Сон сном, а Грышка маляваў сабе, як і што будзе далей, — ну вернецца Міша праз год — куды яму? Канешне, зноў заягліць, як да арміі, на геолага ісці. А гэта, як на Грышкаў розум — бадзяжнае жыццё — па гарах, тайзе, пясках лазіць... Заманліва, канешне, але... Але ці для Мішавай натуры такая работа. Ён што агонь, рэзвы, неабачлівы, як тады на Глубцы, з канём... мог бы ўтапіцца. А ўдабавак — горды, як чорт. Каб гэту рэзвасць ды на добрае скіраваць, Мішу б цаны не было, гарэла б усё ў ягоных руках... Да зямлі трэба яго, зямля — яна ўсіх лечыць, бацька казаў...
І тут Грышка ўлавіў думку, якая спярша акурат варам яго абдала, закруцілася-зазвінела ў галаве, бы пчала. Ён ухапіўся за яе і ўжо не адпускаў — сеўшы пад лазню, круціў яе і так, і гэтак — блага, што рукамі не памацаеш, і чымся далей над ёю мучыўся, тым ясней праяўлялася, крэпла, прыдавала радасці. Грышка падняўся, акінуў паглядам гарод — сотак пятнаццаць ён займае, расце на ім бульба, яблынькі сохнуць пачалі, некалькі выкарчаваў; схіліў, бы ў жалобе, жоўтую галаву-кацелку сланечнік, што выткнуўся з-за паграбні; магутна стаялі адно ліпы — адцвіталі ўжо, скідвалі свой жаўтацвет, пакідаючы замест яго зялёныя мяккія бубкі, што к восені зацвярдзеюць, а ўвесну, яшчэ пры снезе, на вусіках-прапелерах разляцяцца па гародзе, прарастуць у траве пад плотам. Грышка падышоў да ліп, змераў перамежак між імі — набіраецца метраў дваццаць. Але, Грышка пашкроб галаву, навошта шчаміцца, ён паставіць хату крышачку воддаль, каб галіны ліп адно краналіся даху і сцен, затулялі ад нягоды. Так, гэта думка прыбілася зусім зняцяйкі, бо выспявала, мабыць, не адзін год, і цяпер так ускалыхнула Грышку, што ён не мог суняцца, спакойна разважаць, а бегаў, як ачмурэлы, па гародзе, прыкідваў і замяраў. Услед хадзіў сабака, Босы, нюхаў зямлю, акурат правяраў, ці свая, ці не чужая.
І цяпер ніякая-ніякая сіла, ніякія і нічые ўгаворы-адгаворы не перапруць Грышку на інакшае — ён цвёрда наважыўся будаваць сыну хату: сказаў жа ў апошні міг: «Тата, чакай мяне!..» Прыйдзе, ажэніцца... Хаця тут цяперака і дзеўку са свечкаю шукаць трэба — раней адна Чубатчыха магла ашчаслівіць усю Малінаўку нявестамі... Хоча, няхай са свету бярэ, як ён сам некалі, Грышка, узяў. Так ці іначай, сям’ю завядзе, і трэба будзе свая хата, свой курэнь, як кажуць, а ён, Міша, будзе ў ёй «хазяінам». Навошта яму чужы, мітуслівы свет, куды ўсе рвуцца і адкуль з плачам варочаюцца, але ўжо не могуць адарваць сябе ад яго — во, хаця б той Валодзька Шапялёў... І ўнукаў яму, Грышку, край хочацца — не прывозных, інкубатарных, як у Шапялёвых, а сваіх, пастаянных, выняньчаных ад пялёнак...
Першае, што Грышка зрабіў назаўтра, — гэта з’ездзіў у лясніцтва і выпісаў пятнаццаць кубаметраў лесу: пакуль надыдзе восень ды скапаюць бульбу, дык і вытралюе, сцягне хлысты на пагон, там распілуе, а тады ўжо прасцей будзе рубіць з бёрнаў хату.
...З гаркавым дымком спаленага на сядзібах бульбоўніку прыйшла восень. Як баючыся, што запазнілася, яна неяк вобміг зжаўціла на ліпах лісце, вецер шуршэў ім, мёртвым, падбіваў да частаколу, круціў разам з папераю ў закутках, а то паднімаў у паветра, што сваёю празрыстаю яснасцю аж калола ў вочы, і нёс у чыстае поле. На пагоне, сабраўшыся ў чародку, дажыроўвалі астатнія дні шпакі, крута заломвалі ўверх, спытваючы моц крылаў перад далёкаю дарогаю. Толькі, бадай, вароны з усяго птушынага царства пачувалі сябе спакойна — мерна, ківаючы хвастамі, расхаджвалі ўслед за трактарам; шукаючы спажыву, разбівалі шэрымі дзюбамі свежыя камякі зямлі, ляніва пераляталі і бестурботна патрэсвалі пер’ем, акурат выстаўлялі яго перад хмарамі — такімі ж шызавата-цёмнымі і густымі, яны выплывалі з-за небасхілу маленькімі рэдзенькімі шматкамі, якія ўсё згушчаліся, зрасталіся ў вялізныя кудзелі, з якіх ужо сыпаўся шорсткі, ядраны халадок.