Выбрать главу

84 LVis., VI, 5, 18 Erv.; VI, 5, 16 Erv. Ср. VI, 1, 2 Ch.

85 LVis, VII, 3, 3.

86 LVis., III, 6, 2 Ch. Речь идет о родственниках первой жены.

87 LVis., III, 3, 2.

88 В монастырском уставе Фруктуоза предусматривалась возможность совместного выступления такой родственной группы против монастырских властей. Fruсt. Regula monastica: Si quis sane ex nobis contra regulam cum parentibus, germanis, filiis, cognatis vel propinquis aut certe cum fratre secum habitante consilium de absente supradicto patre nostro inierit...

89 LVis., III, 2, 2.

90 LVis., IV, 2, 2; IV, 2, 13; IV, 2, 18 Ch.; IV, 5, 1 Ch.; IV 5, 4 Ch.; VI, 5, 21 W.

91 LVis., IV, 2, 20 R.: Omnis ingenuus vir adque femina sive nobilis seu inferior, qui filios vel nepotes aut pronepotes non reliquerit, faciendi de rebus suis quidquid voluerit indubitanter licentiam habebit; nec ab aliis quibuslibet proximis, ex superiori vel ex transverso venientibus, poterit ordinatio eius in quocumque convelli... В закон Кодекса Леовигильда, касавшийся прав на наследование сестрами имущества отца и матери, Эрвигием была включена оговорка - "если он (т. е. брат наследницы) умер без завещания". LVis., IV, 2, 7 Erv.

92 LVis., IV, 5, 2 Ch.; V, 2, 2 Ch.; V, 2, 4.

93 LVis., III, 1, 2; III, 1, 7; III, 4, 5; IV, 3, 3. Интересно отметить, что во время реконкисты, согласно фуэрос, в число наиболее близких родственников включались примерно такие же родичи. Так, право убивать врага при осуществлении кровной мести имели отец, сын, брат, дядья, двоюродные братья, деверь. Fuero de Sepulvedo, с. 51. См. Е. Hinojosa. Das germanische Element im spanischen Recht, S. 53.

94 О большой семье у франков см. А. И. Неусыхин. Ук. соч., гл. III, 1.

95 LVis., X, 1, 13: Quod si culturas suas longius extendisse cognoscitur et sibi alios ad excolendos agros forte coniunxerit, aut plures filii vel nepotes in loci ipsius habitatione subcreverint...

96 LVis., IV, 2, 18 Ch.: Quod si filius, habens uxorem et filios, patre vivente recesserit, antequam ci pater suus omnem portionem, que ei contingebat, inplesset, et ipse cum patre vivens filios, quos reliquerat, vivente avo mortui fuerint... Si vero filius cum patre in commune vivens nihil ab со portionis acceperit...

97 LVis., IV, 5, 1 Ch.: ...utilitatibus publicis nihil possint omnino prodesse, quos oportuerat cum virtute parentum iniundum sibi laborem inexcusabiliter expedire.

98 CEur., 321: Qui novercam superduxerit, omnes facultates maternas filiis mox ferormet; ne, dum filii cum rebus ad domum transeunt alienam, novercae suae vexentur iniuriis.

99 CEur. 321; ср. LVis., IV, 5, 5.

100 LVis., IV, 2, 2; IV, 2, 5 Ch.; X, 1, 2: Divisione factam inter fratres, etiam si sine scriptura inter eos convencrit, permanere iubemus... Form. Wisig. 33. Cartula pactionis.

101 LRVis., G, 6, 3: ...per emancipationem filii sui iuris efficiuntur. LRVis., CTh. V, I, 3; Filia quam fiduciatam nominavit, hoc est emancipata.

102 Form. Wis., 34.

103 LVis., IV, 5, 5: ...nec sibi aliquid, dum filius vivit, exinde pater vel mater vindicare presumant.

104 LVis., III, 1, 8: ...portionem suam, sive divisam sive non divisam, quam de faculatate parentum fuerat consecutura, amittat (если вопреки воле братьев выходит замуж за человека низшего звания).

