Эл выйшаў з кабіны і спераду абышоў свой «гудзон».
— Канешне, перапішу, — сказаў ён, адкруціў каўпачок і заліў у радыятар вады.
— Два, кажаш?
— Ага, два.
— Куды ж вы едзеце?
— На поўдзень. Там нам работу даюць.
— Сапраўды? Цяпер работы… сталай работы мала.
— У нас там прыяцель працуе, — сказаў Эл. — Там у нас пэўная работа. Ну, бывайце. — Грузавік развярнуўся і, падскокваючы на ўхабістай вулачцы, выехаў на гравійку. Жоўтае святло фар пагойдвалася над дарогай, правая фара паміргвала — недзе быў дрэнны кантакт. Пры кожным штуршку ў кузаве бразгаў і грукатаў нічым не замацаваны кухонны посуд.
Ружа Сарона ціха застагнала.
— Дрэнна сябе адчуваеш? — запытаўся дзядзька Джон.
— Ага. Увесь час сябе дрэнна адчуваю. Адпачыць бы дзе-небудзь у ціхім месцы. І чаго гэта мы паехалі, лепш дома засталіся б. Былі б дома, Коні з намі быў бы. Вывучыўся б на каго-небудзь і месца добрае атрымаў бы.
Эл і дзядзька Джон маўчалі. А што ёй скажаш пра Коні?
Каля пафарбаваных у белы колер варот фруктовай плантацыі да грузавіка падышоў вартаўнік.
— Зусім едзеце?
— Ага, — адказаў Эл. — Едзем на поўнач. Работу там атрымалі.
Вартаўнік накіраваў прамень ліхтара на машыну, падняў ліхтар вышэй і асвятліў брызентавы навес. Маці і бацька з халоднай абыякавасцю глядзелі проста на яркае святло.
— Добра. — Вартаўнік расчыніў вароты. Грузавік павярнуў налева і паехаў да шашы № 101, вялікай аўтастрады, што цягнулася з поўдня на поўнач.
— Ты ведаеш, куды ехаць? — запытаўся дзядзька Джон.
— Не, — адказаў Эл. — Еду абы-куды. Абрыдла мне ўсё гэта.
— У мяне ўжо хутка, — з пагрозай у голасе сказала Ружа Сарона. — Хоць бы добрае месца знайшлі.
У халодным начным паветры чулася ўжо дыханне першых замаразкаў. З фруктовых дрэў абапал дарогі пачынала ўжо ападаць лісце. Маці сядзела на паклажы, прыхіліўшыся спінай да бакавога борта, бацька сядзеў насупраць, тварам да яе.
Маці гукнула:
— Ну як там табе, Том?
Пачуўся прыглушаны голас:
— Цеснавата. Плантацыю ўжо праехалі?
— Ты там асцеражней. Нас могуць спыніць.
Том крыху падняў край матраца. У цемры грузавіка брынкнуў металічны посуд.
— Закрыцца паспею, — сказаў Том. — Толькі не хачу, каб мяне схапілі ў гэтай пастцы. — Ён прылёг, абапёршыся на локаць. — Чорт, і халаднавата ж стала, га?
— Хмары збіраюцца, — сказаў бацька. — Зіма, кажуць, ранняя будзе.
— А што, вавёркі высока на дрэвы забраліся ці насенне з травы асыпаецца? — хмыкнуў Том. — Якіх толькі прыкмет не навыдумляюць! Знойдзецца і спецыяліст — па сподніках надвор'е прадкажа.
— Ну, не ведаю, — сказаў бацька. — Я, здаецца, зіму ўжо чую. А каб цвёрда сказаць, трэба тут доўга пажыць.
— Куды мы едзем? — запытаўся Том.
— Хто яго ведае. Эл налева павярнуў. Здаецца, едзем той самай дарогай, па якой прыехалі.
Том сказаў:
— Ніяк не вырашу, што лепей. Калі ехаць па галоўнай шашы, больш палісменаў нам стрэнецца. Як убачаць мяне з такім тварам, адразу сцапаюць. Можа, па прасёлках ехаць?
Маці сказала:
— Стукні там Элу ў сценку. Няхай спыніцца.
Том пастукаў кулаком па кабіне, грузавік стаў на краі шашы. Эл вылез з кабіны і падышоў да задняга борта.
Руці і Ўінфілд вызірнулі з-пад коўдры.
— Ну, што там у вас? — запытаўся Эл.
Маці сказала:
— Трэба параіцца, як далей быць. Можа, лепш прасёлкамі ехаць. Так Том кажа.
— Гэта праз мой твар, — паясніў Том. — Могуць пазнаць. Першы ж фараон затрымае.
— Дык куды ж тады? Я думаў, на поўнач. Мы былі на поўдні.
— Так і трымай, — сказаў Том. — Толькі прасёлкамі.
Эл запытаўся:
— Можа, спынімся дзе-небудзь тут, пераначуем, а ранкам паедзем?
Маці паспешліва прагаварыла:
— Не, рана яшчэ. Трэба далей ад'ехаць.
— Добра. — Эл сеў за руль, і машына паехала далей.
Руці і Ўінфілд зноў накрыліся з галавой коўдрай. Маці крыкнула:
— Як там Уінфілд, нічога?
— Ага, нічога, — адказала Руці. — Ён спіць.
Маці зноў прытулілася да борта.
— Нейкае дзіўнае пачуццё — быццам на цябе палююць. Я злая стала.
— Усе азлобіліся, — сказаў бацька. — Усе. Ты бачыла, якая бойка сёння была ў садзе? Мяняюцца людзі. Ва ўрадавым лагеры злых не было.
Эл збочыў на гравійную дарогу, і жоўтыя агні фар загайдаліся над яе палатном. Фруктовыя дрэвы нарэшце скончыліся, пайшлі баваўняныя палі. Яшчэ дваццаць міль праехалі між бавоўніку, круцячы і пятляючы палявымі дарогамі. Далей дарога пацягнулася ўздоўж зарослай хмызам рэчкі, потым павярнула на бетонны мосцік і на другім баку зноў пайшла берагам. Нарэшце фары асвятлілі доўгі рад чырвоных таварных вагонаў без колаў і каля дарогі — вялікі шчыт з надпісам: «ПАТРАБУЮЦЦА ЗБОРШЧЫКІ БАВОЎНЫ». Эл запаволіў ход. Том глядзеў праз шчыліну між бакавымі планкамі. Праз чвэрць мілі пасля апошняга вагона Том пастукаў у сценку кабіны. Эл затармазіў машыну на абочыне і выйшаў.