Japanio
Takamatu: 1. Meizen Tanki Daigaku (Universitato); 2. ne- konata; 3. nekonata; 4. neikonata.
Takamatu: 1. Kagawa Daigaku (Universitato); 2. nekonata,
neikonata; 4. nekonata.
Jugoslavio
Zagreb: 1. Fakultet Ekonomskiih Nauka (Fakultato de Ekono- mikaj Scienooj), Universitato de Zagreib; 2. 1925 ; 3. lektorato; 4. nedeviga.
Koreo
Taegu: 1. Yeungnam Universitato; 2. 1951; 3. lektorato; 4. nedeviga.
Taegu: 1. Kyongbuk Universitato; 2. nekonata; 3. lektorato;
nedeviga.
Taegu: 1. Pedagogia Kolegio; 2. nekonata; 3. nekonata; 4. nekonata.
Nederlando
Amsterdam: 1. Universiteit va-n Amsterdam (Universitato de Amsterdam), Filologia Fakultato; 2. rekonfirmita en januaro 1969; 3. privatdocenteco; 4. nedeviga.
Pollando
Krakow: 1. Filologia Fakultato de Uniwersytet Jagiellonski; 2. 1946; 3. leiktorato; 4. nedeviga, sed ekzamena objekto.
Krakow: 1. Supera Pedagogia Altlernejo, Filologia Fakultato; 2. 1958; 3. l^ktorato; 4. nedeviga, sed ekzamena objekto.
Szczecin: 1. Agrikultura Altlernejo; 2-4 nekonataj.
Torun: 1. Universitato de N. Kopernik; 2-4 nekonataj. Usono
Elizabethtoum: Elizabethtown College (Kolegio), Departe- mento de Lingvoj; 2. 1951; 3. lektorato; 4. nedeviga.
Entute, do, ekzistas unu katedro kaj 29 lektoratoj en 16 landoj. Laŭ la statistiko de 1953, ekzistis 20 lektoratoj en 8 lanldoj, sed eĉ ne unu katedro.
Kompreneble, en sufiĉe multaj universitatoj estas plu farataj kursoj de Esperanto, sed tia instruado, kvankam tre grava, ne tro- viĝas en la universitataj programoj. Aparte menciindaj estas la kursoj en kelkaj usonaj universitatoj en 1971 kaj 1972. Ilia nombro multiĝas kaj oni povas atendi, ke baldaŭ formiĝos lektoratoj aŭ similaj gradoj kun konstanta karaktero almenaŭ en kelkaj el ili, ekzemple en Fort Lauderdale (Florido), en Carbondale (Suda Uli- nois), Berkeley (Kalifornio).
4.6.5 Konkludaj Rimarkoj
Kelkaj konkludoj altrudiĝas.
La unua estas, ke granda laboro jam estas farita ankaŭ sur tiu ĉi kampo, ofte kun pozitivaj rezultoj. Iom atenta studo de la pu- blikigitaj materialoj montras, ke en la postfrulita periodo estas farita daŭra, solida progreso, kvankam certe ne spektakla, malgraŭ multaj malfacilaĵoj. Evidentiĝas ankaŭ, ke en muitaj kazoj estas rimarkebla konsiderinda fluktuado: enkonduko de la lingvo en la lernejojn kaj instruado dum kelkaj lernejaj jaroj, kaj subita mal- apero el la instruprogramoj. Aliflanke, ekzistas ankaŭ multe da konstanteco en aliaj kazoj: seninterrompe la samaj lernejoj aperas en la statistikoj. Estas senidufoe, ke la situacio multe dependas ne nur de la kvalito kaj amplekso de agado en lernejaj medioj, ĉu fare de unuopuloj, ĉu de la kompetentaj Esperanto-organizaĵoj, sed ankaŭ de la starpunikto, kiun havas la edukaj aŭtoritatoj; kaj tiu starpudkto siavice multe dependas de la ĝenerala politika klimato en unuopa lando en difinita periodo.
Plua konkluldo estas, ke la malsamecoj rilate la atingojn estas ofte tre grandaj. Se en difinita periodo Esperanto estas instruata en 171 lernejoj kun 5.429 gelernantoj nur en unu lando (Jugoslavio en 1959-60), dum en ĉiuj aliaj 26 landoj ĝi estas instruata en 175 lernejoj kun entute 7.708 gelernantoj, en multaj landoj eĉ nur en unu aŭ du lernejoj kun kelkdeko da gelernantoj, tiam forestas la ekvilibro, kiu estas esence grava por instruado de lingvo vere internacia laŭ siaj karaktero kaj celo. Tio, samtempe, klare indikas la vojon por plua agado: paralela vastigaldo de Esperanto-instruado en kiel eble plej multaj lernejoj de diversaj landoj laŭ la modelo de la kunordigaj aktivadoj de Maribor. Nur paralela, samtempa, maksimume egala vastigo garantias solidajn sukeesojn kaj la finan oficialigon en formo de interŝtata komvencio.
