kantĥorojn aŭ aranĝi komunan kantadon, kio siavice helpas al pii bona mas- trado de la lingvo. A1 ĉio ĉi necesas aldoni diversajn periodaĵojn kun facilaj legaĵoj, kaj internacian korespondadon. Tiu lasta estas bonege organizita en la kadro de la Koresponda Servo Mondskala, fondita de UEA en 1957 kaj gvidata jam dum multaj jaroj de f-ino C. Hueter en Francio. KSM kunlaboras kun Internacia Ligo de Espe- rantistaj Instruistoj en la organizado de interlerneja korespondado. Similan funkcion realigas la modela Grajnoj en Vento, iniciatita kaj gvidata dum multaj jaroj de Marcel Erbetta en Svislando. La celo de GEV estas etoligi kulturajn interŝanĝojn inter gelernantoj, akti- vigi la infanojn al interpopola kunlaboro kaj progresigi la instruadon de la Internacia Lingvo en la lernejoj. Ĝi sukcese laboras sur tiu kampo organizante „rondojn" de deko da klasoj aŭ grupoj, kiuj eldonas tri fojojn jare komunan periodaĵon, ĉiam kun la sama titolo „Grajnoj en Vento", kaj kun kontribuoj nur de la junaj gelernantoj.
En ligo kun ĉio dirita oni devas ne forgesi la rolon de la lokaj Esperanto-societoj kaj de aliaj Esperanto-organizaĵoj. En la mondo nun ekzistas ĉ. 1.500 Esperanto-societoj, el kiuj multaj funkcias modele. La regulaj kunvenoj de la ldkaj societoj estas la lokoj, en kiuj daŭre vivas kaj evoluas la parolata lingvo, kaj tial ili estas, aldone al siaj aliaj agadoj, konstantaj lernejoj de la Internacia Lintgvo. Por komencanto aŭ eĉ progresinto, precipe por memler- nantoj, ne ekzistas pli bona lernejo por perfektigi la lingvoscion ol estas loka Esperanto-societo, en kiu pulsas vivo kaj en kiu oni aŭdas nur fluan, korekte prononcatan Esperanton.
Kombino de ĉiuj pritraktitaj rimedoj kaj helpiloj faciiigas la lernadon ikaj fortikigas la unuecon de la lingvo el ĉiuj vidpunktoj, inkluzive korektan prononcon. Kelkaj el tiuj rimedoj taŭgas nur por lernejaj aŭ eksterlernejaj kursoj. Aliaj — ekzemple diskoj, son- bendoj aŭ radio-programoj — estas tre bone utiligeblaj ankaŭ de memlernantoj. Unu afero estas certa: se oni vere deziras ellerni la Internacian Lingvon kaj daŭre perfektigadi sian scion, ne mankas rimedoj por atingi tion.
4.3.5 Postredakta Noto
Post la finredakto de tiu ĉi verko aperis aro da novaj lernolibroj. Tri el ili meritas apartan mencion. La unua estas Je Parle Esperanto, verkita de Jean Thierry laŭ la „Flash-metodo" kaj eldonita en 50.000 ekzempleroj de la fama Marabout Flash, kiu havas pli ol 900 venldejojn en Francio kaj en aliaj france parolantaj landoj. La dua estas A First Course in Esperanto de William Auld, publikigita de Channing L. Bete Co., Inc. en Usono. La tria estas VEsperanto sans peine de Jean Thierry, eldonita de la mondfama Assimil fine de 1973 en Parizo. La du lastajn lernolibrojn kompletigas sonbendoj.
4.4 INSTRUMETODOJ
La plej malnova, pure gramatika, metodo estas entenata en la Fundamento de Esperanto. Kiel montrite, ĝi konsistas el tri partoj kaj en la unua parto troviĝas la 16 fundamentaj reguloj de la Esperanta gramatiko. Kompreneble, neniu alia lingvo estas eller- ndola, des malpli sen instruisto, el tiel malabunda materialo. En Esperanto tio estas ebla pro ĝia relative granda facileco kaj sim- pleco de la gramatika strukturo. Praktike, ĉiuj personoj, kiuj eller- nis la lingvon en la 19-a jarcento, akiris sian lingvoscion laŭ tiu maniero. Ankaŭ nuntempe troviĝas tre multaj, kiuj ellernis la lingvon laŭ la sama metodo.
