Дзякую Богу за гэтую свабоду. І за два гады ў Малым Сітне, і за маіх любых няшчасных вяскоўцаў, за 1500 лістоў ды паўтысячы наведнікаў, за клопат бацькоў і падтрымку аднадумцаў, за нашаніўскія публікацыі і тое кшталтаваньне, той гарт, якое Госпад заўсёды дае ў выпрабаваньнях.
«Павел, безь Перамогі сюды не вяртайся», — казалі мне на разьвітаньне сіценцы.
Цяпер я ведаю: «Малады фронт» і аб’езд беларускіх гарадоў ды мястэчак, адкуль да мяне ліставалі і прыязджалі, і Беларуская Хрысьціянская Дэмакратыя, і ўдзел у руху «За Свабоду!» — усё гэта цяпер дзеля таго, каб аднойчы вярнуцца ў Сітна зь перамогай.
Тысячу гадоў таму адсюль, з Полаччыны, пачалася Беларусь, еўрапейская і хрысьціянская. Мне гэты лес, гэты лёс быў дадзены, каб нарэшце адштурхнуцца ад дна і вярнуцца да сапраўднай, поўнай і найвышэйшай свабоды — нацыянальнага абуджэньня.
САМ-НАСАМ З БОГАМ
Калі Бог хоча сур’ёзна пагаварыць з табою сам-насам, Ён ня будзе тлумачыць нешта мімаходзь, напаўвуха, займаць паўгадзінкі твайго часу на кухні ці ў офісе, дзе ты думаеш адкупіцца мітусьлівай і наморшчанай малітвай, ня стане шпурляць наўздагон табе знакі ды цуды — Ён проста дасьць табе змарыцца ад уласнай сумятні да поўнага тамленьня духу, а потым моўчкі ўвойдзе і зачыніць за Сабой дзьверы.
І толькі тады, баючыся падняць вочы, ліхаманкава спрабуючы адкашляцца і зрабіць гатоўны выгляд, ты пачуеш гэтае непаўторнае, ні з чым не параўнальнае чакальнае і дакорлівае Божае маўчаньне.
Э-а... Госпадзе... Ну, Ты Сам усё бачыў, праўда?.. Што тут сказаць. Прабач, канечне. Прабач. Вядома, я мусіў сам здагадацца, у царкве раз на тыдзень як сьлед асабіста не паразмаўляеш. Тут было столькі справаў, Ты проста не паверыш...
Відовішча жаласнае, і, тлеючы ад сораму, разглядаючы мыскі ўласных ботаў, разумееш, што Яму ня гэтае ганьбішча трэба, не дзіцячае лепятаньне і не насякомыя ў тваіх мазгах. Ён ня выбаршчык, не журналіст, не дыпламат, не супрацоўнік унутраных органаў і не на добрыя міны пры кепскай гульні глядзіць.
Таму Ён маўчыць — і цярпліва чакае, пакуль ты перастанеш мітусіцца і нарэшце на патрабаваньне вертухая здымеш з шыі свой срэбны ключык у форме крыжа.
Госпадзе, Ты дакладна хочаш паглядзець маё сэрца?..
Нібыта з таго сьвету, чуеш сваё мармытаньне: здаецца, павінна быць больш-менш, прынамсі нічога страшнага. Ты ж быў зазірнуў пару дзён таму і маўчаў. Я і падумаў...
Божа, прабач...
Крыжык заядае ў заржаўленай ключавіне. Рукі трасуцца, дасадліва крэкчаш, спрабуеш павярнуць. і з затхлым душком здагадваесься, што насамрэч справы дрэнь, хоць і не адчыняй зусім. О не, не, Госпадзе, не дакранайся, ня трэба, я сам, са-ам!
Тут ужо ня зманіш — уласнае сэрца ўсё-такі.
Даруй, Божа! Сюды, канечне, ня тое што зайсьці, а і стаяць побач немагчыма. Што ж там так стухла?!. Зараз. Хто б мог падумаць, мг... Пастараюся дакапацца.
Сьцяўшы дыханьне, залазіш, сьпярша навобмацак, потым з галавою, жахаесься, клянеш сябе — і пачынаеш вывальваць, куды тут. Сьмярдзючыя грахі, нейкія шыльды і адсоткі ўперамешку з газетамі ды плакатамі. Падгнілая пыха і марнаслоўе, груды скамечаных, у нервовую клетку, размоваў з бацькамі, братамі і сёстрамі, тоны павышанага тону і шматкі неператраўленага сеціва, усе ў пляўках рэплікаў, разьвітаньні на вецер і раздражнёныя вокрыкі, маладушныя стогны; столькі сказанага і ня зробленага, столькі забытых і пакрыўджаных душаў, агульная разгубленасьць, нарэшце, суцэльная млявасьць і абыякавасьць да жыцьця — ох, і правалы, ніяк ня выграбеш да дна.
А Ён проста стаіць перад табою, трывае і маўчыць, як маўчаў калісьці перад Пілатам. І ты разумееш, што Яму так балюча, і гарыш, і баісься зірнуць і ўбачыць у гэтым вечным маўклівым Позірку сьлёзы, сьлёзы!.. зь якіх ты ніводнай сьлязінкі ня варты.
І раптам, каўтаючы соль, ачомваесься ад званоў з пляца Волі.
Сабор. Ратуша.
Пранізьліва і мерна.
Раптам згадваеш, што ты ў самым-самым сэрцы Менска. Такое месца!
Колькі часу трэба яшчэ — месяц, год, дзесяць, — каб навучыцца з гэтага пачынаць, а не заканчваць?
І тады ты даеш абяцаньне пачаць усё зноў, і вырашаеш абысьціся бязь лішніх словаў — каб Нарэшце Пачуць ЯГО.
БЕЛАРУСКАЯ ГЛЫБІНЯ
I. БЕЛАРУСКАЯ ГЛЫБІНЯ
Ён адкрывае глыбокае і стоенае,
ведае, што ў змроку,
і сьвятло жыве зь Ім.
Данила 2:22
У турме адзін мудры чалавек сказаў мне: «Не пытай сябе ў няволі — “За што?”. Спытай — “Дзеля чаго?”».
Дзеля чаго Госпад дае табе крыж часу і прасторы, новы пачатак каардынатаў у жыцьці, новых людзей, новыя вобразы і падабенствы Свае? Чым ачысьцяць, адновяць і напоўняць яны тваё сэрца?