Thom Merrilin trok aan een snorpunt. ‘Zo zo, verzonnen schepsels uit mijn verhalen. Dus dat zijn ze? Kerels als jullie moeten wel overal geweest zijn, lijkt mij.’
Rhand hield zijn mond stijf dicht; hij was er bijna zeker van dat ze het mikpunt van een grap waren, maar Perijn reageerde. ‘Wij zijn alledrie al helemaal in Wachtheuvel en Devenrit geweest. Maar weinig mensen uit het dorp hebben zo ver gereisd’ Hij schepte niet op, dat deed Perijn zelden. Hij vertelde gewoon de waarheid.
‘Wij hebben ook de Slikken gezien’ voegde Mart eraan toe en hij klonk opschepperig. ‘Dat is het moeras aan de andere kant van het Waterwold. Daar gaat helemaal niemand heen behalve wij – ’t is daar een en al drijfzand en veengrond. En er gaat ook niemand naar de Mistbergen, maar wij hebben het een keer gedaan. Tot de voet ervan, tenminste’
‘Nee maar, zo ver?’ mompelde de speelman, die nu voortdurend langs zijn snor streek. Rhand dacht dat hij een glimlach verborg en hij zag Perijn fronsen.
‘Het brengt ongeluk de bergen in te trekken’ zei Mart verdedigend. ‘Dat weet iedereen.’
‘Pure dwaasheid, Martrim Cauton’ onderbrak Egwene hem boos. ‘Nynaeve zegt..’ Ze hield zich in, haar wangen kleurden roze en de blik die ze Thom Merrilin schonk, was niet zo vriendelijk als eerst.
‘Het hoort niet dat u... Het is niet...’ Haar gezicht werd roder en ze zweeg. Mart knipperde met zijn ogen, alsof hij een vermoeden kreeg van wat er gaande was.
‘Je hebt gelijk, kind’ zei de speelman ietwat schuldbewust. ‘Ik bied nederig mijn verontschuldiging aan. Ik ben hier om te vermaken. Ach, mijn tong heeft me altijd al in moeilijkheden gebracht’
‘Misschien hebben wij niet zo ver gereisd als u’ zei Perijn op vlakke toon, ‘maar wat heeft Rhands lengte met dat alles te maken?’
‘Alleen dit, kerel. Straks mag je proberen mij op te tillen, maar je zult niet in staat zijn mijn voeten van de grond te krijgen. Jij niet en die lange vriend van je niet – Rhand, hè? – en elke andere man ook niet. Nou, wat zeg je daarop?’
Perijn snoof lachend. ‘Ik denk dat ik u kan optillen, hier en nu.’ Maar toen hij naar voren stapte, gebaarde Thom Merrilin hem achteruit te gaan. ‘Later, kerel, later. Wanneer er meer mensen staan te kijken. Een artiest heeft publiek nodig.’
Er had zich wat volk op de Brink verzameld nadat de speelman de herberg was uitgekomen, jonge mannen en vrouwen en kinderen die stil en met grote ogen toekeken vanachter de ruggen van de oudere toeschouwers. Ze keken allemaal alsof ze wachtten op wonderen van de speelman. De witharige man keek rond – hij leek de mensen te tellen – maar zuchtte toen en schudde lichtjes het hoofd.
‘Ik veronderstel dat ik jullie maar beter alvast iets kan laten zien, zodat jullie het snel aan anderen kunnen doorvertellen. Nietwaar? Een voorproefje van wat jullie morgen op het feest zullen zien.’
Hij stapte naar achteren, sprong opeens draaiend en buitelend omhoog en landde met het gezicht naar het publiek op de oude stenen fundering. Sterker nog, terwijl hij neerkwam begonnen er drie ballen – rood, wit en zwart – tussen zijn handen te dansen.
Een zacht geluid ontsnapte aan de toeschouwers, half verbazing, half voldoening. Zelfs Rhand vergat zijn ergernis. Hij grijnsde snel naar Egwene en kreeg een verrukte blik terug voor ze zich beiden omdraaiden om al hun aandacht op de speelman te vestigen.
‘Jullie willen verhalen?’ declameerde Thom Merrilin. ‘Ik heb verhalen en ik zal ze jullie schenken. Ik zal ze voor jullie ogen tot leven brengen’ Een blauwe bal voegde zich vanuit het niets bij de andere, daarna een groene en een gele. ‘Verhalen van grote oorlogen en grote helden, voor mannen en jongens. Voor vrouwen en meisjes, de hele Verhalenreeks van Aptarigine. Verhalen van Artur Paendrag Tanreall, Artur Haviksvleugel, Artur de Hoge Koning, die eens heerste over alle landen vanaf de Aielwoestenij tot aan de Arythische Oceaan en zelfs nog verder. Wonderbaarlijke geschiedenissen van vreemde mensen en vreemde landen, van de Groene Man, van zwaardhanden en Trolloks, van Aiel en Ogier. De duizend verhalen van Anlay de Wijze Raadsvrouwe. Jaem de Reuzendoder. Hoe Susa Jaim Kimstapper temde. Mara en de drie dwaze koningen.’
