Прабач. Я сам таму не рад.
М а р ы с ь к а
То як нам быць? Як мне пазбыцца страт
Невідавочных... тых, якіх нямала
Вакол мяне? Хіба не бачыш ты,
Не заўважаеш — я ўжо іншай стала.
Душу рассеклі мне на два пласты.
На зоркі дзве. Адна з ix счэзне знічкай...
Але якая?.. Я табе мілей
Графіняю, Кастусь, альбо мужычкай?
К а л і н о ў с к і
Ты для мяне адна, як i раней.
Як i раней, ты для мяне — дзяўчына,
Якую навучаў Арцём Яцына
Зямлю араць i слаць у лузе лён.
З якой гуляў ягоны сын Лявон
У хованкі на бацькавым гарышчы
Тады, як быў, як ты, яшчэ малым,
З якім ты бульбу ў вогнішчы лясным
Пякла i танцавала на ігрышчы.
М а р ы с ь к а
Я так i знала. Сядзем.
К а л і н о ў с к і
Пасядзім.
Яны садзяцца на паграбню.
Земляны верх яе зарос густой,
наўмысля не пакошанай травой.
Зацішна тут i ўтульна пад зялёным крылом бярозы.
М а р ы с ь к а
Нам не зашкодзіць даўняе суседства
Ляснога дрэва, цёплай паграбні.
Я тут сядзець любіла з малалецтва,
З бярозкай размаўляць у цішыні.
З ёй уяўлялі мы гушчар глыбокі
I племя невядомых нам бяроз,
Дзе, можа быць, i мой пачаўся лес,
Для сэрца блізкі, для вачэй далёкі,
I таямнічы для міжвольных слёз.
Да дрэў, як да калысак, цягне, браце,
Народжаных у лесе, а не ў хаце.
К а л і н о ў с к і
Ты пра сябе гаворыш?
М а р ы с ь к а
Не. То — сон,
А можа, летуценне даўніх дзён.
Мне плакаць бы цяпер, ды я не плачу,
Хоць i выразна ў цёмных хмарах бачу
Наступны дзень... Ужо ахутаў змрок
Сланечнікі... Хадзем туды, мой любы,
Каб ix пялёсткі апалілі губы,
А ix пылок мне вочы завалок,
Марыся Ямант не баіцца згубы.
К а л і н о ў с к і
Ты не павінна гэтак гаварыць.
Пылок... пялёсткі... Што яшчэ за спевы?
Адкуль такія?
М а р ы с ь к а
Ад прабабкі Евы
Хутчэй за ўсё. Адкуль яшчэ ім быць?
К а л і н о ў с к і
Забудзь іх. Супакойся. Прытуліся
Да сэрца, як да цёплай паграбні.
Пабудзь са мной, як у былыя дні.
Ты для мяне адна... адна... Марыся.
Дагарэла ў небе зара. Праспявалі пеўні.
Змаўкае вясельная музыка,
І ў вокнах гасне святло.
Ноч ахутала падворак, але ненадоўга.
Пачынае світаць.
Першыя промні сонца застаюць Марыську
i Каліноўскага на тым жа месцы. Яны цалуюцца.
М а р ы с ь к а
Нас бачыць сонца — сорам! Час дадому.
К а л і н о ў с к і
Пара i мне.
М а р ы с ь к а
А можа б, пачакаў?..
К а л і н о ў с к і
Не зручна мне.
М а р ы с ь к а
Чаму?
К а л і н о ў с к і
Казаў Арцёму
Я, што пайду.
М а р ы с ь к а
Аднекуль, з-пад Пастаў,
Вандроўныя прыехалі музыкі.
У ix, я чула, танцаў кош вялікі!
Застанься! Не адзін гуляюць дзень
Вяселле ў нас.
К а л і н о ў с к і
Я на яго наклікаць
Магу бяду, як з'явіцца мой цень —
Нядрэмны капітан, яго Вялікасць
Жандар... (Цалуе Марыську.) Пайду!
М а р ы с ь к а
А сонечны прамень
Так i цікуе нас праз радкалессе.
Ах, бедны, бедны! — я яму скажу...
Сачы за намі, сонца, колькі ўлезе,
Не бойся, я прыстойнасці мяжу
Не перайшла! Ад сораму ніколі,
Як не згарэла ўжо, то не згару.
К а л і н о ў с к і
Няўжо?
М а р ы с ь к а
Маўчы. Я з сонцам гавару!
К а л і н о ў с к і
Пагавары ca мной. А з ім —даволі.
М а р ы с ь к а
Ты ж ведаеш i сам, які цяжар
На плечы мне ўзвалілі. Я — тавар,
А мой пасаг — разменная манета.
Мне ўжо сватоў падшуквае Рагнеда.
К а л і н о ў с к і
Раздай зямлю сялянам. Жаніхі
Адваляцца, як п'яўкі... У спакоі
Пакінуць кут, што пад аховай хвоі.