105 Отец в случае нужды мог даже продать детей в рабство (LRVis., N. Val. XI, 1); дети при жизни отца не могли вступать в брак без его разрешения (LRVis., Р. S. II, 20, 2); все, приобретенное сыном, жившим в доме отца, принадлежало главе семьи (LRVis., G. 2, 1); отец в завещании назначал опекунов своим детям (LRVis., G. I, 7).

106 CEur., 321. Ср. LVis., IV, 2, 13.

107 LVis., IV, 5, 1 Ch.: ...flagellandi tamen et corripiendi eos, quamdiu sunt in familia constituti, tam avo quam avie, seu patri quam matri potestas manebit.

108 LVis., III, 1, 2: Si quis puellam cum volumtatem patris sponsatam habuerit, et ipsa puella, contemnens volumtatem patris ad alium tendens, patri contradicat, ut illi non detur, cui a patre fuerit pacta, hoc ita eam nullo modo facere permittimus.

109 Ibidem: Et si fratres vel mater eius aut alii parentes malo volumtati eius consenserint, ut eam illi traderent, quam ipsa sibi contra paternam volumtatem cupierat, et hoc ad effectum perduxerint, illi, qui hoc macinaverunt, libram auri dent, cui rex iusserit. Обычное право, сохранявшееся в Вестготском королевстве наряду с официальным, очевидно предоставляло родственникам более обширные возможности. Характерно, что в цитируемом законе, там, где речь идет о выдаче девушки замуж, вместо "отца" (как было в первоначальной редакции) Эрвигием вставлено parentes (в данном случае "родственники").

110 LVis., III, 3, 7; LVis, III 4, 7.

111 LVis., III, 1, 8.

112 LVis., III, 2, 8.

113 Conc. Tolet. III, can. 10: Ut viduis pro castitate violentiam nullus inferat, et ut mulier invita virum non ducat. LVis., III, 3, 11 Ch.: Illi quoque, qui puellam ingenuam viduam vel absque regiam iussionem marito violenter presumserint tradere, quinque libras auri ei, cui vim tecerint cogantur exolvere; et huiusmodi coniugium, si mulier dissentire probatur, irritum nihilhominus habeatur.

114 LVis., III, 4, 2.

115 CEur., 276: Si quodcumque ante adventum Gothorum de alicuius fundi iure remotum est et aliqua possessione aut vinditione aut donatione aut divisione aut aliqua transactione translatum est, id in eius fundi, adque a Romanis antiquitus probatur adiunctum, iure consistat.

116 CEur, 289.

117 Ibid., 277.

118 Ibid., 286, 294, 296, 308, 309, 320.

119 CEur., 276: Cum autem proprietas fundi nullis certissimis signis aut limitibus probatur... eligat inspectio iudicantium... Cp. CEur., 274, 275.

120 В этом отношении законы Эйриха шли даже дальше, чем судебник Гундобада - в высокой степени романизированная варварская правда. Согласно этой правде, фактический владелец мог сохранить за собой чужую землю, если владел ею 30 лет (L. Burg., tit. 79, 3). Готские же законы в аналогичных случаях не признавали какой-либо давности и требовали восстановления права собственности. СЕur., 275: Nec contra signa evidentia ullum longe possessionis tempus opponat.

121 Paul. Pell. Eucharist., v. 520.

122 CEur., 306.

123 CEur., 308.

124 А. д'Орс высказывает предположение будто в одном из фрагментов кодекса Эйриха имеется в виду продажа готских sortes (СЕur., 304.) (см. A. d Ors. Op. cit., р. 210). Однако фрагмент этот настолько испорчен, что ничего определенного о его содержании сказать нельзя.

125 См. А. И. Неусыхин. Ук. соч., стр. 287-290.

126 СЕur., 323; LVis, IV, 5, 5; IV, 2, 16 R.

127 CEur., 308: Ille vero qui falsa donatione circumventus aliquid in utilitate donatoris expendit, aut ab ipso donatore recipiat aut ab eius heredibus... CEur., 312. См. A. Gаrсia Gаllо. Nacionalidad у territorialidad del derecho en la epoca visigoda, p. 104.