‘Vertel ons over Lenn,’ riep Egwene. ‘Hoe hij naar de maan vloog in de buik van een arend van vuur. Vertel over zijn dochter Salya, die tussen de sterren wandelde.’
Rhand keek vanuit zijn ooghoeken naar haar, maar Egwene keek gespannen naar de speelman. Ze had nooit van verhalen over avonturen en lange reizen gehouden. Ze hield het meeste van grappige vertelsels of verhalen over vrouwen die mensen beetnamen waarvan men dacht dat ze slimmer waren dan ieder ander. Hij wist zeker dat ze om verhalen over Lenn en Salya had gevraagd om hem te pesten. Zij wist toch best dat de wereld daarginds geen plek was voor mensen van Tweewater? Luisteren naar avonturenverhalen of ervan dromen, was één ding, maar als ze zich vlak bij je afspeelden, werd het iets heel anders.
‘Dat zijn oude verhalen,’ zei Thom Merrilin en plotseling jongleerde hij met drie gekleurde ballen in elke hand. ‘Verhalen van de Eeuw vóór de Eeuw der Legenden, menen sommigen. Misschien zelfs nog ouder. Maar ik heb alle verhalen, weet je, van Eeuwen die zijn geweest en die zullen komen. Eeuwen waarin mannen de hemelen en de sterren bestuurden en Eeuwen waarin de mens rondzwierf als een broeder van de dieren. Eeuwen van wonderen en Eeuwen van gruwelen. Eeuwen die eindigden met vuur uit de hemel en Eeuwen die aan sneeuw ten onder gingen, waarin ijs landen en zeeën bedekte. Ik heb alle verhalen en ik ga alle verhalen vertellen. Verhalen over Mosk de Reus met zijn Speer van Vuur die rond de wereld reikte en zijn oorlogen met Alsbet, de Koningin van het Al. Verhalen over Materese, de Heelster, Moeder van het Wonderbaarlijke Kind.’
De ballen dansten nu tussen Thoms handen rond in twee kruisende banen. Zijn stem leek bijna te zingen en hij draaide zich al pratend langzaam om, alsof hij de toeschouwers overzag om zijn succes te meten. ‘Ik ga jullie vertellen over het einde van de Eeuw der Legenden, over de Draak en zijn poging om de Duistere los te laten in de wereld van de mensen. Ik zal vertellen over de Tijd van Waanzin, toen Aes Sedai de wereld verbrijzelden, over de Trollok-oorlogen, toen mensen tegen Trolloks streden om de heerschappij over de wereld; over de Oorlog van de Honderd Jaren, toen mensen tegen mensen streden en de naties van onze tijd werden gesticht. Ik zal de avonturen van mannen en vrouwen vertellen, van rijk en arm, klein en groot, trots en nederig. De Belegering van de Zuilen van de Hemel. Hoe vrouwe Karil haar echtgenoot genas van snurken. Koning Darith en de Val van het Huis...’
Onverwacht stopte zowel de woordenstroom als de dans van de ballen. Thom graaide eenvoudigweg de ballen uit de lucht en hield op met praten. Rhand had niet gemerkt dat Moiraine zich bij de luisteraars had gevoegd. Lan stond naast haar, hoewel hij wel tweemaal moest kijken om de man te zien. Een tel lang keek Thom steels naar Moiraine, zijn gezicht en lichaam doodstil, behalve toen hij de ballen liet verdwijnen in zijn ruimvallende jasmouwen. Toen maakte hij voor haar een buiging met sierlijk gespreide mantel. ‘Ik vraag u vergeving, maar u komt zeker niet uit dit gewest?’
‘Vrouwe!’ siste Ewin scherp. ‘Vrouwe Moiraine.’
Thom knipperde met de ogen, boog toen opnieuw, dieper nog. ‘Ik vraag u wederom om vergeving... eh, vrouwe. Ik wilde u niet beledigen.’
Moiraine maakte een vergevend gebaar. ‘Ik heb er geen aanstoot aan genomen, bard. En mijn naam is gewoon Moiraine. Ik ben hier inderdaad vreemd, een reiziger als u, ver van huis en alleen. De wereld kan een gevaarlijke plaats zijn als men een vreemdeling is.’
‘Vrouwe Moiraine verzamelt verhalen,’ kwam Ewin tussenbeide. ‘Verhalen over dingen die hier in Tweewater zijn gebeurd. Hoewel ik niet weet wat er hier gebeurd kan zijn om er een verhaal over te vertellen.’
‘Ik vertrouw erop dat u mijn verhalen eveneens zult waarderen... Moiraine.’ Thom keek haar duidelijk behoedzaam aan. Het leek wel of hij het niet zo leuk vond haar hier aan te treffen. Plotseling vroeg Rhand zich af wat voor soort vermaak een vrouwe als zij aangeboden kreeg in een stad als Baerlon of Caemlin. Het kon zeker niet beter zijn dan een speelman.