… Çимун çавна сисмест-ха. Нюра пĕр кĕтмен çĕртен тупăннă кун вăл вĕçĕмсĕрех ун тавра явăнчĕ. Хĕр унпа çынра вăрттăн калаçма васкаманшăн та кăмăлсăрланмарĕ Çимун. Шыранă телей сасартăк тупăннăшăн савăн-нипе, Нюра унран сивĕннĕ пек пулнине те туймарĕ вăл. «Çынран вăтанать. Хамăр ялсем нумай-çке кунта», — шухăшларĕ çеç. Тульккĕш каç пулсан та пĕр-пĕр тĕм айĕнче хĕрпе калаçса лараймарĕ, апăрша. Нюра, хăйĕн янташĕсене, кӳршисене тупнипе савăннă пек пулса, каçа хăйĕн кӳршĕ çыннисемпе калаçса ирттерчĕ.
Çавах пĕррехинче тӳлек те улах вырăна чĕнсе илчĕ-илчех Çимун савнă хĕрне. Анчах мĕн ĕмĕтленни пулмарĕ. Нюра мăйран пырса уртăнмарĕ, темшĕн куçран пăхма та вăтанчĕ. Çимун хăй ăна хытă юратнине пĕлтерсен тата пĕрлешме сĕнсен те, хĕр хирĕç чĕнме васкамарĕ, ачашшăн куçран пăхса илчĕ те пуçне пĕшкĕртрĕ. Çимун калаçма чарăнчĕ, ирĕксĕрех савнин çĕнелнĕ сăнне сăна пуçларĕ. Çук, ватăлман Нюра. Тĕрĕссипе, ватăлма вăхăчĕ те çитмен-ха. Çирĕм виççĕри хĕре ялта кăна ватăлнă теççĕ. Елĕк вал тин кăна çулçă кăларнă çамрăк çӳçе пекчĕ, халь — сулхăн пама пултаракан çамрăк тирек. Çавăнтах Пăлаки аса килчĕ. Лешĕ лĕп чун — вĕрилентермест те, сивĕтсе те пăрахмасть. Ку вара пачах урăхла çын: пĕр çунтарать чĕрене, пĕр шăнтса ярать… Халь ак шăнтса пăрахассăн туйăнать: хăмăр куçĕсене сӳнтерчĕ, пытарчĕ, вара унăн хĕвел пек çутă сăнне хура пĕлĕт килсе хупларĕ.
— Айван пулнă çав эпир çамрăк чух, Семен Тимофеевич, — терĕ вăл. — Иксĕмĕр пĕрлешсе савăнăпăр, тепĕр чĕрĕ чуна вара хăртса лартăпăр. Пĕринне кăна мар, тепринне те. Ачу пур вĕт. Чĕрĕ ашшĕ пур çертенех тăлăх-турат пулса ӳстĕр-и вăл? Çавăн пирки шухăшламастăн-и? Шухăшламалла. Киревсĕр ĕç тума ирĕк паман пире революци. Хăвăн пирки çеç шухăшлатăн пулсан, коммунист мар вара эс — анархист пулатăн («Тупрăн анархист», — мăкăртатрĕ Çимун). Çапла вĕрентеççĕ пире чăн-чăн революционерсем. Шухăшла-ха, эсĕ халь халăх телейĕшĕн çапăçатăн, çав вăхăтрах мĕскĕн хĕрарăмпа тăван ывăлун телейне татма хатĕрленетĕн. Пирĕншĕн çĕнĕ пурăнăç çитнĕ тейĕпĕр, арăмушăн çитмен-ха. Тепĕр вунă-вунпилĕк çултан эс ăна пăрахнăшăн вăл, тен, аптрамĕччĕ те… Халь вара ăçта кайса кĕтĕр вăл? Çын мăшкăлĕ пулса тăрĕ — Каменкăра пурăнма юлсан та, тăван ялне таврăнсан та…
Малалла çамрăк хĕрарăм Çимун ывăлĕн шăпи пирки те чуна çӳçентерсе сăмахларĕ, ĕлĕкхи каччине макăрас патнех çитерчĕ. Юлашкинчен вăл Çимуна арăмĕ патне халех кăмăллă çыру çырма хушрĕ. Хăйĕн те чунĕ хытă хурланчĕ пуль хĕрĕн — сасси чĕтре пуçларĕ.
