Хуткасць

М а р ы с ь к а

Не можаце пазнаць?.. А я пазнала
Парыжскае Камуны генерала.
У р у б л е ў с к і
Няўжо Марыська?..

М а р ы с ь к а

Так.

У р у б л е ў с к і

Даруйце, цяжка
Вачам згадзіцца... Не! Вы не манашка
Для ix... A незабыўная радзіма,
Якой да твару не пасуе схіма.
Даруйце... I расказвайце хутчэй,
Ну як там Нёман наш?.. Як i раней,
Ён у Балтыйскае ўпадае мора?

М а р ы с ь к а

Сама хацела б ведаць... Я не ўчора
Прыехала сюды з манастыром
Візантыйскім. Ён цяпер — мой дом,
Мой край, мой Нёман.

У р у б л е ў с к і
Што на барыкады
Марыську прывяло?

М а р ы с ь к а

(гледзячы на камунараў)
Трывожным сном
Спяць перад новым боем федэраты,
З рук стрэльб не выпускаючы сваіх.
Я Кастуся шукаю сярод ix.
Ён, пэўна, тут? Даведацца прыйшла...
(Урублеўскі маўчыць.)
Сем доўгіх год не верыць сэрца страце.
Я Кастуся калісьці пракляла,
Ён мне назад вярнуў мае пракляцце.
Больш, чым сябе, ён, грэшных нас любіў...
На злосць манастыру i змрочным ночкам
Не раз мне ў снах з'яўляўся ён Чарноцкім,
A ў ясны дзень у марах — Яськам быў.
Здаецца, што i тут я размаўляю
З ім, як з жывым. Ён не памёр. Я знаю,
Ён тут павінен быць.

У р у б л е ў с к і

Каб не прысуд
Смяротны, каб не смерць, ён быў бы тут.

М а р ы с ь к а

Ах, генерал! Маўчыце. Я не веру.
Перадсвітальную цішыню парушыў гул гармат.
Затрымцелі шыбіны ў вокнах.
Прахапіліся камунары.

П е р ш ы ф е д э р а т

Зноў Цьер паспаць не даў.

Д р у г і ф е д э р а т

Паспім, сябры,
Пасля, як зубы абламаем Цьеру
Аб форт Іўры.

У р у б л е ў с к і

Усе на форт Іўры!
Вестыбюль гасцініцы апусцеў.
Недзе непадалёк часцей i часцей кладуцца снарады.
Парахавы дым засцілае вокны.

М а р ы с ь к а

(прыслухоўваючыся да гукаў бою)
Хамуціус, Хамуціус!..