Г е л е н а
Забараняю.
К а л і н о ў с к і
Як можна?
Г е л е н а
Каліноўскі Канстанцін,
Не я вас разлучаю з ёй, а — млын!
Абураная Г е л е н а выходзіць.
Каліноўскі паволі асоўваецца на канапу.
Да яго паціху падыходзіць А р ц ё м Я ц ы н я.
Зазірнуў у твар.
Падобна на тое, што Кастусь прыдрамнуў.
Арцём здзіўлена паківаў галавой,
пасля асцярожна вынес з-за стала крэсла.
Так яны i сядзяць:
Кастусь, а на супраць яго ў крэсле — Яцына.
Але вось Каліноўскі ачнуўся.
К а л і н о ў с к і
Хто гэта тут?
А р ц ё м
Пан не пазнаў Арцёма?
Яцыну?
К а л і н о ў с к і
Ты?.. Пазнаў, пазнаў, вядома.
Яшчэ тут нехта быў...
А р ц ё м
Хто ж быў?.. Сяляне,
Жандарскі афіцэр. Ён вёў дазнанне,
Пасля яго была Гелена ў вас.
К а л і н о ў с к і
Я не пра ix... Мне гэта сном якраз
Здаецца ўжо... A іншае яскравай,
Хоць i далёкай, падаецца явай.
Тут лес шумеў... Тут чалавек між дрэў
Стаяў. Ды на мяне ён не глядзеў,
А на магілу свежую, i слёзы
Яго цяклі на крыж, на ліст бярозы,
Што ўжо жаўцеў на тым лясным грудку.
Дзіцё грудное, стоячы ўбаку,
Трымала бабка... Пэўна павітуха.
А лес шумеў так безнадзейна глуха...
Ты пабляднеў, Арцём? Цябе здзіўляе
Мой прывід?.. То не прывід, а такая
Хвароба... Нервы... Нечаканы ўдар.
А р ц ё м
Ах, Яська, Яська! Яська-гаспадар
З-пад Вільні! Хіба жартаваць так можна
З жыццём... Лісткі чытаць не асцярожна.
Каб мы не згаварыліся гуртом,
Гарэў бы, Яська!
К а л і н о ў с к і
Ведаю, Арцём.
А р ц ё м
Хадзем са мной. Жаню я заўтра сына.
Пасля хаўтур, што стацца тут маглі,
Вяселле Яську памагчы павінна.
К а л і н о ў с к і
Але ж, збірацца трэба.
А р ц ё м
Дык пайшлі.
Дажджавік
Ганак хаты Арцёма Яцыны. Падворак.
З трох бакоў яго абступілі хвоі, якія далей пераходзяць у бор.
Праз расчыненыя вокны далятае людская гамана, песні, музыка. Вяселле. З хаты выходзяць, а пасля ідуць падворкам М а р ы с ь к а i К а л і н о ў с к і .
К а л і н о ў с к і
Прыйшла!
М а р ы с ь к а
Ад нас да гэтай хаты блізка,
Вярста, не больш, калі ісці напрост.
К а л і н о ў с к і
Адна вярста? Не! Тысячаю вёрст
Учора мне мой кожны крок, Марыська,
Здаваўся, калі я пакінуў дом
З тваім акном, што над маім акном.
Не думаў я, хоць мне сказаў Арцём,
Што ты таксама прыйдзеш на вяселле.
А ты прыйшла. Якраз насупраць села.
Не верыў я... Не ведаў, што скажу,
Пакуль сляза твая не паглядзела
Праз дым застолля на маю слязу.
Я ўдзячны ёй.
М а р ы с ь к а
За што?
К а л і н о ў с к і
Слязе маёй
Твая сляза сказала без вагання,
Што, варты ганьбавання i выгнання,
Я ўсё ж не вінаваты перад ёй.
М а р ы с ь к а
Я ведаю, што не ліхі намер
Цябе ў наш дом прывёў, куды цяпер
Табе навек заказана дарога.
A ўсё ж, Кастусь, чаму ты мне нічога
Не гаварыў?
К а л і н о ў с к і
Для рызыкоўных спраў
Разумная не шкодзіць засцярога.
М а р ы с ь к а
Пра млын маўчаў.
К а л і н о ў с к і
Я хіба не казаў
Табе аб грознай навальнічнай хвалі,
Якая можа знішчыць караблі,
Не толькі човен той, што мы абралі?
А слова, а зарок, што мы далі
На два гады з табой адзін другому,
Хіба яны — не прадчуванне грому
Таго, які над намі прагрымеў?
Дык радуйся. Яшчэ маланка дрэў
Не спапяліла! Нельга вінаваціць
За гэта лёс.
М а р ы с ь к а
Ты не баяўся страціць
Мяне.
К а л і н о ў с к і