Вара вĕсем уйрăлчĕç. Çимун, карттусне çамки çине антарса, ассăн сывласа илчĕ те вырăнтах ларса юлчĕ. Нюра, пуçне пĕшкĕртсе, Тапăрти сасăсем еннелле утрĕ. Хĕр тутăр вĕçĕпе куçне шăлса илнине Çимун курмарĕ…
Нюра тупăннă хыççăн тепĕр эрнерен Тапăрта татах çĕнĕ сасăсем илтĕнчĕç. Шатра Микка сăмахне чăна кă-ларса, часах хайхи клуб пуçлăхĕ — Мулла Анукĕ — килсе çитрĕ. Пĕччен те мар: хăйпе пĕрле Сухоречка хĕрне — Ольăна — ертсе килнĕ. Анукпа Оля Тапăрта Федунова Нюрăна тĕл пулнăшăн чунтан хĕпĕртерĕç.
Ял çыннисем Тапăрта хĕрарăм сасси илтĕннĕшĕн савăнмаллипех савăнчĕç. Комиссар çеç савăнма васкамарĕ. Вăл çак «вăрăм çӳçсем» революци салтакĕсен чунĕсене çемçетсе ярасран, вĕсене пула арçынсем хушшинче хирĕçӳ тухасран пăшăрханса ӳкнĕччĕ, хăйне Анукăн чăрсăр хăюлăхĕ çын кулли туса хурасран та шикленнĕччĕ. Ватă каччă çамрăк хĕрарăма кирлĕ таран пĕлсе çитеймен иккен. Ятрус хĕрĕ пуринпе те кăмăллăн çатăлтатать, комиссар еннелле çаврăнса та пăхмасть. Уншăн Мишша-салтак ӳпкелешме те хатĕр пулчĕ, тен, кĕвĕçсех те кайнă пулĕччĕ, анчах кăмăла кирлĕ-кирлĕ марпа пăтратма вăхăт çук çав, ытти хуйхă-суйхă нумай. Çапах пĕррехинче Осокинпа Николаев хĕрарăмсем пирки ятарласах пуринчен вăрттăн ларса калаçрĕç.
Сăмаха Çимуп пуçларĕ. Вăл хăйĕн хуйхи пирки юлташне ним пытармасăр каласа пачĕ. Мишша-салтак малтан шухăша кайрĕ. Ларсан-ларсан вара сасăпах кулса ячĕ.
— Пиртен ăслăрах вĕсем, ача, — терĕ кулма чарăн-сан. — Эпĕ сан арăмупа паллашнă хыççăн сана питĕ вăрçнăччĕ. Халь ху эс манран канаш ыйтса ларатăн… Çĕнĕ самана килнине хĕрарăмсем лайăх ăнланаççĕ иккен. Эпир, арçынсем, революцин пĕр енне çеç куратпăр, вĕсем тепĕр енне те курма тăрăшаççĕ. Пурнăç çине пиртен тимлĕрех пăхаççĕ вĕсем. Акă халь пирĕн отрядра виçĕ хĕрарăм. Виççĕшĕ те расна çынсем. Çавах çĕнĕ пурнăç пирки пĕр шухăш тытнă. Мораль кодексне революци çулпуçĕсем çырса парасса кĕтмеççĕ, пурнăçра çĕнĕ çул хăйсемех тупасшăн. Революцие çулпуçсем мар, халăх туни çакăнтан та лайăх курăнать. Çук, ача, революцин тĕп ĕçĕсене хĕрарăмсăр тăваймăпăр эпир.