Беларускі праваабаронца Алесь Бяляцкі, якога «здалі» дробныя еўрапейскія чыноўнікі, цярпліва чакае няправеднага суда і па-ранейшаму верыць у еўрапейскую будучыню для Беларусі.
Беларускі юнак Мікіта Ліхавід, атрымаўшы 3,5 года турмы за «ўдзел у пагромах» дзеля таго, каб не называцца асуджаным, гатовы месяцамі сядзець паўгалодным у камеры і адціскацца начамі, калі ад холаду не заснуць, — і верыць, што пераможа.
Беларускі афіцэр Мікалай Статкевіч, чые продкі-магнаты калісьці будавалі Сьвята-Петра-Паўлаўскі сабор на Нямізе, той самы Статкевіч, ад якога і ўлада, і апазіцыйны бамонд моршчыліся як ад зубнога болю, з мужнасьцю сапраўднага шляхціца вытрымлівае галадоўку, няволю, прыніжэньні, — верыць, што ягоная ахвяра ня марная.
Беларускі журналіст Яўген Васьковіч, усьмешлівы і зычлівы каталіцкі вернік, зь якім у двары вітаюцца ўсе бабулькі, кідае бутэльку з запальнай сумесьсю ў будынак раённага КДБ, на судзе, у клетцы надзявае майку з «Пагоняй», атрымлівае 7 гадоў — і верыць, што рэжым усё-такі будзе разбураны.
Зваршчык Анатоль не дачытаў кнігу Ёва да канца.
А напрыканцы Госпад узнагародзіў пакутніка, вярнуў яму дзяцей, здароўе і даў удвая больш маёмасьці.
Колькі іх, беларусаў, хто заблукаў пасярод кнігі Ёва? Цярплівыя і цярпімыя, мы корпаемся ў пытаньні апраўданьня пакуты настолькі зацята, наколькі іншыя народы вышукваюць нацыянальную ідэю ці сэнс жыцьця. Беларусы недаўмяваюць: за што?!
Пакуты ніколі не бываюць марнымі ці выпадковымі. Гэта заўжды напаўненьне пэўнае меры, адкупленьне, накшталт сарака гадоў блуканьня ў пустыні ці сямідзесяці гадоў вавілонскага палону. Свабоду і незалежнасьць трэба адпакутаваць, выседзець, вынасіць гэтак жа, як выношваюць дзіцё або выціскаюць зь сябе па кроплі раба. Валадарства нябеснае высілкамі дасягаецца.
Беларусы ХХІ стагодзьдзя, дзеці Ёва, вымяраюць глыбіню волі і незалежнасьці ў правалах народнай абыякавасьці, турмах ды катаваньнях. Бо калі мы хочам падняць па-над краінай бел-чырвона-белы сьцяг Уваскрасеньня, трэба прайсьці і суд, і бічаваньне, і крыж — так, як калісьці зрабіў гэта Сам Бог.
15 кастрычніка 2011 г.
VIII. КАРАНІ У КРЫВІ
...корань зла знойдзены ўва мне.
Ёў 19:28
Расейскае сеціва, даступнае з майго польскага мабільніка, ніяк ня можа разблытацца зь беларускай назвай, у каторай не прастаўляюцца кропкі над «і»: «Ласасін».
«Магчыма, вы шукалі “асасін”», — упарта паўтарае гугл па-расейску. Асасіны — банда наёмных забойцаў, адурманеных, зьдзічэлых, што ўчыняюць жорсткую разьню. Тысячы гадоў татарскія ды царскія, крыжацкія ды казацкія, гестапаўскія ды бальшавіцкія асасіны наталялі гэтую зямлю беларускай крывёю. АЛасасін — маёнтак у Пружанскім раёне, дзе ў пачатку XVI стагодзьдзя нарадзілася маці Івана Жахлівага і дзе ўлетку 1863-га палеглі ў баі сорак паўстанцаў Каліноўскага.
Пяць гадоў таму, на Полаччыне, мне давялося жыць ля развалінаў крэпасьці Івана Жахлівага часоў Інфлянцкай вайны. І вось, пагружаюся яшчэ на паўсотні гадоў глыбей, спрабую разабрацца, дзе яно, беларускае дно, і на Пружаншчыне дакопваюся да Ласасіна, адкуль матуля таго самага Івана Васільевіча, Алена Глінская. Дачка вялікалітоўскага баярына з татарскага роду (чый продак на Ворскле ўратаваў Вітаўта) Васіля Глінскага ды сербкі Ганны Яншыч.
Рыжавалосая «басурманка», як яе называлі, увяла ў Масковіі адзіную капейку (0,68 г срэбра, і вершнік зь дзідай — кап’ём), вынасіла і выхавала найстрашнейшага расейскага цара — і ўрэшце згарэла, атручаная ртуцьцю. Ці не адсюль, зь бездані беларускіх балотаў, зьвярыная, крывавая, шалёная лютасьць маскоўскага цара?
Жахлівае, народжанае Аленай Глінскай, вярталася ў Ласасін кожнае стагодзьдзе, з кожным новым прылівам гвалту з усходу, і здавалася, што за 300 гадоў край затапіла цалкам. Паміраючы, радзіма Алены здрыгалася адчайнымі закалотамі.
13 лютага 1863-га паўстанцы Каліноўскага, узброеныя паляўнічымі стрэльбамі і косамі, бяз бою занялі Пружаны.
Месьцічы віталі вызвольнікаў, акупанты паўцякалі. Але ўжо празь некалькі тыдняў, з прыбыцьцём карных войскаў, пачалося дзікае паляваньне.
4 чэрвеня 1863-га паўстанцкі атрад пружанскага шляхціца Фелікса Влодка (Шчаснага), у афіцыйных расейскіх дакументах называны шайкай, уступіў у бой з царскімі войскамі на ўзьлеску пушчы, ля Ласасіна. Сорак каліноўцаў палеглі, Валер Урублеўскі з рэштай атрада здолеў вырвацца.
Над вялікай брацкай магілай вырас крыж. У 1933 -м, за палякамі, тут усталявалі гранітны помнік. За саветамі — разбурылі. У 1989-м, у час беларускага адраджэньня, з дапамогаю Пружанскага ПМК і радыёзавода (якія, дарэчы, прыязджаюць па запчасткі на склад у Купліне) — аднавілі.