Ды рынула вада з Дуная,
З Дуная ціхага, з беражка крутога.
Там тры конюхі ды коней паілі.
Ды рынула вада з Дуная,
З Дуная ціхага, з беражка крутога.
Там тры дзевачкі ды ваду бралі.
Ды рынула вада з Дуная,
З Дуная ціхага, з беражка крутога.
Іваначка кажа, я Ганначку люблю,
Я Ганначку люблю і за сябе вазьму.
Ліза адразу згадала велічны і прыгожы Дняпро, які быў бачны з гары ў канцы дзедавага агарода, і зноў ёй захацелася перанесціся туды і жыць там заўсёды, нікуды не пераязджаючы. Але тут жа падумала, а дзе той Дунай, пра які спявае баба Малаша. Я ж ехала на возе, ніякае ракі не бачыла. Яна спытала ў мамы, якая завіхалася ля печы, варачы вячэру:
— А дзе той Дунай?
— Дунай. Далёка, гэта за мяжою. Не ў нашай краіне.
«Дзіўна, — падумалася Лізе, — чаму баба Малаша спявае пра нейкую раку, якую ніхто не бачыў, няхай бы лепш пра мой Дняпро паспявала, а я б паслухала. Толькі, мусіць, няма такой песні, інакш усе б яе ведалі». Тата часам таксама спяваў розныя песні, асабліва Лізе падабалася, як хораша ён выводзіць пра васількі:
Ах, васильки, васильки,
Много мелькало вас в поле,
Помню у самой реки
Вас собирали для Оли.
Оля любила реку,
Оля рекой любовалась,
Поздней порою она
С милым на лодке каталась.
Песня была доўгая і жаласлівая, апавядалася ў ёй пра тое, як тая дзяўчына ўтапілася, а васількі збіралі ёй на магілу. Спявалася там пра нейкую безыменную раку, не пра Дняпро. А Лізе хацелася, пачуць песню менавіта пра сваю любімую раку, непаўторную і велічную, якая раскрываецца з гары такая спакойная, у зялёнай аправе вербалозу. Гара парасла бярозкамі, асінкамі, арэшнікам, а той бераг да самага гарызонту спрэс пакрыты сінім лесам. Як жа добра і радасна там жыць.
9
Вёска рыхтавалася да Вялікадня. Жанчыны выносілі з хат падушкі і посцілкі, каб яны прасохлі і праветрыліся. Усе платы былі абвешаны рознакаляровым сялянскім багаццем. У Малашынай хаце таксама кіпела праца. Нявестка пабяліла печ і сцены, памыла вокны, пашаравала лавы, ажно святлей стала ў пакоі. Ліза старалася не замінаць дарослым, назірала за працаю, выходзіла на двор, сядзела на прызбе, жмурылася ад яркага сонца і ўсё спрабавала ўявіць, якое ж яно будзе тое свята. З хаты раз-пораз выходзілі ці баба Малаша, ці мама, нешта рабілі на дварэ, пасля зноў ішлі ў хату. Вецер калыхаў прыгожы бабін андарак, ручнікі і посцілкі на плоце. Можна было доўга назіраць, як варушыцца і моршчыцца тканіна, быццам жывая. Потым дзяўчынка заўважыла мурашоў, якія бегалі каля прызбы, і доўга сачыла за іхняю мітуснёй.
А назаўтра быў Вялікдзень. Тут ужо і Лізіна дапамога спатрэбілася. Яна разам з бабаю падмяла вуліцу каля свайго двара і пасыпала жоўтым пясочкам. Гэтак зрабіла кожная гаспадыня. Потым усе вяскоўцы выйшлі на вуліцу з размаляванымі кошыкамі, напоўненымі рознымі прысмакамі і чакалі, калі з’явіцца бацюшка. Ён прыехаў на кані, апрануты ў каляровую рызу, спачатку памаліўся, а потым хадзіў і пырскаў з пэндзля на кошыкі святою вадою.
Пасля ўрачыстага сняданку са свянцонаю ежаю, Ліза дома не заседзелася, а выправілася на вуліцу. Ёй далі з сабою падарунак — яйка, фарбаванае цыбульнікам. З ім яна і пайшла ў другі канец сяла, дзе ўжо збіраліся ў гурт маладыя мужчыны і хлопцы, наладжвалі велікодныя гульні з рознакалёрнымі яйкамі, качалі іх па разорцы, білі яйка аб яйка, выбіраючы мацнейшае. Нехта махляваў, папярэдне заліваў яйка волавам або выточваў з дрэва. Але махлярства з ганьбаю для ўладара падробкі выкрывалася, ашуканца адлучалі ад гульні. Падлеткі пераймалі гульні дарослых, паводзілі сябе гэтак жа, хваліліся сваім багаццем. Каму ўдавалася сабраць па радні найбольш яек, таму зайздросцілі.
У Лізы было толькі адно яйка, яна яго трымала ў руцэ, але ніхто не звяртаў на яе ўвагі. І яна не імкнулася ўвязвацца ў чужую гульню, толькі назірала збоку, але чужою тут сябе не адчувала. Ёй падабалася назіраць за ўсім, што адбываецца навокал.
Па абедзе яна выправілася наведаць старую таполю, якую бачыла на скрыжаванні дарог, калі ездзіла з татам па сена. Зялёная шчэць травы пад магутным дрэвам яшчэ толькі прабівалася з-пад зямлі, а навокал валялася мноства шэрых кутасікаў, якія скідвала таполя са сваіх галін, мусіць, у падарунак Лізе да Вялікадня. Дзяўчынка назбірала гэтых суквеццяў, уявіла іх сваімі авечкамі і пагнала на пашу. Тых авечак, што адбіваліся ад статку, яна заварочвала, як гэта рабіла звычайна суседка Клемава Вера. Клема людзі за вочы чамусьці называлі Пеўнем. Ён сапраўды быў трохі падобны на гэтую самавітую птушку. Ганарыста пасаджаная галава на доўгай шыі з вострым кадыком стварала ўражанне, што яе ўладальнік калі і скажа нешта, дык вельмі важнае. Да Лізы, захопленай сваім уяўным статкам, падышлі незнаёмыя вясковыя дзяўчаты, цікаўна разглядвалі, чым займаецца малая.