К а л і н о ў с к і
Цяпер я знаю, хто ты. Ты — Юрась,
Каму каля Анэлінай магілы
Капаеш дол?
Ю р а с ь
Сабе на гэты раз.
Капаю дол, бо жыць не маю сілы.
К а л і н о ў с к і
Я б не рабіў так. Шкода белы свет,
Зямлю, людзей з ix доляю жабрачай.
На снезе твой кажух i пісталет...
Страляцца будзеш?
Ю р а с ь
Я рашыў іначай.
У ямку лягу. Зверху кажухом
Накрыюся. Засну пад спеў мяцелі,
I думаць буду — гэта спеў Анэлі.
К а л і н о ў с к і
Хто ж пахавае?
Ю р а с ь
Можа быць, Арцём.
К а л і н о ў с к і
А як не знойдзе?
Ю р а с ь
То бяда малая...—
Засыпле снег, а цёплы дождж вясной
Абмые, грунт размые, пахавае
I прашуміць травой над галавой.
Хто субяседнік мой? Чаго жадае?
К а л і н о ў с к і
Ты — час былы, я — час наступны твой,
Нас падзяліў рубеж святла i ценю.
Ты не пакінуў мне i зерня жменю...
Ю р а с ь
Пакінуў я...
К а л і н о ў с к і
Не шмат. Адзін партрэт
Анэлі.
Ю р а с ь
Я пакінуў запавет.
К а л і н о ў с к і
Ты запавет не мне пісаў, а брату.
Ю р а с ь
Як брат адмовіцца, то на расплату
З адступнікам я даў табе дазвол.
Ca зброяй разам пакладзі на стол,
Адхілены, аддадзены знявазе,
Мой ліст!
К а л i н о ў с к i
Твой запавет — адчаю крык.
Ю р а с ь
Я знаю: брат мой — пан, а ты — мужык.
Варожасць паміж вамі пачалася
Не сёння i заціхне не цяпер,
I, можа быць, перажыве цябе.
Хто ведае? А можа, ёй i ў часе
Канца няма?.. Маўчыш? Не забывай:
Калі адчай, то ў гэтым — мой адчай.
Каліноўскі ачнуўся.
Побач з ім на ўслоне сядзіць гаспадар.
К а л i н о ў с к i
Яцына?
А р ц ё м
Я.
К а л i н о ў с к i
Нядаўна тут ca мной
Хтось размаўляў?
А р ц ё м
Не. Яська сам з сабой
Тут гаварыў. Так, як у сне гавораць.
Стаміўся... Сном кароткім не агораць
Дарог, трывог з відна i да цямна.
К а л і н о ў с к і
Марыська дома?..
А р ц ё м
Тут яшчэ яна.
З маёнтку наязджае рэпецітар,
Што граф наняў. Цалюткі дзень амаль
Чытае кніжкі... Так... З-за чорных літар
Не бачыць свету белага, на жаль.
К а л і н о ў с к і
Выходзіць, не ў настроі.
А р ц ё м
Не ў настроі.
Сланяецца змрачнейшая ад хмар.
Перасялілася, жыве ў пакоі
Тым самым, дзе дазнанне вёў жандар.
К а л i н о ў с к i
Як нам сустрэцца з ёй?.. Хоць на паўслова.
А р ц ё м
Крый божа! Не карай яе сурова!
Яна, як пакахае, то ні вір
Не страшны ёй, ні жвір, ні манастыр.
Яна, як маці... Свет забыць гатова.
Ты пашкадуй яе, мой камандзір!
Я ўжо на ты, як свой... i прабачэння
Не папрасіў...
К а л і н о ў с к і
Кажы, Арцём, кажы...
А р ц ё м
Я ведаю, у Яські ёсць сумленне.
Не пераходзьце страшнае мяжы...
Перачакай,яна перачакае,
А можа, i забудзецца.
К а л i н о ў с к i
Наўрад.