4.7 ESENCA BIBLIOGRAFIO
La Esperanto-Societo (diversaj aŭtoroj). Eld. de UEA, Rotterdam 1966.
Stojan, P. E., Bibliografio de Internacia Lingvo. Geneve 1929. Ŝirjaev, I., (ĉefred.), Enciklopedio de Esperanto. Vol. I kaj II.
Budapest 1933-34. Zamenihof, L. L., Fundamento de Esperanto (notoj kaj lingvaj ri-
markoj de D-ro A. Albault). Marmande 1963. Zlatnar, P., Esperanto kaj Lernejo. Ljubljana 1959.
Periodajoj:
CED-Dokumentoj en la serio B, precipe B/IV/1-15 kaj B/V. Jarlibro de UEA, Dua Parto, Rotterdam, 1947-1972, aparte en la ĉapitroj pri lernejoj ekde 1964; aparte ankaŭ p. 133-183 en la Jarlibro por 1971.
DUA PARTO
LITERATURO
ĈAPITRO 5
KARAKTERIZOJ DE LA ESPERANTA LITERATURO
5.1 ESPERANTO KAJ LITERATURO
La Internacia Lingvo estas antaŭ ĉio lingvo. Lingvo estas la mani- festiĝo de la hereda homkapablo paroli: tiu lasta evoluis dum la homiĝa procezo, paralele al la evoluo de la laborteknikoj kaj do paralele al la kompleksiĝo de la sociaj rilatoj kaj vivo.
Lingvo estas interhoma socibaza komuniksistemo, kiu esence kon- sistas el bone difinita, analizebla son-sistemo (kie la sonoj estas en limigita nombro), kaj el bone difinitaj, analizeblaj signif-unuoj (kon- sistantaj el son-kunmetajoj). La kunmeto de la signif-unuoj laŭ analizeblaj reguloj estas la premiso de analizebla homa lingvo: tio signifas, ke homa lingvo devas kapabli transdoni teorie senfinajn signifojn (t.e. realeoo-analizerojn, formitajn laŭ lingvaj kategorioj, ĝenerale apartaj laŭ la lingvoj), per nur limigita nombro da lingvaj (sonaj) signoj.
En ĉiu lingvo, la lingva uzo devas kiel eble plej proksimiĝi al socia normo, por ke ĝia efikeco (komprenateco) estu maksimuma.
Sed la socia normo estas io ekstrapolita: ĝi ekzistas ja, sed nur kiel struktura centro, kiel fakta centro de ekzistantaj lingvo-tensioj, do kiel rezultanto de la interago de pluraj fortoj, nur malofte kon- verĝaj.
Tiu socia normo, kiun ni konsideras dinamika, speguliĝas en la individuoj: inter la socia lingvonormo kaj la lingvo plene individua (kiu povas eventuale esti eĉ nekomprenebla) ekzistas individua normo, kiu estas la rezultanto inter la neceso esti komprenata kaj la neceso enkategoriigi en la ekzistantajn lingvokategoriojn (penskategoriojn)
ankaŭ perceptojn esence fremdajn al tiuj lingvaj (pensaj) kategorioj.
Estas ĝuste la neceso esprimi lingve nelingvajn spertojn, tio, kio kreas problemon de lingva „elvokiveco" (la problemon de la afekcia nuanco de la lingvo-esprimoj).
Necesas tamen ion tuj klarigi: nelingvaj kategorioj (ekz. afekciaj perceptoj) povas esti tre bone esprimataj per nelingvaj rimedoj: voĉ-aliigo, eksklamoj (aĥ!, oj!), vizaĝesprimoj, gestoj, korpa sinteno, parolrapido, ktp.
Sed en la literatura skriblingvo, kiu dependas ja de alia, aparta socia normo, ĉar ĝi estas uzata alicele kaj sub aliaj kondiĉoj (skribe!) ol la parollingvo, la afero ne estas tiel simpla.
Oni povas uzi eksklamojn, sakrojn, k.a., kompreneblajn, ĉar ak- ceptitajn en lingva normo, aŭ uzi ortografiajn signojn.
Oni povas ,,eksplike" aldoni klarigojn pere de frazo aŭ adjektivo (kiuj kutime ne povas redoni la tutan intencitan mesaĝon).
Oni povas uzi metaforan eksplikon (tradician — aŭ tute novan, se ĝi estas senpere travidebla).
(ĉ) Oni povas uzi.... nenion! Kaj lasi, ke la leganto mem komprenu, laŭ sia eduko, gusto, socia deveno, vivepoko. Ofte estas tiel, kiam verkisto skribas en tre persona lingvo aŭ por difinita sociklaso. Kaj pro tio ni rimarkas la jenan fenomenon: multaj el la „asoci- iĝoj", kiujn ni perceptas en la verkoj de la klasikuloj, fakte venas de nia hodiaŭa persona interpreto, kaj ne estis celitaj de la tiamaj aŭtoroj: ni rigardas ilin tra ĉi-epokaj okulvitroj, kaj eltiras kon- kludojn konformajn al nia hodiaŭa lingva kaj literatura sen- temecoj.