Antaŭ la Unua Mondmilito estis kutimo aldoni al la lernolibroj apartan „ŝlosilon", t.e. solvaron de ekzercoj kaj traduktaskoj, por ke la lernanto povu mem kontroli la korektecon de siaj ellabora-
La rekta metodo de A. Cseh dum jardekoj notadis spektaklajn rezultojn
Hermann Behrmann (supre) viciĝis inter la plej sukcesajn pedagogojn.
Tiberiu Morariu (maldekstre) estis tre populara Cseh-instruisto.
ĵoj. Tio faciligis la studadon de la lingvo, precipe al memŭernantoj.
Inter ia du mondmiiitoj aperis multaj novaj lernolibroj, pli taŭgaj, ĉar aranĝitaj laŭ nova metodo, 'kiun ikarakterizas pli inte- resa enhavo: mallongaj rakontoj, tekstoj rilatantaj al la ĉiutaga vivo, simplaj artikoletoj k.s., anstataŭ nudaj ekzercaj frazoj sen ia reciproka kunligo.
En la dudekaj jaroj Andreo Cseh (Ĉe), kiu instruis Esperanton al alilingvanoj, enkondukis tute novan, rektan metodon. Ĝi dankas sian ekziston al la fakto, ke A. Cseh devis gvidi kurson de Esperanto por diversnaciaj gelernantoj, plejparte laboristoj, Tio Okazis en 1920 en la transsilvania urbo Sibiu (Rumanio). Lernolibroj ne ek- zistis, kaj mendi ilin el eksterlando ne estis eble, ĉar la limoj estis ankoraŭ fermitaj. Cseh tiam decidis ne fari kurson en la ordinara senco de la vorto, sed simplan konversacion. Nigra tabulo kaj kreto helpis la instruiston, papero kaj krajono la lernantojn. La instruisto parolis en la komenco pri aferoj plej proksimaj al la ĉiutaga vivo kaj uzis nur la plej simplajn gramatikajn eiementojn. Iom post iom li transiris al temoj pli malproksimaj kaj ai pli mal- facilaj gramatikaj reguloj. Post dudek lecionoj de du horoj la ler- nantoj jam povis interparoli en Esperanto. La sukceso estis gran- dega. La bona rezulto instigis al organizo de similaj kursoj en tuta Rumanio, kaj poste sekvis invitoj al aliaj landoj. En 1930 estis fondita en Hago Internacia Ĉe-Instituto, (kies ĉefa celo estis eduki novajn geinstruistojn laŭ tiu metodo. Efektive, en nuraj kelkaj jaroj kreiĝis tuta malgranda armeo da Ĉe-instruistoj, kiuj, aldone al la kursoj de Cseh mem, instruis Esperanton en tre multaj landoj kaj konsiderinde kontribuis al disvastiĝo de la lingvo. Ankaŭ nun- tempe troviĝas geinstruistoj, aplikantaj tiun metodon, precipe sukcesan en medioj sen kono de gramatikaj subtiiaĵoj, kiujn donas mezgrada instruiteco.
La principoj de la metodo estas: neuzado de lernolibroj; neuzado de nacia lingvo, sed klarigo de la novaj vortoj per la jam lernitaj; komuna respondado de la kursanoj al la demandoj; aplikado de konversacio pri aktualaĵoj anstataŭ uzado de sekaj ekzemploj; abunda aplikado de humoro kaj ŝercoj; kiopodo atingi, ke la ler- nantoj mem eltrovu la regulon entenatan en la ekzempioj. La sŭkceso de la kurso laŭ tiu metodo multe dependas de la talento kaj personeco de !a instruisto.