Аднойчы ў суботу, пад Новы год, мы выбраліся на паляванне — утрох: я, Сцяпан Кузьміч і дзядзька Іван — той сваяк, які пакінуў на хутары хату. Усе пры стрэльбах, нават для мяне выпаралі ў кладоўцы запыленую аднастволку: хоць сказалі, і дае асечку, затое лёгкая. З двара выйшлі раненька: паветра цёмна-сіняе, а снег — блакітны; мёртвыя, сухія былкі лебяды на ім чарнелі як намаляваныя тушшу. Босы (на лапах у яго былі белыя «шкарпэткі», ці, інакш, сам руды, меў «босыя» лапы), звечара не кормлены, старанна нюшкарыў па свежым снезе, што выпаў уначы, чмыхаў каля купін; хвост, звычайна апушчаны, загнуўся да спіны і падрыгваў, як у авечкі. Босы заекатаў, нечакана для мяне, у хмызняку, потым схаваўся ў сасонніку. Я зняў стрэльбу і пабег туды, куды паказаў мне дзядзька Іван: на прагаліну ў сасонніку, дзе была, мусіць, дарога. Брэх аддаляўся некуды ў глыбіню, і я пайшоў паціху. Следапытныя навыкі ў мяне такія-сякія былі: яшчэ школьнікам я часта хадзіў у лес з суседавым сабакам (вядома, без стрэльбы) і ведаў, што заяц бегае кругам і — хочаш не хочаш — вяртаецца на тое месца, дзе яго паднялі.
Я стаяў на ўзлеску пад сасонкаю, заціснуўшы ў падпашшы аднастволку; як ні затойваў дыханне, серабрысты шнурок — святло ад месца — звіхаўся то на адзін бок ствала, то на другі. Крокі за тры ляжала пад снегам дарога, каляіны якой былі пазначаны дзвюма паралельнымі спадзінкамі, цямнейшымі, чымся горбік, што пабліскваў між імі дробнай разнаколернай імглою.
Я так прудка ўядаўся вушамі ў сабачы брэх, што нечакана пачуў дзіўныя гукі: «ііціріцр-ііціріцр»; яны то заціхалі, то набліжаліся, і тады, у нейкі момант, мне здавалася, што нада мною звіняць камары, як улетку на Сажы. Я ўжо забыўся на сабаку, а толькі лавіў гэта незвычайна тоненькае папіскванне ўверсе. Раптам з сасны, з галіны, на якой ляжаў боханам снег, сасмыкнулася ўніз лёгенькая, акурат папяросны дым, блакітнаватая пасмачка; слізгануўшы па ёй вачыма, я ўбачыў дробненькую, бы мятлік, птушачку, крыльцы якой трымцелі ў паветры, як маленькі прапелер; яна раз-пораз торкалася даўгаватай дзюбкаю ў шыгалле і кару на галіне, не садзілася ні на міг: пералятала вышэй ці ніжэй; натапырваючы востры, як шыльца, аранжавы чубок, тачылася пад снег. Зразумеў: мне пашчасціла ўбачыць рэдкую ў нашых беларускіх лясах птушачку, якую за драбнату называюць еўрапейскім калібры, а сапраўдная назва яе — каралёк.
У адно імгненне я пачуў сабачы брэх і ўбачыў зайца: ядавітае, залівістае яхканне сабакі было недзе зусім блізка, а заяц каціў па дарозе проста на мяне. Я разгубіўся і не памятаю, ці наўмысна гахнуў паверх зайца, лічы, у самае неба, ці ў спешцы не адвёў да адказу курок, і ён шчоўкнуў міжвольна. Заяц крутнуў з дарогі і неяк мякка, лёгка, не кранаючыся зямлі, пасігаў у сасоннік.
Праз нейкую хвіліну на дарогу выскачыў сабака, пранёсся міма і адчайна, акурат папракаючы мяне, няўдаліцу, хапянуў каля маіх ног снегу; крута заламаў на заечы след.
Каралькоў не было відаць — дзіва што: такім стрэлам слана садзьме, не тое што нейкіх пушынак. У мяне ў самога звінела ў вушах, і я не чуў, а толькі бачыў, што да мяне трухае дзядзька Іван і ўсім сваім выглядам пытаецца: «Ну што?..» У яго расхрыстаны кажух і аўчыну на грудзях з двух бакоў шчытна пабяліў іней; стрэльбу ён трымае ў руцэ.
— Прабег, — сказаў я, паказваючы на заечы след.
— А ты што, тута і стаяў? — Дзядзька Іван спыніўся, ён часта дыхаў, у яго гарэлі шчокі, акурат на канцы вусоў уселіся два снегіры. — Ну і стралок, па совісці сказаць, з цябе!.. — ён засмяяўся, без з’едлівасці, хутчэй паблажліва, як бы з гонарам, што не такая простая гэта штука — паляванне. — Цяпер касавокі махане далёка — можна перакурыць...
Падышоў і Сцяпан Кузьміч, спытаў у мяне, як бег заяц — па дарозе ці поперак перамахнуў. Я сказаў — што пёр насутыч мне.
— Я таксама бачыў яго, — Сцяпан Кузьміч зняў рукавіцы, засунуў у кішэнь, — падалося, бытта грудзіна ў яго ў крыві... Можа, думаю, параніў...
— Не-е! — чамусьці з радасцю ўсклікнуў я. — Пульнуў... само... вышэй.
Сцяпан Кузьміч пахітаў галавою і болей нічога не сказаў.
Мы селі на паваленую сасніну з абсечаным галлём; ад пня ў наш бок мышка прастрачыла ланцужок кропак-слядоў. Мудрасць лесу не толькі ў тым, што ён, бывае, маўчыць, а і ў тым, што прымушае, як разумны субяседнік, думаць. З яго патаемных гушчароў глядзіць насцярожаная немата, выплывае нябачнымі хвалямі, ахутвае і бярэ ў палон ніколі не разгаданая тайна жывой існасці.