128 CEur., 320: ...si parentes sic transierint, ut nulla fuerit testamenti ratio, puella inter fratres aequalem in omnibus habeat portionem; quam usque ad tempus vitae suae usufructario iure possideat, post obitum vero suum terras suis heredibus derelinquat, de reliqua facultate faciendi quod voluerit... in eis potestatem... Здесь речь идет о дочери, ставшей монахиней. Но судя по началу испорченного текста этого фрагмента, подобный же порядок наследования применялся вообще по отношению к дочерям. См. К. Zeumеr. Ор. cit., NA Bd XXVI, S. 97.

129 CEur., 294: Venditionis haec forma servetur, ut, seu res, seu mancipia seu quodlibet animalium genus venditur... Cp. LVis., V, 4, 7: Vinditionis hec forma servetur, ut seu res aliquas vel terras seu mancipia vel quodlibet animalium genus venditur...

130 Fragm. Gaud. XIV: ...neque vicissitudinem requirat.

131 LVis., IV, 2, 1: Ut sorores cum fratribus equaliter in parentum hereditatem succedant. Si pater vel mater intestati discesserint, sorores cum fratribus in omni parentum facultate absque aliquo obiectu equali divisione succedant.

132 LVis., IV, 2, 10: Has hereditates, que a materno genere venientibus, sive avunculis sive consubrinis seu materteris, relincuntur etiam temine cum illis, qui in uno propinquitatis gradu equales sunt, equaliter partiantur.

133 LVis., IV, 2, 9 Ch.: Nam iustum omnino est, ut, quos propinquitas nature consociat, hereditarie successionis ordo non dividat.

134 Ibid.: Femina ad hereditatem patris aut matris, avorum vel aviarum, tam paternorum quam maternarum, et ad hereditatem fratrum vel sororum sive ad has hereditates, que a patruo vel filio patrui, fratris etiam filio vel sororis relinquantur, equaliter cum fratribus veniant.

135 CEur., 327.

136 В Бревиарий Алариха вошло римское постановление сходного характера. См. LRVis., CTh. V, 1, 24 I.

137 LVis., IV, 2, 18 Ch.: ...nepotes ex filio vel filia, qui patre vel matre supreste mortui fuerint, integram de rebus avi vel avie, quam fuerant pater eorum aut mater, si vixissent, habituri, percipiant portionem.

138 CEur., 328: Qui moritur, si avum paternum et maternum relinquit, ad avum paternum hereditas mortui universa perlineat. Но если оставались дед по отцу и бабка по матери, то они получали равные доли наследства.

139 LVis., IV, 2, 6 Ch.: Quotiens qui moritur, si avum paternum aut maternum relinquat, tam ad avum paternum quam ad avum maternum hereditas mortui universa pertineat... Et hec quidem equitas portionis de illis rebus erit, que mortuus conquisisse cognoscitur.

140 H. Brunner. Beitrage zur Geschichte des germanischen Wartrechts. Abhandlungen zur Rechtsgeschichte Bd II, Weimar 1931, SS. 222-223; К. Zеumеr. Op. cit., N. A., Bd. XXVI, SS. 140-141.

141 LVis., IV, 5, 1 Ch.: ...ideo, abrogata legis illius sententia, qua pater vel mater aut avus sive avia in extraneam personam facultatem suam conferre, si voluissent, potestatem haberent, vel etiam de dote sua facere mulier quod elegisset in arbitrio suo consisteret; LVis., IV, 5, 2 Ch.: Quia mulieres, quibus dudum concessum fuerat de suis dotibus iudicare quod voluissent..

142 CEur., 319.

143 LVis., V, 2, 4.

144 В законе отмечается, что в случае недостойного поведения женщина утрачивает подаренное ей имущество; оно переходит не к ее детям, как это следовало бы ожидать, а к наследникам дарителя - ad heredos donatoris legitimos. CEur., 319.