— Юрĕ ĕнтĕ. Чухлама мар, сана та сутса ярăп, — терĕ кăна Мăрзабай арăмĕ.
Трашук, пӳртрен тухсан, кайри карта еннелле тайкаланса утрĕ. Кулине хыçалтан пăхса юлнине асăрхамарĕ вăл. «Нивушлĕ Наçтука мана качча парĕ? Нивушлĕ телейĕм хăех çаврăнса çитрĕ? Учитель тăвап тет. Тăвĕ те. Вăл тем тума та пултарать. Эп хам та тем те пĕлеп!» — шухăшласа утрĕ вăл хыçалти картишпе. Унтан тăрантас çине пырса ларчĕ. Хыçалти хапхаран Наçтук килсе кĕчĕ. Трашука курсан, йăл кулса ячĕ. «Эс, Трашук мучи, мĕн тĕлĕрсе ларан кунта?» — чĕнкĕлтетрĕ каччă хăлхинче хĕр сасси.
— Наçтук, кил-ха, сана пĕр сăмах каламалли пур, — терĕ эрехпе хăюлланнă каччă. Хĕр çывăхарах пырса тăчĕ.
— Кĕтери сана ним те каламарĕ-и?
— Мĕн пирки?
— Çыру пирки.
— Кам çырăвĕ?! Пиччерен хыпар килнĕ-и? Мĕн çырать? Кала часрах, — лăска пуçларĕ хĕр Трашука.
— Кам çырăвĕ пултăр. Хам çыртăм! Анчах çуртăм-ха эп ăна. Кайран тепĕр хут çырса парăп. Эп сăвă çырма та пултарап!..
Çапла каланă хыççăн Трашук сулăнса кайрĕ, тăрантас çунаттине çапăнса кĕмсĕртеттерчĕ. Наçтук кулса ячĕ:
— Эс, Трашук мучи, ӳсĕр иккен. Кам ĕçтерчĕ сана, ухмаха?
Çапла каларĕ те хĕр, каччă мĕн каласса кĕтмесĕрех, малти картишнелле кĕрсе кайрĕ. Унта вăл аккăшне тĕл пулчĕ, паçăрхи пекех кулса каларĕ:
— Пирĕн Трашук таçта ĕçсе ӳсĕрĕлнĕ. Çарамассăн тăрантас çине пырса ларнă. Темĕскер лапăртатать хăй. Атте ан куртăрччĕ. Хăваласа ярĕ тата мĕскĕне.
— Ан ихĕр, чипер калаç. Атте хăй ĕçтерчĕ ăна. Куçминккари вырăспа нумай ĕçрĕç вĕсем.
— Мĕн пирки ун пек чыс курма тивĕç пулнă вара аттен тарçи? — тутине пăркаларĕ Наçтук.
— Санран ыйтман çав. Кам мĕпле чыс курма тивĕçлине атте хăех пĕлет пуль.
Çапла каларĕ те Кулине хыçалти картишнелле уттарчĕ. Анчах унта пырса кĕрсен сасартăк ахлатса ячĕ. Трашук лупас çине пусмапа ĕселенсе хăпарать. Акă вăл хытă сулăнса пусман çӳлти вĕçне хускатрĕ.
— Месерле кайса ӳкет вĕт, мĕскĕн, — ним тума аптраса тăрать Кулине.
Çук. ӳкмерĕ Трашук. Аслăк çине чиперех хăпарса çитрĕ те улăм ăшне чикĕнчĕ. Кулине кайран, лупас çине хăпарса, çарамас выртакан йĕкĕте хăйĕн кĕрĕкĕпе витсе хăварчĕ.
Трашук хăни
Тата тепĕр уйăх иртсе кайрĕ. Трашук уйăхĕпех яла таврăнаймасăр хиртех пурăнчĕ. Ирхи шевлерен каçпулттиччен куллен ĕçре. Çĕр епле иртнине сисмест йĕкĕт, урапа çинче кĕрĕкпе внтĕнсе выртать те çав самантрах çыварса каять. Ирхнне шурăмпуç палăрсанах вăратать ăна Тимук.
Хайхи, кĕрĕк пирки — те маннă Кулине, те вăхăтра пырса илме ерĕçмен. Тепĕр кунне (тунтикун) ирхине Ти-мукпа пĕрле хире кайма хатĕрленнĕ чух «Наçтук кĕрĕкне» телейлĕ каччă урапа тĕпне, утă айне, пытарса хунă.
Каçĕ сивĕ-и, ăшă-и, çав кĕрĕкпех витĕнет Трашук. Наçтук кĕрĕк тăхăнса çӳренине курман вăл. «Кам кĕрĕкĕ пул-сан та, çав кĕрĕкпе Наçтук витсе хăварнă мана», — тесе савăнать айван каччă.
Тимĕр акапуç авринчен тытса йăранпа çӳреме те, сеялкăпа тырă акма та, ытти ĕçсене тума та вĕренсе-хăнăхса çитрĕ Трашук. Çураки вĕçне çите пуçларĕ ĕнтĕ, тата вир акмалли çеç юлчĕ.
Пĕр уйăх этем сăнне курман Трашук. Тимукăн тискер сăнĕ йăлăхтарса йĕрĕнтерсех çитерчĕ ĕнтĕ. Трашук хăй те ытлашши сăмах ваклама юратман çын. Çапах вăл этем сăмахне хытă тунсăхланă. Мирски Тимук кунĕ-кунĕпе сăмах чĕнмесĕр ирттерет. Кирлĕ чух тем мăкăртатса илет те Трашук ĕçне е пуçне сулса ырлать, е чышкăпа юнаса хурлать. «Тимук пичче çын мар вăл, темле тискер кайăк», — тарăхса шухăшлать Трашук.
Хирти кайăкла пурăнăç, Хăмăшла хирне каçхине куçнă хыççăн, сасартăк вĕçне çитрĕ Трашукшăн. Çĕнĕ вырăнта яланхи пек шурăмпуçпа вăратмарĕç ăна. Хĕвел тухсан, хăех вăранчĕ, вăранчĕ те хĕвел хăш енчен тухнине тĕлĕнсе пăхса выртать. Тĕлĕнет-ха Трашук: хăйне хĕвел тухиччен çывăрма панăшăн та, хĕвелĕ, аташса, анăç енчен тухнăран та. Чăннипе, вăл Куçминккара пурăннă чухнех асăрханăччĕ: кунта тухăç кăштах çурçĕр еннелле куçнă. Мĕншĕн ун пек туйăнннне тавçăрчĕ-ха вăл. Чулçырмара Малтикас урамĕ çурçĕртен кăнтăралла тĕп-тĕрĕс тăсăлнă. Куçминккари тĕп урам апла мар, кăшт чалăшрах тăсăлса пырать. Тавçăрасса тавçăрчĕ ача, пурпĕрех хĕвел хăйĕн вырăнĕнчен хускалнă пек туйăнатчĕ. Çеçенхирте тухăçпа анăçа, çурçĕрпе кăнтăра палăртмалли паллăсем çук. Хăть пĕр енче сăрт-ту пулинччĕ. Çитмеинине тата, çĕнĕ вырăна каçпулттипе куçнăран, хĕвел ăçта аннине, ирхине хăш енчен тухмаллине асăрхаймарĕ йĕкĕт. Çавăнпа халь анăçран хĕвел тухнă пек курăнать.
Трашук урапа çинчен сиксе анчĕ, карăнкаласа илчĕ те, аташнă хĕвел еннелле пăхса, вырăсла сăвă каларĕ: